Phe đối lập nổi dậy tuyên bố chính quyền Syria sụp đổ

Theo Al Jazeera, sau khi tuyên bố giải phóng thủ đô Damascus, Hayat Tahrir al-Sham (HTS), nhóm vũ trang dẫn đầu liên minh đối lập nổi dậy Syria, sáng sớm 8-12 thông báo các tay súng bắt đầu tiến vào Damascus. Vài giờ sau, các tay súng kiểm soát toàn bộ thủ đô Damascus, trong đó có trụ sở đài truyền hình và phát thanh của Syria. “Thành phố Damascus nằm trong tay chúng tôi... Tổng thống Bashar al-Assad đã bị lật đổ”, đại diện của phe đối lập nổi dậy phát trên Kênh Truyền hình quốc gia Syria.

Theo Tân Hoa xã, một người đàn ông mặc quân phục, có các chiến binh vũ trang đứng hai bên, đã đọc bản tuyên bố trên sóng truyền hình, gọi đây là “Tuyên bố số 1”, khẳng định các lực lượng nổi dậy đã chiếm được thủ đô Damascus. Màn hình cho thấy hàng trăm binh sĩ chính phủ đã được lệnh rút khỏi sân bay quốc tế Damascus, đồng thời được nhìn thấy cởi quân phục và mặc quần áo dân sự.  

Thủ tướng Syria Mohammed al-Jalali ngày 8-12 tuyên bố "sẵn sàng hợp tác" với bất kỳ nhà lãnh đạo nào do người dân lựa chọn và sẵn sàng cho quá trình chuyển giao, sau khi quân nổi dậy tuyên bố giải phóng thủ đô Damascus và cho biết Tổng thống Bashar al-Assad đã rời khỏi đất nước.  

Theo AFP, Thủ tướng Syria đưa ra tuyên bố trên trong bài phát biểu được đưa trên Facebook trong bối cảnh lực lượng nổi dậy tiến về thủ đô Damascus mà không vấp phải bất kỳ sự phản ứng nào của quân đội nước này. Thủ tướng Jalali khẳng định ông vẫn ở tại nhà riêng và sẵn sàng hỗ trợ việc duy trì hoạt động của chính quyền. 

Ảnh chụp màn hình video trên trang điện tử Al Jazeera đưa tin về tình hình Syria.

Hiện trong khi chưa có nguồn thông tin được kiểm chứng xác thực liên quan đến tình hình Syria, nhiều cơ quan truyền thông đưa tin Tổng thống Assad đã rời khỏi đất nước trong bối cảnh hỗn loạn hiện nay nhưng chưa xác định nơi đến. Trước đó, Reuters dẫn dữ liệu từ trang web Flightradar cho biết, một máy bay của hãng hàng không Syria cất cánh từ sân bay Damascus vào khoảng thời gian thủ đô được cho là đã bị phe nổi dậy chiếm giữ. Máy bay ban đầu bay về phía khu vực ven biển của Syria, thành trì của giáo phái Alawite của ông Assad, nhưng sau đó đột ngột quay đầu và bay theo hướng ngược lại trong vài phút trước khi biến mất khỏi bản đồ. Reuters không thể xác định ngay ai có mặt trên máy bay.

Hình ảnh video trên trang điện tử Al Jazeera cho thấy nhiều người dân của Syria đã đổ xuống đường sau khi những tin tức về chính quyền Tổng thống Assad bị sụp đổ được công bố. Cũng theo thông tin trên kênh này, hơn 2.000 quân lính Chính phủ Syria đã bỏ chạy sang Iraq tìm kiếm khả năng tị nạn tại đây. 

Lực lượng đối lập nổi dậy thông báo đã kiểm soát nhà tù quân sự Saydnaya ở phía Bắc thủ đô Damascus, thả các tù nhân đang bị giam tại đây. Cơ sở này là nơi giam phạm nhân dân sự và thành viên các nhóm vũ trang chống chính phủ. 

Quang cảnh hỗn loạn đã diễn ra tại sân bay Damascus khi nhiều người chạy đến sân bay Damascus tìm kiếm cơ hội rời đất nước nhưng cơ sở này đã rơi vào tình trạng tê liệt vì gần như không còn nhân viên. Các trang web theo dõi chuyến bay cho thấy không có chuyến nào sắp khởi hành.

Liên hợp quốc đã bắt đầu sơ tán các nhân viên không thiết yếu, trong khi Mỹ, Trung Quốc, Nga và một số nước cũng kêu gọi công dân nhanh chóng rời khỏi Syria.

Phát biểu trên kênh truyền hình Al Jazeera Mubasher, thủ lĩnh nhóm đối lập chính của Syria ở nước ngoài Hadi al-Bahra cho biết sẽ gặp đại diện các nước Arab, châu Âu và Liên hợp quốc để bàn thảo và đi đến thống nhất về giai đoạn kế tiếp của quốc gia Trung Đông này.        

Theo AFP, trong một tuyên bố trên mạng xã hội, đại diện Nhà Trắng thông báo Tổng thống Mỹ Joe Biden theo dõi chặt chẽ “các sự kiện bất thường” đang diễn ra ở Syria và giữ liên lạc với các đối tác trong khu vực.

Trong khi đó, phát biểu với báo giới, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho rằng cuộc tấn công của các nhóm vũ trang đối lập ở Syria đã được lên kế hoạch cẩn thận từ lâu “nhằm thay đổi tình hình trên thực địa, để thay đổi cán cân quyền lực”. Ông nhấn mạnh Moscow “sẽ phản đối điều này bằng mọi cách”, cũng như “sẽ ủng hộ chính quyền hợp pháp Syria”.

Đặc phái viên của Liên hợp quốc về Syria-ông Geir Pedersen ngày 7-12 đã kêu gọi các cuộc đàm phán khẩn cấp tại Geneva để bảo đảm một “cuộc chuyển giao chính trị có trật tự” ở Syria. Ông đồng thời nhấn mạnh: “Chúng tôi đang theo dõi rất chặt chẽ những diễn biến ở Syria và tình hình đang thay đổi từng phút. Ông nhắc lại lời kêu gọi giảm leo thang, bình tĩnh, tránh đổ máu và bảo vệ thường dân theo luật nhân đạo quốc tế.

Hãng thông tấn TASS ngày 8-12 dẫn tuyên bố của Bộ Ngoại gia Nga cho biết,  Tổng thống Assad đã từ chức và rời khỏi đất nước sau khi chỉ thị chuyển giao quyền lực một cách hòa bình. 

Trong tuyên bố đầu tiên về ông Assad, Bộ Ngoại giao Nga cho biết, theo kết quả thương lượng giữa Tổng thống Syria và một số bên xung đột ở nước này, ông Assad đã quyết định từ chức và rời khỏi đất nước. Bộ Ngoại giao Nga khẳng định, Nga không tham gia cuộc đàm phán này. 

Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình tại Syria, đồng thời cho biết đang theo dõi sát các diễn biến tại quốc gia Trung Đông này. Moscow hối thúc tất cả các bên kiềm chế, tránh sử dụng vũ lực và giải quyết mọi vấn đề liên quan đến chuyển giao quyền lực thông qua các biện pháp chính trị.

Ngày 8-12, lãnh đạo lực lượng nổi dậy Abu Mohammed al-Golani đã ký văn bản khẳng định Thủ tướng Syria Mohammed al-Jalali sẽ giám sát và điều hành các cơ quan nhà nước Syria cho đến khi quá trình bàn giao quyền lực hoàn tất.

XUÂN PHONG