Cơ quan Hải quan vướng mắc thủ tục nhập khẩu cá tầm dùng làm thực phẩm

Hiện nay, Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai vẫn còn 07 bộ tờ khai nhập khẩu cá tầm chưa thông quan do chưa có kết luận về giám định giống loài theo nội dung Công văn số: 808/TCHQ-GSQL ngày 18/02/2021; 1424/TCHQ-GSQL ngày 26/3/2021... của Tồng cục Hải quan trước đây. Các tờ khai này vướng mắc chủ yếu do nghi ngờ cá tầm nhập khẩu không thuộc danh mục thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam. 

Từ tháng 03/2021 đến nay, thực hiện theo ý kiến chỉ đạo của Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan) tại công văn số 1424/TCHQ-GSQL ngày 26/3/2021 về việc kiểm soát cá tẩm nhập khẩu, theo đó: “1. Kiểm tra thực tế các lô hàng cá tầm nhập khẩu và lấy mẫu gửi: - Viện Nghiên cứu nuôi trổng thủy sản I để xác định hàng hóa nhập khẩu có thuộc Dạnh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam hay không? (xác định giống, loài, con lai hay thuần chủng). - Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật đề nghị xác định hàng hóa nhập khẩu có đúng với Giấy phép Cites hay không? Có thuộc Phụ lục Cites hay không? (xác định giống, loài, con lai hay thuẩn chủng). - Việc lấy mẫu được thực hiện ngay tại của khẩu, cơ quan hải quan căn cứ kết quả giám định của các đơn vị nêu trên để thông quan hàng hóa. 2. Hàng hóa chỉ được thông quan sau khi có kết quả giám định tại Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I và Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật xác định hàng hóa nhập khẩu đúng với khai hải quan, Giấy phép Cites, thuộc Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt nam". Như vậy, theo nội dung công văn số 1424/TCHQ-GSQL ngày 26/3/2021 thì đơn vị Hải quan cửa khẩu phải thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa, lấy mẫu giám định đối với mặt hàng cá tầm nhập khẩu để xác định 04 nội dung: xác định giống, loài, con lai hay thuẩn chủng?

Ngày 29/8/2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) có công văn số 6420/BNN-KL về việc trả lời kiến nghị của địa phương gửi UBND tỉnh Lạng Sơn, theo đó: "Qua báo cáo của cơ quan khoa học CITES thấy rằng, hiện nay các Cục Hải quan địa phương để nghị trưng câu giám định 4 nội dung, gồm tên loài, dòng lai, xuất xt và tình trạng bảo tồn. Việc trưng cấu giám định đủ 4 nội dung nêu trên là không cần thiết vì: thông tin về xuất xứ đã được thể hiện rõ trên giấy phép CITES do Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam và Trung Quốc cấp (mấu vật cả tầm có nguồn gốc từ cơ sở gây nuôi sinh sản tại Trung Quốc); thông tin về tình trạng bảo tổn loài chỉ nhằm phục vụ cho công tác quản lý, bảo vệ loài nguy cấp, quý, hiểm của các cơ quan quản lý chuyên ngành; thông tin về loài lai chỉ phục vụ cho hoạt động nghiên cứu, gây nuôi sinh sản, trong khi cá tẩm nhập khẩu từ Trung Quốc chỉ phục vụ cho chế biển làm thực phẩm.”

Mặt khác, nội dung gạch đầu dòng thứ hai, tiết 2.1 điểm 2 mục III Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân: “Hoàn thiện hệ thống pháp luật, xoá bỏ các rào cản tiếp cận thị trường đảm bảo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, rõ ràng, nhất quán, ổn định lâu dài, dễ tuân thủ, chi phí thấp. Minh bạch hoá, số hoá, thông minh hoá, tự động hoá, áp dụng triệt để trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong thực hiện các quy trình, thủ tục hành chính, nhất là về gia nhập, rút lui khỏi thị trường, đất đại, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, thuế, hải quan, bảo hiểm, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn... Trong năm 2025, hoàn thành việc rà soát, loại bỏ những điều kiện kinh doanh không cần thiết, quy định chồng chéo, không phù hợp, cản trở sư phát triễn của doanh nghiệp tư nhân; thực hiện cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tụс hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật, ít nhất 30% điều kiện kinh doanh và tiếp tục cắt giảm mạnh trong những năm tiếp theo"

Từ các lý do nêu trên, Chi cục Hải quan khu vực VII đề xuất: Đối với các lô hàng cá tầm nhập khẩu, trường hợp kiểm tra hồ sơ doanh nghiệp nộp đầy đủ, hợp lệ đúng quy định của pháp luật, đủ điều kiện để làm thủ tục nhập khẩu, đơn vị đề xuất áp dụng quản lý rủi ro theo phân luồng trên hệ thống để làm thủ tục hải quan, không thực hiện việc kiểm tra, lấy mẫu giám định theo nội dung công văn số 1424/TCHQ-GSQL ngày 26/3/2021 của Tổng cục Hải quan về việc kiểm soát cá tầm nhập khẩu và công văn số 808/TCHQ-GSQL ngày 18/02/2021 của Tổng cục Hải quan về việc thủ tục nhập khẩu cá tầm.