Nguy cơ bùng phát dịch nếu không kiểm soát đồng bộ

Bệnh tay chân miệng tăng nhanh, chủng EV71 đáng lưu ý

Phóng viên (PV): Thưa ông, so với cùng kỳ các năm trước, số ca mắc tay chân miệng có xu hướng tăng rõ rệt. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về số liệu và những điểm đáng chú ý trong diễn biến dịch năm nay?

Ông Võ Hải Sơn: Thời gian gần đây, bệnh tay chân miệng có xu hướng gia tăng tại một số địa phương, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Đây là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và thường gia tăng theo mùa, nhất là từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10 hằng năm. Qua giám sát dịch tễ, phần lớn trường hợp mắc tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo. Đây là nhóm tuổi chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ và thường sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, mẫu giáo nên nguy cơ lây lan cao hơn. Nếu trẻ không được phát hiện sớm và cho nghỉ học kịp thời, bệnh có thể lan rộng trong lớp và cộng đồng.

Theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc, 8 trường hợp tử vong. Riêng trong tháng 3-2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Kết quả xét nghiệm tại một số mẫu bệnh phẩm cho thấy chủng EV71 đang lưu hành với tỷ lệ đáng lưu ý. Đây là chủng virus thường liên quan đến nguy cơ bệnh diễn biến nặng hơn. Trong thời gian tới, nếu không triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, số người mắc và số ca bệnh nặng có thể tiếp tục gia tăng; ngành y tế đang theo dõi chặt chẽ để có biện pháp ứng phó phù hợp.

Ông Võ Hải Sơn. Ảnh: TRẦN MINH

PV: Hệ thống giám sát dịch tễ hiện nay giúp phát hiện sớm và cảnh báo các ca bệnh nặng như thế nào, đặc biệt tại cộng đồng và trường học, thưa ông?

Ông Võ Hải Sơn: Hiện nay, ngành y tế đang kết hợp nhiều kênh để phát hiện sớm ca bệnh, gồm báo cáo từ các cơ sở khám, chữa bệnh và thông tin cảnh báo từ cộng đồng, trường học. Ngành y tế phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục, chính quyền địa phương để phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ; hướng dẫn xử trí kịp thời, hạn chế lây lan. Tại các cơ sở điều trị, những trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng được theo dõi sát, được hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên nhằm cấp cứu, điều trị kịp thời, hạn chế tối đa trường hợp tử vong.

Ngành y tế đang phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống bệnh tay chân miệng trong trường học; trọng tâm là tăng cường truyền thông cho giáo viên, phụ huynh về dấu hiệu nhận biết bệnh; hướng dẫn các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học, đồ chơi, bề mặt tiếp xúc thường xuyên; bảo đảm lớp học sạch sẽ, thông thoáng, đủ ánh sáng. Các cơ sở giáo dục cần theo dõi sát tình hình sức khỏe của trẻ, phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, thông báo kịp thời cho gia đình, cơ sở y tế để được hướng dẫn xử trí phù hợp. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, ngành y tế có ý nghĩa rất quan trọng trong hạn chế lây lan dịch bệnh.

Sốt xuất huyết đối mặt nhiều yếu tố khiến dịch khó kiểm soát

PV: Hiện nay, bệnh SXH thường gia tăng theo mùa. Ông đánh giá như thế nào về tình hình hiện nay và nguy cơ trong thời gian tới?

Ông Võ Hải Sơn: SXH là bệnh lưu hành tại Việt Nam, thường gia tăng vào mùa mưa, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển. Hiện nay, số ca mắc đang có xu hướng tăng tại một số địa phương. Mặc dù tình hình vẫn đang được theo dõi, giám sát chặt chẽ, nguy cơ số ca mắc tiếp tục gia tăng trong thời gian tới là có thể xảy ra nếu các biện pháp phòng, chống không được triển khai quyết liệt, thường xuyên. Theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận gần 32.000 trường hợp mắc, 4 trường hợp tử vong. Số mắc ghi nhận sớm ngay từ những tháng đầu năm, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. Thời gian tới, bệnh có thể tiếp tục gia tăng, nhất là vào các tháng mùa mưa, trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm đến sớm và điều kiện sinh hoạt, tích trữ nước tại một số khu vực tạo thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.

Cán bộ, nhân viên y tế phường Long Biên (Hà Nội) kiểm tra, giám sát việc phòng, chống sốt xuất huyết của người dân. Ảnh: VĂN LẬP

PV: Liệu sự gia tăng hiện nay có nằm trong quy luật chu kỳ hằng năm hay có những yếu tố bất thường như thời tiết, môi trường, thưa ông?

Ông Võ Hải Sơn: Trong những năm gần đây, SXH tại Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ những năm số mắc cao. Tuy nhiên, ngoài yếu tố chu kỳ, hiện nay còn có thêm nhiều yếu tố tác động như thời tiết nóng lên, mưa thất thường, đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư. Những yếu tố này có thể làm dịch xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn, khó kiểm soát hơn nếu cộng đồng không duy trì thường xuyên các biện pháp phòng bệnh. Vì vậy, công tác giám sát, phòng, chống dịch cần được thực hiện liên tục, không chỉ khi bước vào mùa cao điểm.

Mặt khác, một bộ phận người dân trong cộng đồng hiểu chưa đầy đủ về phòng, chống SXH. Nhiều người cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nơi nước bẩn, trong khi trên thực tế muỗi vằn thường đẻ trứng trong các dụng cụ chứa nước sạch hoặc nước tương đối sạch ở các khu vực trong và quanh nhà (chum, vại, lọ hoa, xô, chậu, khay nước, lốp xe cũ). Chúng ta không chỉ trông chờ vào việc phun hóa chất mà biện pháp quan trọng, bền vững nhất là phải loại bỏ được nơi muỗi đẻ trứng và phải diệt bọ gậy hằng tuần. Người dân không nên tự ý điều trị tại nhà khi có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh mà cần đến các cơ sở y tế để được khám, theo dõi, hướng dẫn xử trí.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!