Không thể chậm trễ

Nhiều người đã phải đi 3-4 cửa hàng xăng, dầu mới tìm được một địa điểm còn mở bán và phải xếp hàng dài chờ đợi. Tình trạng thiếu xăng, dầu kéo dài đã làm xáo trộn đời sống của người dân.

Áp lực đè nặng lên các doanh nghiệp xăng, dầu nhà nước

Trong lúc cơ quan quản lý khẳng định tổng nguồn cung xăng, dầu đủ đáp ứng thị trường, song, tình trạng đứt gãy nguồn cung vẫn xảy ra không chỉ ở khu vực phía Nam mà cả các tỉnh phía Bắc, đặc biệt là Hà Nội. Đi 3 cửa hàng mới đổ được xăng, anh Vũ Ngọc Khánh (phường Đại Kim, quận Hoàng Mai) than vãn: Sống ở Hà Nội hơn 20 năm chưa bao giờ thấy xăng, dầu khan hiếm đến thế. Có cây xăng treo biển “tạm hết hàng”, “chờ nhập hàng”; khi tìm thấy cây xăng mở bán thì nhân viên chỉ bán nhỏ giọt và phải chờ 20 phút mới tới lượt.

Cửa hàng xăng dầu của Petrolimex tại đường Trần Quang Khải (Hoàn Kiếm, Hà Nội).

Việc khó mua xăng ở các cây tư nhân khiến người dân chuyển hướng sang các cửa hàng của doanh nghiệp xăng, dầu Nhà nước như: Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil). Ngày 8-11, trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhândân, đại diện Petrolimex khẳng định: Petrolimex duy trì việc bán hàng bình thường tại 2.700 cửa hàng xăng, dầu trực thuộc và cấp nguồn cho hệ thống cửa hàng thương nhân nhượng quyền theo tiến độ và số lượng đã ký kết từ trước, bảo đảm phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân cả nước. Đặc biệt, tại Hà Nội, trước tình hình người dân đổ dồn về mua hàng tại các cửa hàng xăng, dầu của DN nhà nước, Petrolimex quyết định 96 cửa hàng xăng, dầu thuộc địa bàn TP Hà Nội sẽ tăng cường bán hàng 24/24 giờ từ hôm nay đến hết ngày 13-11. Danh sách các cửa hàng xăng, dầu được cập nhật tại hệ thống bản đồ trên website Petrolimex.com.vn và app Petrolimex (ứng dụng di động tải từ chợ ứng dụng Android và iOS). Bên cạnh đó, Petrolimex khuyến nghị khách hàng lựa chọn thời gian và địa điểm mua hàng phù hợp để hỗ trợ công tác bán hàng tại cửa hàng xăng, dầu Petrolimex bảo đảm đúng quy trình với chất lượng phục vụ tốt nhất. 

Là một trong những đầu mối lớn, PV Oil cũng đang nỗ lực chủ động nguồn hàng, triển khai nhập khẩu bù đắp phần thiếu hụt, bảo đảm cung cấp đủ nguồn hàng cho hệ thống, góp phần ổn định thị trường xăng, dầu trong nước. Ông Cao Hoài Dương, Chủ tịch Hội đồng quản trị PV Oil chia sẻ: Để hạn chế lỗ, nhiều cửa hàng xăng, dầu tư nhân hạn chế bán ra, đóng cửa hàng, do đó, khách hàng tập trung về những cửa hàng của các DN nhà nước, trong đó có PV Oil. PV Oil đã chỉ đạo hệ thống 648 cửa hàng xăng, dầu nỗ lực đáp ứng tối đa nhu cầu thị trường, tuyệt đối không xảy ra tình trạng găm hàng trong hệ thống của PV Oil.

Liên quan tới tình hình cung ứng xăng, dầu trên địa bàn TP Hà Nội, bà Trần Thị Phương Lan, Quyền Giám đốc Sở Công Thương TP Hà Nội cho biết: "Tính đến hết ngày 7-11, TP Hà Nội đã được cung ứng thêm 1.000m3 cả xăng và dầu cho 5 DN thương nhân phân phối trên địa bàn và giảm bớt khó khăn về nguồn cung xăng, dầu trên địa bàn. Toàn thành phố hiện chỉ còn 3/493 cửa hàng đang hết xăng, dầu cục bộ. UBND TP Hà Nội cũng tập trung chỉ đạo tháo gỡ khó khăn cho DN vận chuyển xăng, dầu vào TP Hà Nội. Sở Công Thương TP Hà Nội cũng đã chỉ đạo các DN đầu mối và thương nhân phân phối xăng, dầu của thành phố đăng ký nguồn cung còn thiếu để bổ sung từ Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn".

