Phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo tại TP Hà Nội: Cần những điểm tựa từ chính sách

Tuy nhiên, thành phố vẫn còn những hạn chế tồn tại trong phát triển KHCN, ĐMST, đòi hỏi các giải pháp tháo gỡ, nhất là trong công tác hoàn thiện hệ thống chính sách để tạo những điểm tựa cho cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô bứt phá.

Hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo

TP Hà Nội là địa phương tập trung hơn 70% tổ chức KHCN, trường đại học, viện nghiên cứu và 82% phòng thí nghiệm của cả nước, trong đó có 14 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia với đông đảo nhà khoa học đầu ngành đang sinh sống, làm việc. Thành phố hiện có hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp ĐMST, chiếm hơn 26% cả nước.

Tổng vốn đầu tư cho các doanh nghiệp công nghệ mới thành lập tại Hà Nội trong năm 2024 tăng 25% so với năm 2023. Đồng thời, từ năm 2023, Khu công nghệ cao Hòa Lạc-khu công nghệ cao trọng điểm của quốc gia đã được bàn giao về thành phố quản lý. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển hệ sinh thái ĐMST toàn diện, hình thành các chuỗi giá trị từ nghiên cứu, phát triển đến thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Người dân tương tác cùng robot do Việt Nam sản xuất được trưng bày tại Trung tâm Hội chợ triển lãm quốc gia (Hà Nội).

Tuy nhiên, Hà Nội vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển KHCN, ĐMST. Mặc dù có tiềm năng lớn nhưng tốc độ phát triển KHCN và ĐMST của TP Hà Nội hiện còn chậm, chưa tạo được đột phá. Khảo sát chỉ có 15% doanh nghiệp ĐMST trên địa bàn Thủ đô có hoạt động nghiên cứu, phát triển (R&D) thường xuyên. 

Các chuyên gia cho rằng, nguồn lực đầu tư cho KHCN và ĐMST còn thiếu, hạ tầng chưa đồng bộ, khả năng kết nối các thành phần của hệ sinh thái ĐMST, khởi nghiệp sáng tạo còn hạn chế. Hệ thống pháp lý cho ĐMST còn thiếu, chưa đồng bộ, đặc biệt là các cơ chế thử nghiệm cho công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới.

Phát biểu tại Tọa đàm “Hoàn thiện chính sách đổi mới sáng tạo-kiến tạo tương lai Thủ đô thông minh”, Phó giám đốc Sở Tài chính TP Hà Nội Đỗ Thu Hằng cho biết, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng từ 8,5% trở lên trong năm 2025 và đạt 11% trong giai đoạn 2026-2030.

Đây là mục tiêu thể hiện khát vọng tăng trưởng nhưng cũng đòi hỏi sự quyết tâm rất lớn từ chính quyền Thủ đô. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững thì yêu cầu đầu tiên là phải phát triển dựa trên KHCN, mà muốn phát triển KHCN cần có hành lang pháp lý, cơ chế chính sách để thúc đẩy phát triển, do đó, thành phố cần những giải pháp từ chính sách mang tính đột phá để khơi thông và thu hút các nguồn lực.

Trên thực tế, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị đã khẳng định vai trò quan trọng của KHCN, ĐMST và chuyển đổi số đối với sự phát triển toàn diện của đất nước. Đối với TP Hà Nội, Luật Thủ đô năm 2024 cũng đã chỉ rõ phương hướng phát triển KHCN, ĐMST của thành phố trong giai đoạn mới. Vấn đề đặt ra hiện nay là thiết lập những “con đường” ngắn nhất, nhanh nhất để đưa các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, thành phố vào cuộc sống. Để làm được điều đó, thành phố cần khẩn trương xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành, tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, biến cơ chế thành động lực thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.

Người dân tương tác cùng robot do Việt Nam sản xuất được trưng bày tại Trung tâm Hội chợ triển lãm quốc gia (Hà Nội).

