Ngưỡng điểm đầu vào đại học cần thiết

Theo Quy chế ban hành kèm Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT ngày 15-2-2026 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ đại học là thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển, hoặc Toán, Ngữ văn và một môn khác, đạt tối thiểu 15 điểm, áp dụng với thí sinh thi tốt nghiệp từ năm 2026. Đây là một điều chỉnh đáng ủng hộ thay vì được nhìn nhận như một rào cản làm hẹp cánh cửa đại học.

Điểm số này là ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào tối thiểu cho giáo dục đại học. Đặt trong thực tế, 15 điểm cho 3 môn tức trung bình mỗi môn 5 điểm. Đây là mức không cao. Với một thí sinh có nền tảng học tập phổ thông ở mức căn bản, việc đạt trung bình 5 điểm mỗi môn không phải yêu cầu quá sức. Giáo dục đại học, dù công lập hay ngoài công lập, vẫn là bậc đào tạo sau phổ thông, đòi hỏi người học có năng lực tiếp nhận kiến thức, tự học và theo đuổi chương trình trong nhiều năm. Nếu đầu vào quá thấp, người chịu thiệt cuối cùng không chỉ là nhà trường mà còn là chính sinh viên: Dễ hụt hơi, nợ môn, bỏ học, hoặc tốt nghiệp nhưng khó đáp ứng yêu cầu thị trường lao động.

Ảnh minh họa: baochinhphu.vn

Từ phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2025, có thể nhìn quy định này theo hướng định lượng. Khi chọn ngẫu nhiên 3 môn trong 12 môn có phổ điểm, lấy điểm đại diện của mỗi khoảng điểm bằng trung bình của khoảng đó và tính theo tỷ trọng thí sinh trong từng biên điểm, xác suất để tổng điểm 3 môn đạt từ 15 trở lên xấp xỉ 91,2%. Nếu giới hạn các tổ hợp có Toán hoặc Ngữ văn, phù hợp hơn với tinh thần quy chế tuyển sinh mới, xác suất vẫn vào khoảng 88,9%. Nói cách khác, ngưỡng 15 điểm không loại bỏ số đông thí sinh, mà chủ yếu sàng lọc nhóm có kết quả quá thấp so với yêu cầu tối thiểu của bậc đại học.

Điểm sàn chung còn giúp lập lại sự công bằng giữa các cơ sở đào tạo. Trước đây, trong áp lực tuyển sinh, một số trường có thể hạ chuẩn đầu vào quá sâu để đủ chỉ tiêu. Điều đó tạo ra cuộc đua không lành mạnh, làm giảm niềm tin xã hội vào bằng đại học. Khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt một ngưỡng tối thiểu thống nhất, các trường vẫn có quyền cạnh tranh bằng chất lượng đào tạo, dịch vụ, học phí, ngành nghề, nhưng không thể cạnh tranh bằng cách hạ chuẩn dưới mức cần thiết.

Tất nhiên, điểm sàn 15 không phải thước đo duy nhất của năng lực. Một thí sinh có thể mạnh về kỹ năng, tư duy thực hành hoặc năng khiếu nghề nghiệp. Tuy vậy, với tuyển sinh đại học đại trà, một chuẩn tối thiểu là cần thiết. Nó không đóng cửa cơ hội học tập, mà nhắc rằng đại học cần bắt đầu từ một nền tảng học lực đủ chắc. Vì thế, ngưỡng 15 điểm là một chính sách hợp lý: Vừa mềm về mức điểm, vừa cứng ở thông điệp chất lượng.