Hoàn thiện cơ chế, tạo động lực cho công nghiệp nông thôn

Trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và yêu cầu hoàn thiện thể chế, cơ chế khuyến công quốc gia đang được Bộ Tài chính, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan nghiên cứu sửa đổi, bổ sung theo hướng đồng bộ, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.

Những năm qua, chương trình khuyến công đã được triển khai rộng khắp trên cả nước, hỗ trợ hàng nghìn cơ sở công nghiệp nông thôn đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến vào sản xuất, phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, đào tạo nghề, tư vấn phát triển sản xuất và xúc tiến thương mại. Qua đó, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả được nhân rộng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và các cơ sở công nghiệp nông thôn, đồng thời tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người lao động.

Hợp tác xã Chè Hảo Đạt, Thái Nguyên-đơn vị nhận được sự hỗ trợ từ chương trình khuyến công quốc gia. Ảnh: THÁI ĐẠT

Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức chính quyền địa phương, nhiều quy định hiện hành về khuyến công đã bộc lộ những hạn chế, bất cập. Bên cạnh đó, yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số cũng đặt ra đòi hỏi phải đổi mới cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện và sử dụng nguồn kinh phí khuyến công theo hướng linh hoạt, minh bạch và hiệu quả hơn.

Theo ông Lê Tuấn Anh, Phó vụ trưởng Vụ Tài chính-Kinh tế ngành (Bộ Tài chính), Thông tư số 28/2018/TT-BTC được ban hành trong bối cảnh pháp luật và điều kiện phát triển kinh tế-xã hội trước đây, vì vậy một số quy định hiện không còn phù hợp và cần được cập nhật. Theo ông, mục tiêu của chính sách khuyến công không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ trực tiếp các cơ sở công nghiệp nông thôn mà còn tạo động lực huy động nguồn lực xã hội đầu tư phát triển sản xuất.

Trong đó, nguồn vốn ngân sách nhà nước đóng vai trò là "vốn mồi", tạo hiệu ứng lan tỏa để thu hút thêm nguồn lực từ doanh nghiệp và xã hội. Mặc dù quy mô kinh phí khuyến công còn khiêm tốn, nhưng đây là nguồn lực có ý nghĩa quan trọng trong việc kích thích đầu tư, nâng cao năng suất lao động và tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách trong tương lai.

Để khắc phục những vướng mắc trong quá trình xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia, Bộ Tài chính đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Thông tư số 28/2018/TT-BTC hướng dẫn lập, quản lý, sử dụng kinh phí khuyến công và Thông tư số 64/2024/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 28/2018/TT-BTC. Việc sửa đổi nhằm bảo đảm thống nhất với những quy định pháp luật hiện hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn tại các địa phương.

Song song với đó, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia thay thế các quy định hiện hành. Dự thảo hướng tới hoàn thiện cơ sở pháp lý đồng bộ với hệ thống pháp luật mới, nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy tính chủ động của địa phương và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách.

Từ thực tiễn triển khai, nhiều địa phương như Sơn La, Phú Thọ, Bắc Ninh, Thanh Hóa và Hà Nội đã kiến nghị điều chỉnh cơ chế hỗ trợ theo hướng tăng định mức chi đối với các đề án, mô hình khuyến công; ưu tiên hỗ trợ hoạt động ứng dụng công nghệ số, đổi mới thiết bị, phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu và các mô hình sản xuất có khả năng lan tỏa. Theo các địa phương, việc nâng mức hỗ trợ sẽ tạo thêm động lực để doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở công nghiệp nông thôn mạnh dạn đầu tư, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng đề xuất tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng và giao kế hoạch khuyến công, đổi mới cơ chế thanh quyết toán, đẩy mạnh phân cấp gắn với trách nhiệm của từng cấp quản lý, đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí. Đây được xem là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, phát huy vai trò của khuyến công trong thúc đẩy phát triển công nghiệp nông thôn bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.