Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI: Bảo đảm an toàn pháp lý, ngăn chặn gian lận liên quan đến giao dịch bất động sản

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, thực hiện theo quy định của Luật Công chứng năm 2024, Bộ Tư pháp được giao và hiện đang thực hiện việc tổng hợp quy định trong các luật và nghị định hiện hành về các giao dịch bắt buộc phải công chứng để công bố công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ.

Dự thảo luật lần này không sửa đổi quy định về tiêu chí nhưng theo hướng thu hẹp hơn phạm vi các giao dịch phải công chứng. Theo các luật và nghị định hiện hành, về nguyên tắc, Luật Công chứng không quy định cụ thể loại giao dịch nào phải công chứng mà thực hiện theo luật chuyên ngành. Hiện nay, chủ yếu các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở và một số luật khác có quy định về những giao dịch phải công chứng; một số giao dịch được quy định tại Nghị định của Chính phủ.

Theo phương án đề xuất trong dự thảo luật, Chính phủ đề nghị giảm từ 22 loại giao dịch phải công chứng hiện nay xuống còn 16 loại và thu hẹp lại theo hướng giao dịch phải công chứng chỉ được quy định ở trong luật, còn nghị định của Chính phủ không được quy định để bảo đảm chặt chẽ hơn; góp phần cắt giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu làm rõ một số vấn đề tại phiên thảo luận, trong đó, có nội dung liên quan đến công chứng giao dịch bất động sản.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng nêu rõ, trong điều kiện hiện nay khi mà cơ sở dữ liệu về công chứng tập trung thống nhất đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thì việc dỡ bỏ ngay quy định về công chứng, thẩm quyền công chứng đối với giao dịch bất động sản theo địa hạt là chưa đáp ứng đủ điều kiện để thực hiện. Bộ trưởng nêu rõ, quy định này là cần thiết để bảo đảm an toàn pháp lý và ngăn chặn gian lận liên quan đến các giao dịch bất động sản.

Bất động sản là tài sản có giá trị rất lớn đối với mỗi người dân, là một trong những tài sản luôn được quan tâm và cũng liên quan đến ổn định xã hội. Nếu giao dịch, hợp đồng mua bán, tặng, cho bất động sản không chặt chẽ sẽ dẫn đến tranh chấp, phức tạp. “Quy định của pháp luật cần phải cân bằng, hài hòa giữa việc là tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và quản lý chặt chẽ, bảo đảm an toàn pháp lý đối với giao dịch về bất động sản”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh. Quy định thẩm quyền địa hạt thì giúp công chứng viên tại địa phương, tức là trong phạm vi tỉnh, thành phố có điều kiện tốt nhất để kiểm tra tình trạng thực tế của tài sản và xác thực nhân thân của các bên tham gia giao dịch về bất động sản, đồng thời, ngăn chặn hiệu quả các hành vi giả mạo, lừa đảo liên quan đến giao dịch này.

Các giao dịch bất động sản vừa phải được công chứng bắt buộc vừa phải quản lý chặt chẽ bằng nhiều hình thức khác nhau, trong đó có vấn đề quản lý theo địa hạt để bảo đảm an toàn pháp lý tuyệt đối với quyền sở hữu, sử dụng bất động sản và là cơ sở tin cậy cho đăng ký tài sản.

Đối với quy định công chứng liên quan đến giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, theo dự thảo luật, giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản là loại giao dịch phải được công chứng theo địa hạt chứ không có nghĩa là bắt buộc phải công chứng.

Quang cảnh phiên thảo luận.

Về vấn đề công chứng ngoài trụ sở, Bộ trưởng cho biết, quy định này đang được thực hiện theo Luật Công chứng hiện hành và Chính phủ không đề xuất sửa đổi quy định này. Bởi vì quá trình thực hiện thấy rằng quy định công chứng ngoài trụ sở như hiện nay là phù hợp và cũng đã bao quát tương đối đầy đủ các trường hợp cần thiết, ví dụ như các trường hợp người già yếu, người đang điều trị nội trú, bị cách ly, người ta bị tạm giữ, tạm giam, đang thi hành án phạt tù… Quy định hiện hành bảo đảm linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.