• Click để copy

Nhiệm vụ kép đưa văn học Việt Nam ra thế giới

Muốn quảng bá văn học Việt Nam ra nước ngoài, trước tiên phải tổ chức dịch thuật bài bản. Nhiệm vụ kép này đều đang lâm vào tình trạng mạnh ai nấy làm, thiếu thống nhất, thiếu quản lý. Chính vì vậy, việc có những quy định cụ thể về quảng bá và dịch thuật văn học là hết sức cần thiết.

Về dịch thuật văn học, theo đánh giá của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, số lượng tác phẩm văn học Việt Nam được dịch và phát hành ra nước ngoài hằng năm rất ít; trong khi đó sách văn học dịch nước ngoài đang áp đảo, chiếm hơn 50% thị phần sách văn học trong nước. Dịch thuật văn học Việt Nam ra nước ngoài hiện nay chủ yếu thông qua mối quan hệ cá nhân; chưa quy định cơ quan quản lý; thiếu cơ chế huy động kinh phí, đào tạo nhân lực, quy trình lựa chọn tác phẩm để dịch.

Để phát triển dịch thuật văn học, việc đầu tiên cần giải quyết là kinh phí. Chưa tính chuyện kinh phí nhiều hay ít nhưng cơ quan nào sẽ quản lý và phân bổ kinh phí? Có nên tách bạch hai cơ quan quản lý kinh phí và xét chọn tác phẩm?

Theo kinh nghiệm của một số quốc gia thành công trong dịch thuật, quảng bá văn học, kinh phí thường giao cho một đầu mối quản lý, có thể là bộ phụ trách ngoại giao hoặc phụ trách văn hóa. Thường thì cơ quan cấp kinh phí không liên quan đến cơ quan chuyên môn, tránh tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”.

Nhiệm vụ kép đưa văn học Việt Nam ra thế giới
 Một số tác phẩm văn học Việt Nam được nhóm nữ dịch giả ở Hà Nội tự tổ chức dịch và xuất bản ở nước ngoài. Ảnh: KIỀU BÍCH HẬU

Việc tổ chức dịch thuật cần có một cơ quan chuyên trách. Trước yêu cầu tinh giản biên chế, mô hình kiểu “trung tâm dịch thuật quốc gia” với đầy đủ ban bệ là cồng kềnh, tốn kém. Có thể giao Hội Nhà văn Việt Nam (cụ thể là Hội đồng văn học dịch của Hội) là cơ quan tổng hợp, điều phối. Riêng về công việc xét duyệt tác phẩm phải do một hội đồng “làm việc thời vụ” đảm nhận, hoàn thành nhiệm vụ là tự giải tán. Hội đồng này sẽ có sự góp mặt của các chuyên gia trong, ngoài nước và một số cơ quan chức năng. Nhiệm vụ của hội đồng trước hết là lập danh sách những tác phẩm văn học từ cổ điển đến đương đại, để cho các dịch giả, đơn vị làm sách lựa chọn. Phải dịch tác phẩm trong danh sách mới được cấp kinh phí, tránh tình trạng một số dịch giả, đơn vị làm sách thiếu thiện chí, cố tình giới thiệu tác phẩm có nội dụng không phù hợp, chất lượng thấp. Trường hợp đặc biệt, muốn nhận được tài trợ dịch thuật tác phẩm mới phải lập hồ sơ trình các cơ quan chức năng thẩm định.

Khi đã hoàn thiện quy trình chuyên nghiệp dịch thuật văn học, chúng ta mới có thể đẩy mạnh quảng bá văn học sâu rộng. Có ý kiến cho rằng, hai việc này cần tiến hành đồng thời. Nhưng thực tế, dịch thuật phải đi trước một bước, nhất là hoàn thiện cơ chế huy động kinh phí, tài trợ. Hội Nhà văn Việt Nam từng tổ chức vài hội nghị quốc tế quảng bá văn học Việt Nam, một số đơn vị làm sách đã quảng bá văn học ở các hội chợ sách quốc tế, tiến hành tiếp thị đến các dịch giả, nhà Việt Nam học ở nước ngoài, song chưa đạt hiệu quả cao. Mấu chốt là các đối tác phải tính toán đến doanh thu khi xuất bản tác phẩm văn học Việt Nam. Yêu quý Việt Nam đến đâu thì các đối tác nước ngoài cũng chỉ dịch một vài tác phẩm, không thể thường xuyên và liên tục. Bởi lẽ xuất bản là ngành công nghiệp văn hóa, là câu chuyện thu về lợi nhuận. Sẽ thật mạo hiểm nếu bỏ vốn, bỏ công sức dịch tác phẩm từ nền văn học Việt Nam chưa được biết đến nhiều, nguy cơ rất khó tiêu thụ.

Về quảng bá văn học, tổ chức hội nghị quốc tế quảng bá văn học Việt Nam vẫn cần thiết song nên quy định quy mô và tần suất tổ chức phù hợp. Điều cần đầu tư là tập trung giới thiệu sách văn học Việt Nam tại hội sách quốc tế, đặc biệt là Hội chợ sách quốc tế Frankfurt (Đức) lớn nhất thế giới. Ngoài ra, trong bối cảnh chuyển đổi số cần sớm thành lập một trang web tập hợp các bản dịch có chất lượng về văn học Việt Nam, các bài viết và công trình giới thiệu nghiên cứu để bất cứ ai có nhu cầu đều dễ dàng tìm hiểu.

Những vấn đề nêu trên không phải là điều mới mẻ mà hàng chục năm nay các cá nhân, tổ chức đã nêu ý kiến. Việc soạn thảo một nghị định về hoạt động văn học là cơ hội để luật hóa các quy định, làm cơ sở pháp lý để dịch thuật, quảng bá tiến hành bài bản, để văn học Việt Nam quen thuộc hơn với độc giả toàn cầu.

MỘC MIÊN

Tin mới

Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ
Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ

Một thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại không thể được quản lý hiệu quả chỉ bằng các biện pháp hành chính truyền thống. Yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng cường số lượng thủ tục hay cơ quan tham gia quản lý, mà quan trọng hơn là xác định rõ thẩm quyền, nâng cao khả năng phát hiện và kiểm soát rủi ro, đồng thời bảo đảm chi phí tuân thủ hợp lý cho doanh nghiệp. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm cần được giải quyết trong quá trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển và phục vụ nền kinh tế thực.

Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế
Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế

Ngày 16/11/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 03/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười
Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười

Ngày 15-11, Công an TP Hà Nội cho biết, đơn vị vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép khí N2O (khí cười), khởi tố, bắt tạm giam 22 đối tượng để điều tra về tội “Sản xuất hàng cấm” và “Mua bán hàng cấm”.

Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân
Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân

Sau 3 tuần xét xử và nghị án, chiều 16-11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên án phạt 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế” xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố.

Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị
Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị

Với chủ đề “Thành phố thông minh” (Synapse City), Vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 khu vực miền Bắc đã quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học tham gia tranh tài.

Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh
Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa thông tin, đã ban hành Thông tư số 95/2026/TT-BGDĐT ngày 11-11-2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư của Bộ ban hành quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.