Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Xây dựng Quốc hội khóa XVI trở thành nhiệm kỳ kiến tạo thể chế phát triển

Chủ tịch Quốc hội cho biết, việc Bộ Chính trị tiếp tục có Kết luận số 17-KL/TW về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với nhiệm vụ hoàn thiện thể chế.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, qua các kỳ Đại hội Đảng, chúng ta đều xác định những điểm nghẽn lớn của đất nước là thể chế, kết cấu hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu kết luận hội nghị.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI thực hiện 192 nhiệm vụ lập pháp

Thông tin về khối lượng công tác lập pháp qua các nhiệm kỳ, Chủ tịch Quốc hội cho biết Quốc hội khóa XII đã thông qua 67 luật, khóa XIII thông qua 107 luật, khóa XIV thông qua 73 luật, trong khi Quốc hội khóa XV đã thông qua tới 151 luật, trong đó có việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 để phục vụ sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp. Riêng năm 2025, Quốc hội đã thông qua 89 luật cùng nhiều nghị quyết quan trọng, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội.

Bên cạnh kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại trong công tác xây dựng pháp luật. Trước hết là tình trạng chậm tiến độ trong chuẩn bị một số dự án luật, dẫn đến phải xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét, thông qua; một số luật vừa ban hành đã phải sửa đổi do quá trình chuẩn bị chưa thật sự kỹ lưỡng. Một tồn tại khác là tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành luật. Theo Chủ tịch Quốc hội, nhiều trường hợp luật đã có hiệu lực nhưng nghị định và thông tư hướng dẫn vẫn chưa được ban hành đầy đủ, gây khó khăn cho quá trình triển khai trong thực tiễn. "Không thể để tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư kéo dài như thời gian qua", Chủ tịch Quốc hội nêu vấn đề.

Bước sang nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, công tác lập pháp đặt ra yêu cầu rất lớn. Trên cơ sở 171 nhiệm vụ lập pháp trong Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và ý kiến thống nhất của Chính phủ, các cơ quan, tổ chức, Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định 192 nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, gồm 187 nhiệm vụ do Chính phủ, các cơ quan ngoài Quốc hội chủ trì thực hiện và 5 nhiệm vụ do các cơ quan của Quốc hội chủ trì thực hiện theo phân công của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, chất lượng của mỗi đạo luật phụ thuộc trước hết vào khâu chuẩn bị của Chính phủ và các bộ, ngành. Hồ sơ phải đầy đủ, đúng quy trình, bảo đảm tiến độ và chất lượng trước khi trình Quốc hội xem xét.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh tới yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, phương thức, cách thức thực hiện; ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo. Công tác lập pháp phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tuyệt đối không để xảy ra lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ... Đây là thực hiện đúng tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường”.

Quang cảnh hội nghị.

Người đứng đầu các bộ, ngành phải trực tiếp tham gia, chịu trách nhiệm đối với các dự án luật do cơ quan mình chủ trì

Đề cập trách nhiệm của các cơ quan soạn thảo, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành phải trực tiếp tham gia, chịu trách nhiệm đối với các dự án luật do cơ quan mình chủ trì. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: "Báo cáo trước Quốc hội phải là bộ trưởng, người đứng đầu cơ quan chịu trách nhiệm. Không thể làm qua loa, đối phó hay đùn đẩy trách nhiệm".

Đồng thời, các cơ quan soạn thảo phải thực hiện nghiêm túc việc đánh giá tác động, lấy ý kiến đối tượng chịu tác động, chuyên gia và nhà khoa học ngay từ giai đoạn đầu.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong công tác xây dựng pháp luật, tăng cường giám sát, phản biện xã hội và kiểm soát quyền lực, tạo sự đồng thuận cao ngay từ quá trình thẩm tra, cho ý kiến. Bên cạnh đó, Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức được giao chủ trì thực hiện, để vừa tham gia, phối hợp ngay từ đầu, vừa để theo dõi, đôn đốc và giám sát việc thực hiện; đẩy mạnh giám sát công tác ban hành văn bản quy định chi tiết, thi hành luật.

Đối với các đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tăng cường chủ động nghiên cứu, quán triệt Kết luận của Bộ Chính trị, Đề án của Đảng ủy Quốc hội và Kế hoạch của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; chủ động phát hiện các quy định của pháp luật có vướng mắc khi triển khai trong thực tiễn, kịp thời kiến nghị, đề xuất việc sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ; phối hợp nghiên cứu, rà soát, tổng kết, khảo sát thực tiễn khi có đề nghị.

Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu tại hội nghị.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Ban Nội chính Trung ương - cơ quan được Bộ Chính trị giao theo dõi việc thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến công tác xây dựng pháp luật tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, giám sát;, kịp thời tham mưu cho Bộ Chính trị các nội dung về xây dựng pháp luật. 

Ngay sau Hội nghị này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan, bộ ngành khẩn trương hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai thực hiện ngay việc rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ theo Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 (phải hoàn thành trước ngày 30-6-2026). Cơ quan nào không hoàn thành sẽ phải kiểm điểm nghiêm túc.

Bày tỏ tin tưởng vào quyết tâm chính trị và tinh thần trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các cơ quan của Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội cùng sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của các ban, bộ, ngành và cơ quan liên quan, công tác xây dựng pháp luật trong thời gian tới sẽ đạt được nhiều kết quả tích cực. “Điều này sẽ góp phần để nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI trở thành nhiệm kỳ kiến tạo thể chế phát triển, đưa đất nước hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước với một hệ thống pháp luật chất lượng, đồng bộ, hiện đại, tiên tiến, tiệm cận chuẩn mực và thông lệ quốc tế, đồng thời phù hợp sâu sắc với thực tiễn Việt Nam”, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ.

Từ quý III-2026, Chính phủ sẽ chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật

Trước đó, phát biểu tại hội nghị, Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, Chính phủ sẽ siết chặt kỷ luật nội bộ trong công tác xây dựng pháp luật. Trong đó, kiểm soát chặt chất lượng chính sách ngay từ đầu, tổng kết thực tiễn thực chất, đánh giá tác động đầy đủ, lấy ý kiến đúng đối tượng chịu sự tác động, không làm hình thức, không né tránh vấn đề khó, không để lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm chi phối quá trình xây dựng pháp luật.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Cùng với đó, phát huy vai trò của Bộ Tư pháp từ khâu thẩm định đến kiểm soát chặt việc tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm định, khẳng định rõ hồ sơ đủ hay chưa đủ điều kiện để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Theo đó, từ quý III-2026, Chính phủ sẽ triển khai thí điểm đánh giá, chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật để đo lường tiến độ, đo lường chất lượng, xác định trách nhiệm của từng bộ, ngành và coi đây là căn cứ quan trọng để kiểm điểm, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.