Quân sự thế giới hôm nay (1-6): Mỹ sắp có mạng lưới vệ tinh quân sự có khả năng theo dõi mối đe dọa trên toàn cầu?

* Xe lội nước ZAHA tăng cường năng lực tác chiến đổ bộ của Thổ Nhĩ Kỳ

Trong khuôn khổ cuộc diễn tập bắn đạn thật hiệp đồng mang tên EFES-2026 diễn ra tại İzmir, các xe lội nước tấn công ZAHA do công ty FNSS của Thổ Nhĩ Kỳ phát triển đã trình diễn đầy đủ năng lực tác chiến từ biển vào bờ.

Tại cuộc diễn tập, ZAHA đã di chuyển từ ngoài khơi vào bãi đổ bộ, đưa lực lượng lính thủy đánh bộ lên bờ, đồng thời thực hiện nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực trong quá trình các đơn vị triển khai đội hình. Màn trình diễn này phản ánh đúng khái niệm tác chiến mà ZAHA được thiết kế là vận chuyển quân từ tàu đổ bộ tới bờ biển, bảo vệ binh sĩ trong giai đoạn dễ bị tổn thương nhất và tiếp tục tham gia chiến đấu trên đất liền.

Trong diễn tập EFES 2026, ZAHA đã trình diễn khả năng vận chuyển lực lượng từ tàu vào bờ. Ảnh: Army Recognition

ZAHA được phát triển chuyên biệt cho môi trường tác chiến ven biển, kết hợp các đặc tính của phương tiện đổ bộ hải quân với xe chiến đấu bọc thép bánh xích. Xe sử dụng thân thủy động học kín hoàn toàn, hệ thống đẩy bằng hai vòi phản lực nước và khả năng tự dựng thẳng khi bị lật, giúp duy trì hoạt động trong điều kiện biển động. Sau khi tiếp cận bờ, phương tiện có thể nhanh chóng chuyển sang cơ động trên bộ mà không cần dừng lại tại mép nước.

Xe có sức chở 21 người, bao gồm kíp điều khiển và lính thủy đánh bộ, cho phép vận chuyển trọn vẹn một tổ chiến đấu tới khu vực đổ bộ. Được trang bị động cơ diesel, hộp số tự động và hệ thống treo thanh xoắn, ZAHA đạt tốc độ tối đa 70km/giờ trên bộ và 7 hải lý/giờ trên mặt nước. Khả năng vượt dốc, vượt hào và chướng ngại vật giúp phương tiện nhanh chóng rời khỏi khu vực bãi biển để phối hợp tác chiến cùng các lực lượng cơ giới hóa.

Hỏa lực của ZAHA đến từ tháp pháo điều khiển từ xa ÇAKA, trang bị súng máy 12,7mm và súng phóng lựu tự động 40mm. Tổ hợp này cho phép xe chế áp bộ binh, các vị trí hỏa lực và mục tiêu ẩn nấp trong địa hình ven biển, đồng thời bảo đảm an toàn cho pháo thủ nhờ cơ chế điều khiển từ bên trong thân xe.

Bên cạnh khả năng cơ động và hỏa lực, ZAHA còn được trang bị hệ thống bảo vệ theo tiêu chuẩn STANAG 4569, khả năng chống mìn, hệ thống phóng lựu đạn khói, chữa cháy tự động và bảo vệ chống tác nhân hạt nhân, sinh học, hóa học. Xe cũng tích hợp các hệ thống quản lý chiến trường, dẫn đường, liên lạc và nhận thức tình huống 360 độ, giúp tăng cường khả năng hiệp đồng tác chiến.

* GDELS và KNDS phát triển pháo tự hành bánh lốp 155mm thế hệ mới

General Dynamics European Land Systems (GDELS) và Công ty KNDS của Đức đang hợp tác phát triển một hệ thống pháo tự hành bánh lốp mới bằng cách kết hợp xe bọc thép PIRANHA HMC 10x10 với mô-đun pháo tự động AGM 155mm. Hệ thống được thiết kế nhằm đáp ứng nhu cầu hiện đại hóa pháo binh trong bối cảnh chiến tranh cường độ cao đang đặt ra những yêu cầu mới về hỏa lực, khả năng sống sót và tính cơ động.

