Nhìn thẳng - Nói thật: Đừng để văn nghệ sĩ chật vật "tự bơi"

Tuy vậy, câu hỏi về đãi ngộ văn nghệ sĩ duy trì ở mức độ nào, cách thức ra sao... không ít lần được quan tâm trên chính trường, trong dư luận xã hội và giới làm nghề. Nếu suy nghĩ chưa thấu đáo sẽ có thể cho rằng nên giảm bớt đầu tư cho văn nghệ sĩ; để văn nghệ sĩ tự vận động trong việc sáng tác; công việc này phụ thuộc vào tài năng, năng lực và ý thích cá nhân của văn nghệ sĩ... Nhưng thực tế cho thấy, nếu có nguồn đầu tư, hỗ trợ phù hợp, văn nghệ sĩ sẽ đóng góp được nhiều tác phẩm có giá trị về tư tưởng, nội dung, nghệ thuật, thẩm mỹ cho công chúng, xã hội. Ngược lại, việc thiếu quan tâm, đãi ngộ kịp thời mà tài năng bị thui chột, nhiệt huyết suy giảm, sáng tạo bị cùn mòn, thành quả thiếu độ lan tỏa, việc phát huy giá trị VHNT vào xây dựng đời sống văn hóa bị hạn chế, để lại những hệ quả đáng tiếc.

Trường đoạn 4 với chủ đề “Chiến thắng Điện Biên” trong tác phẩm mỹ thuật panorama tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ - tác phẩm được trao giải A chuyên ngành mỹ thuật Giải thưởng của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam năm 2022. Ảnh: qdnd.vn

Trong bối cảnh mới, khi văn hóa được nhận thức rõ hơn, sức mạnh VHNT được đề cao và kỳ vọng nhiều hơn, rõ ràng, việc quan tâm đầu tư cho văn nghệ sĩ sáng tác, cống hiến cần được nghiên cứu thúc đẩy với những chính sách, mô hình tiến bộ, ưu việt hơn nữa so với thời gian qua. Cụ thể như nâng lên về chế độ nhuận bút; đẩy mạnh việc hợp tác, đặt hàng, đầu tư sâu cho tài năng; đa dạng hóa các hình thức tài trợ sáng tác thông qua chương trình, cuộc vận động, cuộc thi, giải thưởng cũng như tăng lên thỏa đáng về các mức tài trợ này; ngoài ra còn phải thúc đẩy các hình thức xã hội hóa để doanh nghiệp, xã hội góp sức cùng Nhà nước đầu tư, hỗ trợ văn nghệ sĩ sáng tạo.

Theo những chủ trương, chính sách lớn gần đây, vai trò, vị thế, tài năng, sáng tạo của văn nghệ sĩ cần được quan tâm sâu sắc, kịp thời, thiết thực hơn. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam định hướng đãi ngộ xứng đáng và tạo điều kiện thúc đẩy, hỗ trợ văn nghệ sĩ tham gia, đoạt giải thưởng lớn tại các cuộc thi, triển lãm uy tín, danh giá về nghệ thuật của thế giới. Nghị quyết nhấn mạnh về cơ chế đặt hàng sáng tạo và phổ biến các tác phẩm VHNT có giá trị cao về tư tưởng, nội dung và nghệ thuật, xứng tầm với nền văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Cùng với đó, cần trọng dụng, tôn vinh, tạo môi trường thuận lợi để các văn nghệ sĩ tài năng được rèn luyện, sáng tạo, cống hiến. Nghị quyết 80 cũng đề ra giải pháp chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển. 

Nghị quyết Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI về phát triển văn hóa vừa được thông qua có nội dung: Nhà nước có cơ chế đặt hàng sáng tạo và phổ biến các tác phẩm VHNT có giá trị cao về tư tưởng, nội dung và nghệ thuật. Từ các quyết sách lớn này, nhìn lại nhiều tác phẩm VHNT xuất sắc của đất nước đã được vinh danh, có thể thấy cùng với tài năng của văn nghệ sĩ, còn có một phần đồng hành, chăm lo của đất nước, nhân dân. Gần đây, nhiều tác phẩm mới có giá trị được phổ biến và đóng góp cho đời sống, cũng có sự đầu tư, tài trợ của Nhà nước, các lực lượng, bộ, ngành, địa phương...

Nếu để văn nghệ sĩ phải chật vật trên hành trình sáng tạo sẽ là thiệt thòi lớn không chỉ với riêng các tài năng mà còn đối với công chúng-những người được hưởng thụ sản phẩm đặc biệt tinh tế của nền văn hóa đất nước.