Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phải chủ động trong kiến tạo thể chế phát triển

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến tại cuộc họp, phát biểu kết luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cơ bản thống nhất với đánh giá về kết quả hoạt động, nhiệm vụ trọng tâm cũng như các kiến nghị, đề xuất của Ủy ban. Ghi nhận, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và 5 tháng đầu năm 2026, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn với nhiều nhiệm vụ mới, khó và cấp bách, đòi hỏi trách nhiệm chính trị cùng chất lượng chuyên môn cao, đóng góp quan trọng vào quá trình hoàn thiện thể chế của Quốc hội thời gian qua.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc. Ảnh: VŨ HIẾU

Nhấn mạnh nhiệm vụ năm 2026 và cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sẽ nặng nề, phức tạp hơn với yêu cầu ngày càng cao, Chủ tịch Quốc hội cho biết, khối lượng văn bản cần xử lý rất lớn, trong khi yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, nâng cao chất lượng thẩm tra, phản biện chính sách, giám sát thi hành pháp luật, rà soát kỹ thuật văn bản và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật ngày càng cấp bách.

Trên cơ sở đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phải là cơ quan đi đầu trong tư duy pháp quyền, chuẩn mực về kỹ thuật lập pháp, sắc bén trong thẩm tra chính sách, quyết liệt trong giám sát thực thi và chủ động trong kiến tạo thể chế phát triển.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc. Ảnh: VŨ HIẾU

Về các nhiệm vụ cụ thể, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Pháp luật và Tư pháp bám sát chủ trương của Đảng, đặc biệt là Văn kiện Đại hội XIV, Nghị quyết của Đảng bộ Ủy ban Pháp luật và Tư pháp lần thứ nhất để chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”; từ “làm luật để dễ quản” sang “làm luật để đất nước phát triển, người dân thuận lợi, doanh nghiệp yên tâm, bộ máy vận hành hiệu quả”.

Trong công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, chất lượng chính sách phải được đặt lên hàng đầu. Việc xây dựng luật phải được chuẩn bị từ sớm, từ xa; kiểm soát chặt chẽ hồ sơ, đánh giá đầy đủ tác động, tính khả thi và tính thống nhất của hệ thống pháp luật; đồng thời, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động lập pháp, kiên quyết không trình những dự án luật, nghị quyết chưa bảo đảm chất lượng.

Quang cảnh cuộc làm việc. Ảnh: VŨ HIẾU

Đối với công tác rà soát kỹ thuật văn bản sau khi Quốc hội thông qua, Chủ tịch Quốc hội lưu ý thực hiện chặt chẽ, chuyên nghiệp nhưng không làm thay trách nhiệm của cơ quan chủ trì thẩm tra. Cùng với đó, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phải được thực hiện thực chất, tìm ra điểm nghẽn, chồng chéo, trùng lặp, có danh mục cụ thể và phương án xử lý rõ ràng.

Về hoạt động giám sát, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đổi mới theo hướng tạo chuyển biến thực chất. Giám sát văn bản quy phạm pháp luật không chỉ dừng ở việc xem xét văn bản đã được ban hành hay chưa, mà phải đánh giá đúng tinh thần luật, mức độ thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, cũng như các chi phí tuân thủ phát sinh. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo để phát hiện sớm những mâu thuẫn, chồng chéo và bất cập trong hệ thống pháp luật.

Trong lĩnh vực tư pháp, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: Không chỉ tiếp cận qua báo cáo số liệu, mà phải lựa chọn đúng những vấn đề tồn tại kéo dài, gây bức xúc trong xã hội để tổ chức giám sát, khảo sát đến nơi đến chốn. Công tác thẩm tra cần đi sâu hơn, kiến nghị trúng hơn và theo dõi việc thực hiện đến cùng; không chỉ nêu số liệu tăng giảm, mà phải chỉ rõ xu hướng vi phạm pháp luật, nguyên nhân, trách nhiệm, điểm nghẽn và giải pháp cụ thể.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: VŨ HIẾU

Yêu cầu Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đi đầu trong chuyển đổi số phục vụ lập pháp, giám sát và xử lý công việc, Chủ tịch Quốc hội khẳng định: Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng phần mềm, mà phải hình thành cơ sở dữ liệu pháp luật thông minh để hỗ trợ rà soát mâu thuẫn, theo dõi tiến độ và phân tích phản hồi của người dân. Bên cạnh đó, cần kịp thời tháo gỡ khó khăn về tổ chức bộ máy, nhân lực và điều kiện bảo đảm để Ủy ban tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi là nghiên cứu, thẩm tra, giám sát và tham mưu chính sách pháp luật; đồng thời, Văn phòng Quốc hội phải nâng cao chất lượng công tác phục vụ, quản trị và bảo đảm điều kiện làm việc.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu khẩn trương rà soát, hoàn thiện quy chế, quy định, phân định rõ nhiệm vụ giữa các cơ quan của Quốc hội theo nguyên tắc phân công rõ, phối hợp chặt, trách nhiệm cụ thể, thẩm quyền đi đôi với nguồn lực và trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, phương thức làm việc cần tiếp tục đổi mới theo tinh thần chuyên nghiệp, kỷ luật và hiệu quả, với yêu cầu quản trị công việc theo “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. “Mục tiêu cuối cùng là hiệu quả công việc”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu báo cáo tại cuộc làm việc. Ảnh: VŨ HIẾU

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Văn phòng Quốc hội phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổng hợp đầy đủ các nội dung để ban hành thông báo kết luận, phân loại rõ theo thẩm quyền xử lý.