Giữ lửa đam mê từ những khúc gỗ vô tri

70 năm trước, những con rối gỗ từ làng quê Bắc Bộ bước lên sân khấu chuyên nghiệp. Ngày nay, những con rối ấy vẫn đang tiếp tục hành trình mang theo bản sắc để múa rối không chỉ được nhớ tới mà còn được chờ đợi. Bên cạnh việc phục dựng và nâng cao các tích trò truyền thống, Nhà hát còn dàn dựng nhiều tác phẩm mới mang tầm vóc như “Hoa Độc lập-Hồn thiêng đất nước”, “Cảm xúc Long thành” hay “Dế Mèn phiêu lưu ký”... Những tìm tòi trong tạo hình, dàn dựng, âm nhạc và không gian sân khấu đã góp phần làm giàu thêm ngôn ngữ biểu đạt của nghệ thuật múa rối, đưa loại hình này ra khỏi khuôn khổ quen thuộc để đến gần hơn với cảm quan thẩm mỹ hôm nay.

Tiết mục biểu diễn trong Chương trình “Má hồng vũ khúc thủy đình” - sản phẩm phục vụ khách du lịch của Nhà hát Múa rối Việt Nam.

Không chỉ dừng lại ở những sân khấu truyền thống, Nhà hát còn chủ động mở rộng không gian biểu diễn, đưa nghệ thuật múa rối trở thành sản phẩm văn hóa-du lịch hấp dẫn. Tiêu biểu là các chương trình biểu diễn tại Nhà hát À Ơi (Phú Quốc, An Giang) và Công viên châu Á-Asia Park (Đà Nẵng)... qua sự hợp tác với các doanh nghiệp. Với hệ thống điểm diễn trải dài từ Hà Nội, Đà Nẵng đến Phú Quốc, mỗi ngày, Nhà hát duy trì từ 2 đến 3 suất diễn trên toàn quốc. Đây là một cường độ hoạt động hiếm có trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, biến Nhà hát trở thành một trong những đơn vị nghệ thuật sáng đèn thường xuyên nhất trong các đoàn nghệ thuật sân khấu truyền thống.

Để vận hành guồng máy khổng lồ với 2.180 buổi biểu diễn, đón 1 triệu lượt người xem và đạt doanh thu 16 tỷ đồng trong năm 2025, bài toán then chốt nằm ở yếu tố con người. Chia sẻ về điều này, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam khẳng định, di sản chỉ thực sự sống khi có một đội ngũ kế cận đủ tâm huyết, đủ tài năng để tiếp nối mạch nguồn của cha anh. Trong bối cảnh cơ chế thị trường và áp lực cạnh tranh giải trí ngày càng khốc liệt, việc thu hút, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ nhân lực trẻ là nhiệm vụ mang tính sống còn. Nhà hát đã và đang chủ động xây dựng chiến lược trẻ hóa lực lượng nghệ sĩ, từ khâu tuyển chọn, đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật điều khiển con rối đến việc tin tưởng giao các vai diễn nặng ký, các dự án dàn dựng mới cho những gương mặt trẻ.

Nhận thức sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam trong việc đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, Nhà hát xác định không thể bắt nghệ sĩ cống hiến bằng lòng say mê thuần túy nếu không bảo đảm tốt đời sống vật chất cho họ. Nhờ chiến lược mở rộng liên kết kinh tế văn hóa (ký kết hợp đồng dài hạn với các doanh nghiệp) và tối ưu hóa hiệu suất của hệ thống điểm diễn toàn quốc, Nhà hát đã chủ động nâng cao nguồn thu, từ đó cam kết bảo đảm chế độ thù lao, cải thiện thu nhập và nâng cao đời sống cho cán bộ, viên chức, đặc biệt là các nghệ sĩ trẻ. “Khi thu nhập được bảo đảm tương xứng với mồ hôi và nước mắt đổ xuống sau tấm màn nhung, các nghệ sĩ mới có thể gạt bỏ gánh nặng mưu sinh, yên tâm công tác, toàn tâm toàn ý nuôi dưỡng ngọn lửa đam mê và cống hiến cho nghề truyền thống”, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Tiến Dũng nhấn mạnh.