Động thái leo thang xung đột nguy hiểm

Theo Reuters, trong số những người thiệt mạng trong vụ tấn công hôm 1-4 có chỉ huy cấp cao lực lượng đặc nhiệm Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)-tướng Mohammad Reza Zahedi cùng nhiều nhân vật quan trọng khác. Truyền thông nhà nước Iran ngày 2-4 cũng xác nhận tướng Mohammad Reza Zahedi thiệt mạng trong vụ tấn công. 

AFP dẫn lời Bộ Quốc phòng Syria cho biết, các cuộc không kích của Israel vào tòa nhà Lãnh sự quán Iran được tiến hành từ hướng cao nguyên Golan của Syria bị chiếm đóng. Cuộc tấn công đã phá hủy toàn bộ tòa nhà, giết chết và làm bị thương mọi người bên trong.

Mặc dù Israel chưa đưa ra bình luận gì về vụ việc, Tehran đã thề sẽ trả đũa mạnh mẽ và mô tả việc nhắm mục tiêu vào một cơ quan ngoại giao là chưa từng có. Đại sứ Iran tại Syria, Hossein Akbari cho biết phản ứng của Iran đối với cuộc tấn công sẽ “ở mức khắc nghiệt tương xứng”. Về phần mình, Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian tuyên bố Iran coi hành động gây hấn này đã vi phạm mọi chuẩn mực ngoại giao và hiệp ước quốc tế. Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc (LHQ) Zahra Ershadi, trong thư gửi Tổng thư ký LHQ nêu rõ cuộc tấn công có thể “làm trầm trọng thêm căng thẳng trong khu vực và có khả năng châm ngòi nhiều xung đột liên quan đến các quốc gia khác”.

Tòa nhà Lãnh sự quán Iran ở Damascus bị phá hủy sau vụ tấn công. Ảnh: DPA

Giới phân tích cho rằng, vụ tấn công khiến hai nước không đội trời chung ở khu vực đang chạm tới mốc ranh giới đỏ của chiến tranh vì đẩy Israel vào thế đối đầu với Iran và các đồng minh. Một cuộc tấn công trả đũa nhằm vào Israel có nguy cơ sẽ khơi mào cho một cuộc xung đột lan rộng ở khu vực bởi Iran đã xây dựng cho mình được những lực lượng ủng hộ ở khu vực. Thậm chí, giới phân tích đã đề cập tới khả năng một cuộc chiến âm thầm, ủy nhiệm do Iran phát động thông qua các phong trào Hồi giáo vũ trang ở khu vực mà nước này bị cáo buộc hậu thuẫn. 

Kể từ khi bùng nổ xung đột ở dải Gaza, Israel đã nhiều lần tấn công các mục tiêu của Iran và các lực lượng ủy nhiệm ở Syria khiến căng thẳng hai bên gia tăng nghiêm trọng. Nhưng các cuộc tấn công chủ yếu tập trung vào hoạt động chuyển giao vũ khí. Còn cuộc tấn công vào Lãnh sự quán Iran ở Syria là một trong những cuộc tấn công táo bạo nhất, vì vị trí của nó là một khu phức hợp ngoại giao và nhắm mục tiêu rõ ràng vào cá nhân là quan chức quân sự cấp cao.

Giới quan sát cho rằng Iran có thể sẽ theo dõi chặt chẽ phản ứng của Mỹ và tìm xem có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Mỹ “chấp thuận” vụ tấn công hay được thông báo trước hay không. Tuy nhiên, theo Reuters, một quan chức Mỹ cho biết Washington đã khẳng định với Tehran rằng họ “không liên quan” hay biết trước về cuộc tấn công của Israel vào cơ sở ngoại giao ở Syria.

Cho dù thế nào, việc leo thang quân sự vào thời điểm hiện nay sẽ không có lợi cho cả hai trong bối cảnh Israel đang vướng vào cuộc xung đột kéo dài ở Gaza gây ra làn sóng phản đối ở trong nước và quốc tế. Còn đối với Iran, việc có các động thái quân sự với Israel, một đồng minh thân cận của Mỹ ở khu vực sẽ là một hành động thiếu khôn ngoan.

Qatar, Oman và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, vốn đã ký thỏa thuận bình thường hóa với Israel vào năm 2020 đã ngay lập tức lên án cuộc tấn công. Trong khi đó, ngày 2-4, theo Tass, Bộ Ngoại giao Nga đã ra tuyên bố nhấn mạnh cộng đồng quốc tế cần có đánh giá về pháp lý đối với cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lãnh sự quán Iran tại thủ đô Damascus của Syria, đồng thời chỉ trích mạnh mẽ vụ tấn công này. Moscow kêu gọi Israel từ bỏ các vụ bạo lực như vậy tại Syria và các quốc gia láng giềng. Mọi hành vi xâm phạm nào đối với các cơ quan đại diện ngoại giao và lãnh sự là hoàn toàn không thể chấp nhận được, vì quyền miễn trừ của những cơ quan này đã được quy định trong Công ước Vienna.

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân cho biết, nước này phản đối cuộc không kích của Israel nhằm vào Lãnh sự quán của Iran tại Damascus. Tuyên bố nhấn mạnh sự an toàn của các cơ quan ngoại giao là không thể vi phạm và quyền chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Syria cần phải được tôn trọng. Ông Uông Văn Bân cho rằng tình hình hiện nay tại Trung Đông đang rối ren, do vậy, Bắc Kinh phản đối mọi hành động làm leo thang căng thẳng tại đây. 

XUÂN PHONG