Khi người trẻ sống cùng lịch sử qua âm nhạc

Từ cấp tiểu học đến đại học, nhiều mô hình đã được tổ chức nhằm bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức công dân và tinh thần tập thể cho học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, việc hát Quốc ca hay Đội ca trong nhà trường đôi khi bị hình thức hóa, bị coi là phần phụ, bị giản lược, các em chỉ hát cho có, cho đủ. Khi âm nhạc bị giản lược thành thủ tục, giá trị giáo dục cũng theo đó mà phai nhạt.

Ảnh minh họa: TTXVN

Nhằm giáo dục truyền thống lịch sử, hun đúc lý tưởng cách mạng cho học sinh, mới đây Trường THCS Yên Thế (phường Bình Lợi Trung, TP Hồ Chí Minh) đã tổ chức Hội thi hát Quốc ca, Quốc tế ca, Đoàn ca, Đội ca. Hội thi thu hút 100% học sinh toàn trường tham gia, thể hiện khí thế sôi nổi, hào hùng của thế hệ trẻ hướng về những ngày tháng 4 lịch sử.

Điểm khác biệt của Trường THCS Yên Thế không nằm ở việc tổ chức một cuộc thi, mà ở cách “thổi hồn” vào từng ca khúc. Trước mỗi bài hát là một câu chuyện về hoàn cảnh ra đời, về ý nghĩa lịch sử. Khi ấy, mỗi giai điệu không chỉ để cất lên, mà để hiểu, để cảm nhận. Điều này biến mỗi ca khúc thành một “bài học lịch sử bằng âm nhạc”. Khi đó, âm nhạc không còn là phương tiện phụ trợ, mà trở thành một kênh truyền tải tri thức và cảm xúc song hành. Nhờ đó cuộc thi không chỉ là sân chơi sôi nổi, hấp dẫn cho học sinh mà còn giúp các em thêm yêu quê hương, đất nước, cảm thấy tự hào khi là người Việt Nam và nhận thức rõ trách nhiệm của thế hệ trẻ trong học tập, rèn luyện để xây dựng đất nước.

Điều thú vị là học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức qua lời giảng mà còn qua cảm xúc được đánh thức trong chính trải nghiệm tập thể. Lịch sử vì thế không còn nằm yên trên trang sách mà hiện diện trong không khí sân trường, trong nhịp điệu đồng thanh, trong sự hòa nhịp giữa cá nhân và tập thể. Các em được sống bằng trải nghiệm tập thể thay vì chỉ nghe truyền đạt thụ động một chiều. Cách làm của Trường THCS Yên Thế cho thấy một hướng tiếp cận khác: Đưa giáo dục lịch sử, lý tưởng cách mạng ra khỏi khuôn khổ “nghi thức” để trở thành một trải nghiệm tập thể sống động trong bối cảnh giáo dục đang hướng đến phát triển phẩm chất và năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.

Rõ ràng, đây là mô hình đáng được khuyến khích nhân rộng. Nhưng điều cần lưu ý là không nên sao chép một cách cơ học. Giá trị cốt lõi của cuộc thi tại Trường THCS Yên Thế không nằm ở việc hát đủ, hát đúng, 100% học sinh tham gia mà ở cách tổ chức để học sinh thực sự hiểu, cảm nhận và chủ động tham gia vào hoạt động ý nghĩa này. Có như vậy, việc giáo dục lịch sử truyền thống và văn hóa mới bảo đảm thiết thực, hiệu quả.