Nan giải trong xử lý rác thải

Theo điều 79, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, chậm nhất đến ngày 31-12-2024, chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân phải được phân loại theo 3 hình thức: Chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; chất thải rắn sinh hoạt khác.

Tuy đã có thùng chứa nhưng rác thải vẫn bị vứt bừa bãi trên vỉa hè đường Xã Đàn, quận Đống Đa, TP Hà Nội.

Điều này có nghĩa là từ ngày 1-1-2025, người dân phải thực hiện việc phân loại rác như trên, nếu không có thể sẽ bị xử phạt hành chính từ 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng theo khoản 1, Điều 26 (vi phạm các quy định về phân loại, thu gom, vận chuyển, chôn, lấp, đổ, đốt, xử lý chất thải rắn thông thường), Nghị định số 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Mục đích của phân loại rác thải tại nguồn là để tách riêng những loại chất thải khác nhau để có phương án xử lý riêng biệt, hạn chế tối đa những loại rác thải khó phân hủy xả thẳng ra môi trường, đồng thời tăng nguyên liệu tái chế bằng cách biến chất thải thành tài nguyên để phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, lý thuyết thì đã rõ, luật cũng đã có, nhưng để xử phạt hành vi vi phạm trong phân loại rác thải thì còn gặp rất nhiều khó khăn, lý do lớn nhất là do công cụ hỗ trợ người dân thực hiện phân loại rác chưa được triển khai một cách đồng bộ.

Là hộ dân sinh sống tại phường Phú Diễn, quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội, bà Phạm Thị Ngọc cho biết, thời gian gần đây, để tạo điều kiện thuận tiện cho người dân trong việc di chuyển khi đi đổ rác, cơ quan chức năng đã triển khai bố trí nhiều thùng rác tại các vị trí phù hợp trong khu dân cư, nhân viên vệ sinh môi trường sẽ đi thu gom rác tại các thùng mỗi ngày. Tuy nhiên, điều đáng nói là tại mỗi vị trí chỉ có một thùng rác, trong khi quy định lại yêu cầu người dân phân loại rác theo 3 loại. “Nếu chỉ có một thùng rác dùng chung thì không thể gọi là phân loại rác thải được. Chúng tôi có thể để riêng các loại rác sinh hoạt tại nhà, tuy nhiên nếu lại bỏ chung vào một thùng thì có khác gì không phân loại, mà có phân loại đi chăng nữa thì cũng không biết đổ vào đâu”, bà Phạm Thị Ngọc băn khoăn.

Bên cạnh đó, theo các chuyên gia, hiện nay, các xe thu gom rác chuyên dụng cũng chủ yếu chỉ sử dụng một thùng chứa cho tất cả các loại rác, giả sử người dân đã phân loại rác thải tại nguồn nhưng khi thu gom lại đổ chung tất cả vào nhau thì hiệu quả mang lại sẽ rất thấp. Vì vậy, nếu muốn hoạt động phân loại rác đạt hiệu quả cao thì các cơ quan quản lý cần thực hiện đồng bộ từ ý tưởng cho đến giải pháp triển khai, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong hoạt động phân loại rác thải.

Thời gian tới, TP Hà Nội cần chú trọng hoạt động tuyên truyền về lợi ích của việc phân loại rác thải, bảo vệ môi trường đến người dân, coi đây là nhiệm vụ quan trọng phải được thực hiện thường xuyên. Tận dụng lợi thế của mạng xã hội để truyền thông chính sách, hướng dẫn để đông đảo người dân phân biệt được từng loại rác thải sinh hoạt, từ đó nâng cao hiểu biết cũng như ý thức và trách nhiệm của mỗi công dân Thủ đô. Khi các điều kiện đã đầy đủ thì mới có cơ sở để cơ quan chức năng tăng cường xử lý vi phạm, tạo tính răn đe và xây dựng văn hóa trong việc bảo vệ môi trường.

Bài và ảnh: HOÀNG CHUNG