Nhanh chóng cập nhật chi phí phát sinh cho doanh nghiệp

Nguyên nhân được xác định dẫn tới việc đứt gãy nguồn cung xăng, dầu là do nguồn cung xăng, dầu thế giới thiếu ổn định; cộng với các chi phí, phụ phí phát sinh không được tính đúng, tính đủ vào cơ cấu giá cơ sở xăng, dầu nên DN đầu mối hạn chế nhập khẩu. Điều này dẫn tới thực tế, DN đầu mối chỉ duy trì lượng hàng đủ để cung cấp cho hệ thống phân phối của mình, duy trì lượng dự trữ tồn kho theo quy định và buộc phải giảm chiết khấu ở mức tối đa. Với DN bán lẻ, do chiết khấu thấp, thậm chí ở mức 0 đồng nên họ cũng không mặn mà, bởi càng bán càng phải bù lỗ các chi phí nhân viên, điện, nước, thuê mặt bằng...

Nêu giải pháp về bảo đảm nguồn cung xăng, dầu, nhiều ý kiến khẳng định, nguồn gốc của vấn đề nằm ở cách điều hành của cơ quan quản lý, chi phí kinh doanh xăng, dầu đang “đè nặng” DN và cần có biện pháp tháo gỡ. DN kinh doanh với mong muốn tìm kiếm lợi nhuận, chính vì thế, lời giải cho bài toán bảo đảm nguồn cung xăng, dầu cho thị trường là phải tính đúng và tính đủ các chi phí để DN tham gia thị trường xăng, dầu có thể vận hành.

DN xăng, dầu đầu mối là mắt xích rất quan trọng trong nhập khẩu, góp phần bảo đảm nguồn cung xăng, dầu; song, các DN này đang lỗ rất lớn do công thức tính cơ sở cho xăng, dầu được áp dụng từ năm 2014 đã lỗi thời, cộng với chi phí đưa xăng, dầu từ nước ngoài về Việt Nam liên tục tăng cao khiến DN rơi vào tình cảnh càng kinh doanh càng thua lỗ. Các DN đầu mối xăng, dầu kiến nghị cơ quan chức năng cần rà soát, chấp nhận các chi phí thực tế mà DN bỏ ra phục vụ kinh doanh xăng, dầu. Tính toán của Petrolimex cho thấy, hiện nay, một loạt chi phí đầu vào tăng mạnh chưa được tính đúng, tính đủ vào giá xăng, dầu cơ sở. Điển hình như: Chi phí premium nhập khẩu (yếu tố điều chỉnh giá trong hợp đồng nhập khẩu xăng, dầu); chi phí premium nguồn trong nước (khoản chênh lệch giá trong nước so với giá thế giới); chi phí đưa xăng, dầu từ nước ngoài về Việt Nam; chi phí đưa xăng, dầu từ nhà máy lọc dầu về đến cảng... Petrolimex kiến nghị Bộ Tài chính có tính toán, điều chỉnh phù hợp nhằm bù đắp chi phí phát sinh và bảo đảm nguồn cung cho thị trường. Báo cáo kết quả kinh doanh của Petrolimex cho thấy, 9 tháng năm 2022, sản lượng kinh doanh xăng, dầu tăng mạnh nhưng lỗ 793 tỷ đồng (cùng kỳ lãi 1.853 tỷ đồng).

Thông tin từ Bộ Công Thương cho biết, thời gian qua, liên Bộ Công Thương-Tài chính đang khẩn trương xem xét lại phương án tính toán chi phí định mức kinh doanh xăng, dầu. Trong đợt điều chỉnh giá sắp tới (11-11), liên Bộ có thể đưa ra phương án tính toán giá xăng mới cập nhật các chi phí đầy đủ hơn. Trao đổi với chúng tôi, một số DN tư nhân bán lẻ cho biết, chỉ cần nguồn hàng đủ và chiết khấu ổn định ở mức 700-800 đồng/lít thì tự khắc các cây xăng sẽ hoạt động kinh doanh bình thường trở lại.

Bài và ảnh: VŨ DUNG