Cuộc đấu đá nhọc nhằn

Cuộc bỏ phiếu ngày 3-1 (theo giờ địa phương) diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Mỹ đang bị chia rẽ, với Đảng Cộng hòa giành quyền kiểm soát Hạ viện, trong khi Thượng viện thuộc quyền kiểm soát của Đảng Dân chủ. Cuộc bỏ phiếu lần này được đánh giá là gay cấn bởi lẽ, lãnh đạo Đảng Cộng hòa Kevin McCarthy đang đứng trước nguy cơ không giành được số phiếu cần thiết để trở thành Chủ tịch Hạ viện khi vấp phải sự phản đối từ chính một số thành viên đảng này. Ông McCarthy cần phải giành được tối thiểu 218 phiếu để trở thành người lãnh đạo Hạ viện, tuy nhiên đã có ít nhất 14 trong tổng số 222 nghị sĩ Đảng Cộng hòa tuyên bố không ủng hộ ông McCarthy. Còn các nghị sĩ Đảng Dân chủ-hiện đang chiếm 213 ghế tại Hạ viện-lại càng không có lý do gì để bỏ phiếu cho vị lãnh đạo của phe đối lập.  

Sự việc trở nên phức tạp khi một nhóm gồm 9 thành viên bảo thủ của Đảng Cộng hòa bày tỏ phản đối ứng cử viên McCarthy, với lo ngại rằng dường như ông không chịu tham gia sâu vào các cuộc chiến và sự cạnh tranh đảng phái vốn đã thống trị Hạ viện kể từ thời cựu Tổng thống Donald Trump. Nhóm này chỉ trích nghị sĩ bang California đã không có lập trường tích cực hơn trong việc chống lại Đảng Dân chủ, nhất là trong thời kỳ bà Nancy Pelosi làm Chủ tịch Hạ viện, khiến việc nắm quyền kiểm soát và thông qua các đạo luật quan trọng về tài chính, quốc phòng, an ninh... bị phe Dân chủ thao túng.

Lãnh đạo Đảng Cộng hòa Kevin McCarthy, ứng cử viên cho vị trí Chủ tịch Hạ viện Mỹ. Ảnh: Bloomberg

Nhóm thứ hai gồm 5 nhà lập pháp Đảng Cộng hòa cũng đã lên tiếng không ủng hộ ông McCarthy. Phát biểu với kênh Fox News một ngày trước cuộc bỏ phiếu, nghị sĩ Bob Good thuộc nhóm này cho biết: "Tôi sẽ không bỏ phiếu cho Kevin McCarthy. Bản thân ông ấy là một phần của vấn đề, không phải là giải pháp... Không có dấu hiệu nào cho thấy ông ấy sẽ thay đổi phương thức lãnh đạo kể từ khi nắm quyền và chính ông ấy góp phần khiến Đảng Cộng hòa ngày càng sa lầy".

Theo nghị sĩ đại diện cho bang Florida Matt Gaetz, là người đã có 14 năm đảm nhiệm vị trí lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng hòa tại Hạ viện, ông McCarthy phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước tình trạng hỗn loạn trong nội bộ đảng cũng như kết quả đáng thất vọng của đảng này tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hồi cuối năm 2022. Lý lẽ mà nghị sĩ này đưa ra dường như rất dễ hiểu: Trong thi đấu thể thao, khi một đội mạnh bị thua trận, huấn luyện viên sẽ bị sa thải; trong kinh doanh, khi doanh thu kém xa dự đoán, giám đốc điều hành sẽ bị thay thế; trong nền chính trị của Đảng Cộng hòa, “đề cử thăng tiến không thể dành cho kẻ thất bại”. Một nghị sĩ Đảng Cộng hòa khác là ông Andy Biggs thì viết trên Twitter: “Tôi không tin rằng McCarthy sẽ đạt được 218 phiếu bầu và tôi từ chối hỗ trợ ông ấy trong nỗ lực giành được những phiếu bầu đó”.

Tình trạng hỗn loạn trước cuộc bỏ phiếu ngày 3-1 đã làm lu mờ chiến thắng nhọc nhằn tại Hạ viện của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ cuối năm ngoái, đồng thời cho thấy rõ nét hơn sự mâu thuẫn phe phái trong nội bộ đảng này, giữa những người ôn hòa và những người bảo thủ theo đường lối cứng rắn ủng hộ chương trình nghị sự dân túy của cựu Tổng thống Donald Trump. 

Trước tình cảnh “nồi da xáo thịt” của phe Cộng hòa, nghị sĩ Guy Reschenthaler đại diện cho bang Pennsylvania nói với Bloomberg trong một cuộc phỏng vấn ngay trước vòng bỏ phiếu, rằng ông vô cùng thất vọng “về những người được gọi là cứng rắn này... Nếu mục đích của họ là làm McCarthy bẽ mặt, thì thực ra họ đã làm bẽ mặt toàn bộ thành viên của Đảng Cộng hòa”. Chưa kể, cuộc tranh giành quyền lực trong nội bộ phe Cộng hòa có thể làm suy yếu hy vọng của các thành viên đảng này tại Hạ viện khi họ đang nóng lòng thúc đẩy các cuộc điều tra về chính quyền của Tổng thống Biden cũng như hoạt động kinh doanh của con trai ông-Hunter Biden.

Trong lịch sử Quốc hội Mỹ, lần gần nhất không bầu được vị trí Chủ tịch Hạ viện diễn ra cách đây đúng 100 năm. Nếu lịch sử lặp lại trong cuộc bỏ phiếu ngày 3-1, các thành viên Hạ viện Mỹ sẽ phải thực hiện các vòng bỏ phiếu tiếp theo cho đến khi nào chọn ra được tân Chủ tịch Hạ viện với đa số phiếu bầu.

HÀ PHƯƠNG