Nhìn thẳng - Nói thật: Quản lý văn học bằng lý, bằng tình
Văn học cũng như các loại hình nghệ thuật khác, mang trong mình sứ mệnh cao cả đối với xã hội con người. Với hàng loạt chức năng quan trọng như giáo dục, thẩm mỹ, nhận thức, giải trí, dự báo... văn học có tác dụng giúp đời sống con người trở nên phong phú hơn, tốt đẹp và nhân văn hơn.
Mặt khác với tư cách loại hình nghệ thuật, văn học đề cao tính sáng tạo, sự tự do trong sáng tạo, cá tính của người nghệ sĩ. Mọi sự khuôn mẫu, rập khuôn, máy móc đều khiến “văn chương lâm nguy”, trở thành thứ nghệ thuật xơ cứng, thô ráp, không có linh hồn, không có sức sống. Và dĩ nhiên những tác phẩm như thế sẽ bị quên lãng vì không có tác dụng tích cực gì đối với con người cũng như sự phát triển của thể loại. Sự tự do trong sáng tạo văn học nói riêng, nghệ thuật nói chung là điều cần phải được tôn trọng.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc văn học có tự do tuyệt đối, không cần sự quản lý của các cơ quan chức năng. Cái gì cũng có tính hai mặt. Văn chương nói riêng, nghệ thuật nói chung có thể cứu người, nâng đỡ tâm hồn con người, nhưng cũng có thể hại người, thậm chí phương hại đến cả một quốc gia, dân tộc. Chẳng thế mà từ trước, các cụ nhà ta đã khuyên con cháu “cảnh giác”, không được đọc các loại “dâm thư”, “tà thư”... Nhìn rộng ra thế giới, chúng ta sẽ thấy việc văn học chịu sự định hướng, quản lý là chuyện bình thường.
![]() |
| Ảnh minh họa: Dangcongsan.vn |
Trong bài viết “Về loại tiểu thuyết bị cấm trong lịch sử Trung Quốc”, nhà nghiên cứu Phương Lựu cho biết: Vào đời Tống, năm Hiếu Tông thứ 7, triều đình đã “ra lệnh cấm khắc in những “dị thuyết thư tịch”. Đời Minh, một trong tứ đại kỳ thư của văn học cổ điển Trung Quốc là “Thủy hử” bị xem là “tặc thư”, đã ra lệnh cấm, hủy.
Ở phương Tây, việc quản lý văn học cũng diễn ra một cách bình thường. Tiểu thuyết nổi tiếng “Ulysses” (1922) của James Joyce bị cấm ở Mỹ, Anh vì lý do “đồi trụy” đến tận những năm 30 của thế kỷ trước. Tình trạng tương tự cũng diễn ra với kiệt tác “Lolita” của Nabokov. Theo dịch giả Dương Tường, tác phẩm bị cấm xuất bản ở Mỹ, Anh, Pháp vì những cáo buộc liên quan đến văn hóa phẩm đồi trụy.
Những dẫn dụ ở trên phản ánh hai điều. Thứ nhất, quản lý văn học là việc làm đương nhiên của bất cứ quốc gia, chế độ nào. Không có một quốc gia nào, dân chủ đến mấy, tự do đến mấy lại không quản lý văn học. Câu nói kinh điển của triết gia người Pháp Jean-Baptiste Say: “Không có con đê pháp luật án ngữ thì tự do chỉ là một dòng sông phá hoại” đúng trong mọi trường hợp, mà văn chương không ngoại lệ. Thứ hai, quan trọng hơn, việc quản lý văn học cần khéo léo, tinh tế của cơ quan quản lý. Văn chương vốn đa nghĩa, đặc biệt tinh tế nên có nhiều cách đọc, cách hiểu khác nhau. Việc quy chụp một cách thô thiển, chỉ đạo bằng cách ra mệnh lệnh cứng nhắc sẽ dẫn đến những hậu quả, sai lầm nghiêm trọng như trường hợp các kiệt tác văn học ở trên gặp phải, ngay ở các nước tự xưng là dân chủ, tiên tiến nhất. Do đó, cách quản lý văn học tốt nhất chính là sự định hướng, dẫn dắt người viết hướng đến các giá trị nhân văn, phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc, với thời đại mình sinh sống. Để làm được điều đó đòi hỏi đội ngũ làm công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý nhà nước, tham mưu về văn học-nghệ thuật thực sự phải có tâm và có tầm.
Quản lý mà như không quản lý thì phải quản lý theo hướng có lý, có tình, “đánh vào nhân tâm” nhà văn, khiến họ tự ý thức được những gì cần làm và không nên làm, những gì cần viết và không nên viết. Nếu làm được như vậy nền văn học mới có bệ đỡ vững chắc để phát triển mạnh mẽ.
Tiến sĩ ĐOÀN MINH TÂM
Tin mới
Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ
Một thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại không thể được quản lý hiệu quả chỉ bằng các biện pháp hành chính truyền thống. Yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng cường số lượng thủ tục hay cơ quan tham gia quản lý, mà quan trọng hơn là xác định rõ thẩm quyền, nâng cao khả năng phát hiện và kiểm soát rủi ro, đồng thời bảo đảm chi phí tuân thủ hợp lý cho doanh nghiệp. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm cần được giải quyết trong quá trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển và phục vụ nền kinh tế thực.
Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế
Ngày 16/11/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 03/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười
Ngày 15-11, Công an TP Hà Nội cho biết, đơn vị vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép khí N2O (khí cười), khởi tố, bắt tạm giam 22 đối tượng để điều tra về tội “Sản xuất hàng cấm” và “Mua bán hàng cấm”.
Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân
Sau 3 tuần xét xử và nghị án, chiều 16-11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên án phạt 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế” xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố.
Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị
Với chủ đề “Thành phố thông minh” (Synapse City), Vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 khu vực miền Bắc đã quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học tham gia tranh tài.
Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa thông tin, đã ban hành Thông tư số 95/2026/TT-BGDĐT ngày 11-11-2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư của Bộ ban hành quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.











