Định danh chủ quản hội, nhóm: Cần thiết để làm sạch không gian mạng

Chủ quản hội, nhóm thường được gọi là quản trị viên, là cá nhân hoặc tổ chức thiết lập, quản lý, điều hành một không gian cộng đồng trên các nền tảng như Facebook, Zalo, Telegram... Đây là người nắm quyền điều hành cao nhất trong nhóm: Thiết lập quy tắc hoạt động, phê duyệt hoặc từ chối thành viên mới, xóa bài viết, bình luận vi phạm, loại bỏ thành viên không tuân thủ quy định, thậm chí chỉ định thêm kiểm duyệt viên để hỗ trợ quản lý...

Công an phường Yên Bái (Lào Cai) làm việc với người vi phạm "Cung cấp thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân trên mạng xã hội". Ảnh: THU THỦY

Theo dự thảo, chủ quản và người kiểm duyệt nội dung hội, nhóm trên mạng xã hội có trách nhiệm tổ chức, quản lý hoạt động của hội, nhóm bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam. Nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội, viễn thông và internet cũng phải thực hiện việc định danh, xác thực điện tử thông tin chủ quản hội, nhóm. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm minh bạch danh tính người quản lý các cộng đồng trực tuyến, khắc phục tình trạng “ẩn danh vô trách nhiệm” tồn tại trong thời gian qua.

Thực tế cho thấy, hội, nhóm trên mạng xã hội là không gian kết nối phổ biến, phục vụ nhiều mục đích tích cực như chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ học tập, kinh doanh, hoạt động cộng đồng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng về số lượng thành viên và sức lan tỏa lớn, không ít hội, nhóm đã dần lệch hướng, chuyển sang khai thác nội dung phản cảm, lệch chuẩn để thu hút sự chú ý, tăng tương tác. Một số hội, nhóm còn biến tướng thành nơi tán phát tin giả, thông tin sai sự thật, lừa đảo, thậm chí là “diễn đàn ngầm” để bàn bạc, rủ rê thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Vì thế, việc siết chặt trách nhiệm của quản trị viên, người đứng đầu các hội, nhóm không chỉ cần thiết mà còn là yêu cầu tất yếu để góp phần làm lành mạnh môi trường số.

Sinh viên Phùng Bích Thảo, ngành Công nghệ nông nghiệp, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: "Tôi thường xuyên tìm kiếm thông tin trên mạng xã hội, song cũng không ít lần bắt gặp những hội, nhóm đăng tải nội dung chưa được kiểm chứng, thậm chí sai sự thật, gây hoang mang cho người đọc. Một trong những vấn đề lớn hiện nay là quyền tán phát  thông tin trên mạng xã hội nhiều khi không đi kèm trách nhiệm pháp lý tương xứng. Không ít người lập nhóm, điều hành cộng đồng với số lượng thành viên rất lớn nhưng lại không chịu trách nhiệm đầy đủ đối với nội dung được đăng tải, chia sẻ trong phạm vi mình quản lý. Khi có vi phạm xảy ra, việc truy tìm người chịu trách nhiệm thường gặp khó khăn, nhất là trong trường hợp chủ nhóm sử dụng danh tính ảo, thông tin không chính xác hoặc cố tình né tránh nghĩa vụ pháp lý".

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho rằng, đối với những tài khoản đứng ra tổ chức, vận hành các hội, nhóm lớn trên không gian mạng, người vận hành phải có trách nhiệm đối với nội dung diễn ra trong nhóm. Thực tế hiện nay, nhiều nội dung độc hại xuất hiện do không được kiểm duyệt hoặc không được ngăn chặn kịp thời. Với những trường hợp biết mà không ngăn chặn, không xóa bỏ, để người dùng đăng tải nội dung vi phạm, cơ quan chức năng sẽ có biện pháp xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Dưới góc độ pháp lý, nhiều chuyên gia cho rằng quy định này là phù hợp với yêu cầu quản lý hiện nay. Luật sư Trần Văn Quyết, Đoàn Luật sư TP Hà Nội nhận định, dự thảo nghị định đang hướng tới việc chủ hội, nhóm phải đăng ký tài khoản chính chủ, sử dụng số điện thoại chính chủ, căn cước công dân hợp lệ để xác thực. Đây là cơ sở quan trọng giúp cơ quan chức năng quản lý tốt hơn hoạt động hội, nhóm, nhất là trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều cộng đồng trực tuyến có nội dung tiêu cực, bịa đặt, xuyên tạc, sai sự thật, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức, xâm phạm lợi ích của Nhà nước cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân. Khi chủ quản hội, nhóm buộc phải xác thực danh tính, tình trạng ẩn danh trong điều phối, kiểm soát nội dung sẽ dần được khắc phục. Từ đó, mỗi hội, nhóm sẽ có cá nhân hoặc tổ chức cụ thể đứng tên, chịu trách nhiệm toàn diện về nội dung và hoạt động vận hành.

Có thể thấy, việc định danh chủ quản hội, nhóm trên mạng xã hội là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Khi nghị định được hoàn thiện và ban hành, đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường quản lý các nền tảng mạng xã hội, phòng ngừa tội phạm sử dụng công nghệ cao, đồng thời hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Môi trường số chỉ thực sự an toàn, lành mạnh khi mọi quyền lực trên không gian mạng, kể cả quyền quản trị một hội, nhóm, đều được đặt trong khuôn khổ trách nhiệm rõ ràng.