Những năm gần đây, thương mại điện tử phát triển mạnh, trở thành kênh phân phối hàng hóa quan trọng, giúp người tiêu dùng mua sắm thuận tiện và tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân mở rộng hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, đặc thù hoạt động trên không gian mạng với tính ẩn danh cao, giao dịch linh hoạt cũng bị một số đối tượng lợi dụng để kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và thực hiện các hành vi gian lận thương mại, ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Trước thực trạng đó, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Gia Lai đã tăng cường giám sát, thu thập thông tin và đổi mới phương thức kiểm tra hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử. Từ năm 2021 đến nay, Chi cục đã kiểm tra 149 vụ, xử lý 126 vụ vi phạm, xử phạt vi phạm hành chính hơn 3,3 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm hơn 2 tỷ đồng; đồng thời chuyển 01 vụ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra với trị giá hàng hóa vi phạm gần 500 triệu đồng.
Trong số các vụ việc đã được kiểm tra, xử lý, hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội như Zalo, Facebook, Instagram... chiếm tỷ lệ lớn với 80 vụ; hoạt động trên website thương mại điện tử là 45 vụ; ngoài ra có 01 vụ vi phạm trên sàn giao dịch thương mại điện tử. Các hành vi vi phạm chủ yếu bao gồm kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng lậu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, không thực hiện nghĩa vụ thông báo hoặc đăng ký theo quy định.
Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử vẫn còn gặp không ít khó khăn. Đặc thù của hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng là tính ẩn danh cao, các đối tượng thường xuyên thay đổi tên tài khoản, số điện thoại, địa chỉ liên hệ, tài khoản thanh toán hoặc xóa dữ liệu sau khi thực hiện giao dịch để che giấu hành vi vi phạm. Nhiều trường hợp không có địa điểm kinh doanh cố định, sử dụng dịch vụ vận chuyển trung gian hoặc thuê kho hàng tại nhiều địa phương khác nhau, gây khó khăn cho việc xác minh, thu thập chứng cứ và xử lý. Bên cạnh đó, việc thu thập chứng cứ điện tử, xác định chủ thể vi phạm cũng như phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong một số trường hợp vẫn còn những hạn chế.
Hình ảnh Nhóm trên trang Facebook công khai giới thiệu túi xách Like Auth
Để hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước đối với hoạt động thương mại điện tử trong tình hình mới, Quốc hội đã ban hành Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15. Trên cơ sở đó, ngày 30/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Nghị định quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử. Theo đó, các tổ chức, cá nhân kinh doanh phải thực hiện đăng ký hoặc thông báo tùy từng loại hình nền tảng theo quy định; đồng thời công khai đầy đủ, chính xác thông tin về chủ thể kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ nhằm bảo đảm tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm của các bên tham gia và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đây là bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật về thương mại điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng môi trường kinh doanh trực tuyến minh bạch, công bằng, an toàn.
Với việc tăng cường ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý cùng với hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân kinh doanh chấp hành đúng quy định của pháp luật. Qua đó góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng cũng như các doanh nghiệp kinh doanh chân chính.
