Nhận diện thách thức, giải bài toán tăng trưởng của Thủ đô

Áp lực giải ngân vốn đầu tư công

Nhìn chung, mức tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) Hà Nội 6 tháng đầu năm 2026 đạt 8,22% là con số đáng khích lệ, cao hơn cùng kỳ năm ngoái (7,63%) và cao hơn mức tăng chung cả nước (8,18%). Tuy nhiên, để cán đích 11% cả năm 2026 thì tăng trưởng 6 tháng cuối năm của Hà Nội phải đạt trên 13%. Đây là nhiệm vụ đầy thách thức, đòi hỏi kinh tế Thủ đô phải duy trì mức tăng trưởng và sức chống chịu cao trước những biến động toàn cầu. Vì vậy, thành phố cần thẳng thắn nhìn nhận, đánh giá tồn tại, từ đó đưa ra giải pháp điều hành linh hoạt từ nay đến cuối năm. Đặc biệt, cần chú trọng tháo gỡ những điểm nghẽn đang kìm hãm cỗ xe về tăng trưởng “Đầu tư-xuất khẩu-thể chế và đổi mới sáng tạo”.

Một góc Hà Nội nhìn từ trên cao. Ảnh: TUẤN HUY

Đến hết ngày 30-6-2026, TP Hà Nội đã giải ngân hơn 63.000 tỷ đồng, đạt khoảng 52% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Thành phố đã tập trung công tác giải phóng mặt bằng, bố trí vốn cho các công trình trọng điểm như hệ thống các cầu bắc qua sông Hồng, dự án giao thông liên kết vùng, các dự án đường sắt đô thị...

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng thì áp lực giải ngân trong giai đoạn cuối năm của Hà Nội là rất lớn. Tại Kỳ họp thứ năm, HĐND TP Hà Nội khóa XVII, đồng chí Phạm Thị Thanh Mai, Phó chủ tịch HĐND TP Hà Nội nhận định, trong những tháng cuối năm 2026, mỗi tháng thành phố phải giải ngân 18.000-19.000 tỷ đồng mới có thể hoàn thành kế hoạch. Mặt khác, hiện nay, khoảng 46-48% vốn đầu tư công nằm ở 126 xã, phường, do đó, nếu cấp cơ sở không giải ngân hết sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu chung của thành phố.

Về hoạt động xuất khẩu của TP Hà Nội, theo số liệu từ cơ quan thống kê, kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 10 tỷ USD. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu 6 tháng đầu năm 2026 đạt 30 tỷ USD. Dẫn đến mức nhập siêu của Hà Nội lên tới 20 tỷ USD. 

Hiểu một cách đơn giản, nhập siêu là tình trạng tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu lớn hơn tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu. Xét theo góc độ tiêu cực, nhập siêu dẫn đến thâm hụt thương mại, kìm hãm sản xuất nội địa, phụ thuộc kinh tế và gia tăng lạm phát. Nhiều chuyên gia cho rằng, các doanh nghiệp của thành phố dường như vẫn chưa khai thác hiệu quả các hiệp định đa quốc gia và chưa đủ nguồn lực đầu tư vào các thị trường xuất khẩu mới. Nếu không tìm được những dư địa mới ở những thị trường mới thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn để duy trì đà tăng trưởng. 

Trong khi đó, dư địa về thể chế chưa được Hà Nội tận dụng triệt để. Thành phố chưa khai thác triệt để Luật Thủ đô năm 2026, đặc biệt là Điều 9. Đây là điều khoản cho phép thành phố xây dựng các chính sách thí điểm đặc thù, vượt trội để giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, Hà Nội hiện có hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, các đại biểu HĐND TP Hà Nội cho rằng, dù quy mô doanh nghiệp số tăng nhanh nhưng công nghiệp công nghệ cao của Thủ đô vẫn chưa đủ mạnh để dẫn dắt và đóng góp tương xứng vào tăng trưởng kinh tế của thành phố. Minh chứng rõ nét là chỉ số đóng góp của kinh tế số vào GRDP của thành phố vẫn còn ở mức thấp (mới đạt 17,3%).

Một góc Hà Nội nhìn từ trên cao. Ảnh: TUẤN HUY

“Cởi trói” các động lực tăng trưởng

Trước áp lực tăng trưởng 6 tháng cuối năm, bên cạnh tập trung đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, nhiều đại biểu HĐND TP Hà Nội cho rằng, thành phố phải chú trọng dự báo các dự án gặp khó khăn để điều chuyển nguồn vốn kịp thời, tuy nhiên cần tránh việc chỉ chạy theo các dự án dễ giải ngân mà bỏ qua các dự án trọng điểm tạo động lực tăng trưởng cho năm 2027.  

Trong lĩnh vực xuất khẩu, Hà Nội cần tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp nhằm khai thác các thị trường mới, qua đó đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu. Còn về thể chế, chính sách, thành phố cần khai thác, tận dụng triệt để những quy định trong Luật Thủ đô năm 2026 để xây dựng và thực hiện thí điểm các chính sách mới mang tính đặc thù.  

Mặt khác, để đạt tăng trưởng hai con số thì cùng với tăng vốn đầu tư, thành phố cần phải tăng năng suất lao động thông qua ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hà Nội đã có nhiều giải pháp, chính sách mới để lan tỏa tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị vào cuộc sống, thúc đẩy phát triển toàn diện chuyển đổi số trên địa bàn, từ những chính sách gỡ khó cho cộng đồng doanh nghiệp công nghệ đến những quy định hỗ trợ kinh phí cho các tổ chuyển đổi số cộng đồng tại cơ sở. 

Chia sẻ tại Kỳ họp thứ năm, HĐND TP Hà Nội khóa XVII, đại biểu Vũ Gia Luyện (Tổ đại biểu số 13) đề xuất, thành phố cần khẩn trương triển khai chương trình hỗ trợ 1.000 doanh nghiệp tăng năng suất bằng công nghệ, ưu tiên các lĩnh vực sản xuất, logistics, thương mại và dịch vụ, đồng thời, đẩy mạnh phát triển kinh tế dữ liệu. Dòng vốn ngân sách sẽ không tài trợ dàn trải mà chỉ được thực hiện dựa trên các chỉ số đầu ra đã qua kiểm chứng rõ ràng, bao gồm năng suất lao động tăng lên bao nhiêu, chi phí vận hành giảm thế nào và doanh thu thực tế của doanh nghiệp tăng trưởng ra sao. 

Đánh giá mục tiêu tăng trưởng năm 2026 là khả thi và hoàn toàn có cơ sở để thực hiện khi cộng hưởng tất cả yếu tố từ thể chế mới, cải cách thủ tục hành chính, tiến độ triển khai các dự án hạ tầng, nhà ở xã hội, các khu công nghiệp và các dự án đầu tư lớn, đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho rằng, kết quả nổi bật trong thời gian qua là các dự án tồn tại kéo dài nhiều năm đã được tháo gỡ và bước vào giai đoạn thi công.

Trong 6 tháng cuối năm, hàng loạt dự án lớn sẽ tiếp tục được triển khai, trong đó có các dự án giao thông trọng điểm, các tuyến đường kết nối, hệ thống hạ tầng đô thị và nhiều dự án phát triển mới. Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, theo tính toán, khối lượng xây dựng của các dự án nhà ở xã hội và nhà ở thương mại trong 6 tháng cuối năm sẽ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GRDP. Ngoài lĩnh vực nhà ở, các khu công nghiệp, các dự án đầu tư lớn cũng sẽ bước vào giai đoạn triển khai mạnh trong nửa cuối năm, góp phần tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.