Động lực từ 6 nghị quyết về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo

Trước yêu cầu cấp thiết đặt ra trong việc hoàn thiện thể chế về KHCN, ĐMST, cuối tháng 9 vừa qua, ngay trong Kỳ họp thứ 26, HĐND TP Hà Nội khóa XVI đã thông qua 6 nghị quyết liên quan đến KHCN, ĐMST của thành phố, gồm: Một số chính sách phát triển KHCN của TP Hà Nội; cơ chế, chính sách về đầu tư, hỗ trợ phát triển hệ sinh thái ĐMST, khởi nghiệp sáng tạo của TP Hà Nội; quy định hoạt động thử nghiệm có kiểm soát tại TP Hà Nội; thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP Hà Nội; thành lập Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội; thành lập Trung tâm ĐMST TP Hà Nội.

Bày tỏ niềm vui trong bối cảnh các chính sách để thúc đẩy phát triển KHCN diễn ra mạnh mẽ trên cả nước và Thủ đô Hà Nội, đồng chí Lê Thanh Sơn, Phó chủ tịch, Giám đốc quản trị Tập đoàn Công nghệ CMC chia sẻ, để các doanh nghiệp KHCN phát triển được thì cần 2 yếu tố rất quan trọng. Thứ nhất là cơ chế, chính sách. Thứ hai là các nguồn lực về tài chính, nhân lực và công nghệ. Vì vậy, việc chính quyền thành phố thông qua các nghị quyết này sẽ thiết lập bộ chính sách đầy đủ, tạo hành lang pháp lý để các doanh nghiệp công nghệ đẩy mạnh nghiên cứu phát triển.

Trong khi đó, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hà Nội Nguyễn Việt Hùng cho biết, các nghị quyết vừa được HĐND thành phố thông qua sẽ tạo những cơ chế, chính sách để hỗ trợ tích cực các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức khi tham gia giải quyết những bài toán lớn về KHCN, ĐMST của Thủ đô Hà Nội. Trong đó có thể kể đến nghị quyết về thành lập Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội, nghị quyết về thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng một phần ngân sách nhà nước của TP Hà Nội. 

Đặc biệt là nghị quyết quy định hoạt động thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) tại TP Hà Nội. Việc thí điểm thử nghiệm trong một không gian, thời gian hữu hạn, linh hoạt sẽ góp phần đưa những sáng kiến KHCN, ĐMST đi vào cuộc sống nhanh nhất. “Rất đáng mừng là hiện nay, nhiều doanh nghiệp của Hà Nội đã sẵn sàng đăng ký để tham gia mô hình sandbox”, đồng chí Nguyễn Việt Hùng chia sẻ.

Người dân tương tác cùng robot do Việt Nam sản xuất được trưng bày tại Trung tâm Hội chợ triển lãm quốc gia (Hà Nội).

Thời gian tới, bên cạnh việc thực hiện tốt Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, các nghị quyết để thi hành Luật Thủ đô năm 2024 thì các sở, ban, ngành, trong đó có Sở Khoa học và Công nghệ TP Hà Nội cần tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp và cộng đồng tri thức bằng nhiều hình thức khác nhau, đồng thời chú trọng vai trò của các tổ chức trung gian trong kết nối cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hà Nội Nguyễn Việt Hùng cũng lưu ý, công nghệ tốt nhưng cần có người vận hành tốt, đồng thời cho biết sắp tới, thành phố sẽ có nghị quyết riêng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiện nay, nguồn nhân lực chất lượng cao của thành phố đến từ các cơ sở nghiên cứu, giáo dục, doanh nghiệp và đội ngũ công chức của bộ máy chính quyền. Vì vậy, UBND TP Hà Nội sẽ phối hợp với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo để có thêm những chính sách hỗ trợ, đãi ngộ nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời gian tới.

Bài và ảnh: HOÀNG CHUNG