Mở nút thắt cho hòa bình

Đúng vào ngày 24-2 năm nay, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua một nghị quyết lịch sử kêu gọi thiết lập lệnh ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện cùng "một nền hòa bình toàn diện, công bằng và lâu dài". Lời kêu gọi phát đi từ tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh cho thấy cuộc xung đột mà ban đầu nhiều người dự đoán chỉ kéo dài một hoặc hai tuần và có thể kiềm chế hiện vẫn đang là một trong những tâm điểm của thế sự toàn cầu.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: PAP/TTXVN

Dù không có những con số về mức độ thương vong được công bố, song các phân tích từ bên ngoài khiến dư luận có thể mường tượng về những tổn thất khủng khiếp ở cả hai phía. Cùng với đó, cơn bão lửa bùng phát dọc biên giới giữa hai quốc gia láng giềng này đã đẩy giá lương thực tăng vọt trên khắp châu Âu, gây ra những cú sốc năng lượng và tình trạng mất điện, đẩy nhanh lạm phát và đặt các đồng minh ở lục địa này vào tình trạng căng thẳng hiếm thấy; đồng thời tác động sâu sắc tới địa chính trị và nhiều lĩnh vực khác trên phạm vi toàn cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố ông có thể chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine chỉ trong vòng 24 giờ sau khi trở về tiếp quản chiếc ghế quyền lực trong Nhà Trắng hồi tháng 1-2025, nhưng tham vọng trở thành “người phán xử” vuột khỏi tầm tay, dù chính quyền đương nhiệm Mỹ đã năm lần bảy lượt nỗ lực làm trung gian và tạo điều kiện cho các cuộc gặp gỡ, đàm phán với cả hai phía Ukraine và Nga cũng như các đối tác châu Âu.

Truyền thông thế giới thống kê rằng, kể từ đầu năm 2026 đến nay, Mỹ đã làm trung gian cho 3 vòng đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine, 2 vòng đầu tiên ở Abu Dhabi, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và vòng thứ ba ở Geneva, Thụy Sĩ, song tiến triển đạt được chẳng là bao. Cho dù trong cuộc gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hồi tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Donald Trump tuyên bố một thỏa thuận hòa bình tiềm năng nhằm chấm dứt xung đột “gần như đã hoàn thành 95%”, tương lai của tiến trình này vẫn đang bị bóp nghẹt bởi những bất đồng mang tính then chốt trên bàn đàm phán, đặc biệt là về các vấn đề liên quan đến lãnh thổ sau khi các ranh giới tiền tuyến đã thay đổi theo thời gian, cũng như việc bảo đảm an ninh cho Ukraine thời hậu chiến và tương lai liên kết của Ukraine với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Dẫu sao, các nhà phân tích chính trị vẫn có những lý do để tin rằng một niềm hy vọng hòa bình mới đang được hình thành, bởi theo họ, cả người Nga lẫn người Ukraine đã quá mệt mỏi với cuộc xung đột kéo dài suốt 4 năm qua và giờ là thời điểm chín muồi để giải quyết mọi chuyện thông qua đàm phán. Hay cũng có thể nói rằng, trong cuộc chiến mà nhiều người coi là bế tắc này, cả hai bên dường như đều đang có động lực để ngừng chiến đấu. Sự lạc quan ấy càng được thắp lên mạnh mẽ khi các đồng minh của Mỹ tiết lộ rằng Washington đang thúc đẩy một thỏa thuận trước khi ông Donald Trump chủ trì lễ kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của nước Mỹ vào tháng 7 năm nay.

Nút thắt khó mở của cuộc xung đột kéo dài 4 năm qua giữa Nga và Ukraine cũng khiến người ta phải tự vấn an rằng, cho đến khi các bên đạt được thỏa thuận cuối cùng, chí ít các cuộc thảo luận do Mỹ làm trung gian vẫn đang đóng vai trò như một kênh duy trì liên lạc và nuôi dưỡng các biện pháp xây dựng lòng tin vốn được đánh giá là hạn chế.

Lịch sử đã chứng minh hòa bình và ổn định không thể đạt được nếu vẫn bị bao trùm bởi bóng dáng của họng súng. Trong một thế giới đang chạy đua phát triển như ngày nay, đối thoại, hòa giải và hợp tác càng chứng minh vai trò nền tảng và trở thành những giá trị cốt lõi.

Lời kêu gọi mà Liên hợp quốc đưa ra trong ngày 24-2 năm nay chính là mối quan tâm và mong mỏi của dư luận Việt Nam cũng như thế giới: Nút thắt cho cuộc xung đột Nga-Ukraine sẽ sớm được mở bằng một thỏa thuận hòa bình lâu dài và công bằng, nhưng trước khi nghĩ tới điều đó, một lệnh ngừng bắn là vô cùng cần thiết.