Tổ hợp mới sử dụng pháo tiêu chuẩn NATO 155mm/L52, có khả năng bắn nhiều loại đạn khác nhau, từ đạn thông thường đến đạn dẫn đường chính xác và đạn tăng tầm. Tầm bắn có thể trên 40km tùy theo loại đạn sử dụng. Hệ thống nạp đạn hoàn toàn tự động giúp duy trì tốc độ bắn cao.

GDELS và KNDS đang phát triển một loại pháo tự hành bánh lốp thế hệ mới kết hợp xe bọc thép PIRANHA HMC 10x10 với tháp pháo tự động AGM 155mm. Ảnh: X Sierra-Lake

Điểm nổi bật của hệ thống là kiến trúc điều khiển hỏa lực số hóa, giúp rút ngắn đáng kể thời gian từ phát hiện mục tiêu đến khai hỏa. Khả năng tiếp nhận dữ liệu mục tiêu, tính toán phần tử bắn, thực hiện nhiệm vụ hỏa lực và nhanh chóng cơ động khỏi vị trí được xem là yếu tố then chốt trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi các đơn vị pháo binh phải đối mặt với sự giám sát liên tục của UAV, radar phản pháo và vũ khí chính xác.

Khung gầm PIRANHA HMC 10x10 được phát triển để mang các tải trọng hạng nặng vượt khả năng của các xe bọc thép bánh lốp 8x8 thông thường. Hệ thống treo gia cường, tải trọng lớn và kết cấu chắc chắn cho phép tích hợp tháp pháo AGM mà vẫn bảo đảm khả năng cơ động trên chiến trường. Cấu hình 10x10 cũng tạo dư địa cho việc nâng cấp trong tương lai, bao gồm mang theo nhiều đạn hơn hoặc tích hợp các loại đạn chính xác thế hệ mới.

So với các pháo tự hành bánh xích truyền thống, hệ thống mới có ưu thế về cơ động chiến lược khi có thể di chuyển nhanh trên đường bộ mà không cần các phương tiện vận tải hạng nặng hỗ trợ. Điều này giúp các đơn vị pháo binh dễ dàng thực hiện chiến thuật “bắn - chạy”, giảm nguy cơ bị phát hiện và phản kích.

* Mỹ có mạng lưới vệ tinh quân sự mới?

Lực lượng Không gian Mỹ (USSF) đã trao hợp đồng trị giá 4,16 tỷ USD cho SpaceX để phát triển SB-AMTI, một mạng lưới vệ tinh được thiết kế nhằm phát hiện và theo dõi các mối đe dọa trên không trên phạm vi toàn cầu.

Chương trình được kỳ vọng sẽ giúp Quân đội Mỹ và các đồng minh duy trì khả năng giám sát liên tục tại những khu vực có nguy cơ cao, nơi máy bay cảnh báo sớm và trinh sát ngày càng dễ bị đe dọa bởi các hệ thống phòng không hiện đại, tác chiến điện tử và năng lực chống vệ tinh của đối phương.

SB-AMTI được xây dựng như một hệ thống tích hợp gồm các cảm biến không gian tiên tiến, mạng lưới liên lạc bảo mật tốc độ cao và hạ tầng xử lý dữ liệu mặt đất. Mục tiêu là tạo ra năng lực phát hiện và theo dõi liên tục các mục tiêu trên không từ quỹ đạo, qua đó hỗ trợ chỉ huy đưa ra quyết định nhanh hơn và nâng cao hiệu quả của các hệ thống phòng thủ tên lửa, phòng không.

Chương trình SB-AMTI không nhằm thay thế hoàn toàn các máy bay cảnh báo sớm như AWACS hay E-7 Wedgetail mà đóng vai trò bổ trợ. Việc chuyển một phần nhiệm vụ giám sát lên không gian sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng phải hoạt động gần khu vực tranh chấp, đồng thời cung cấp bức tranh toàn diện và liên tục hơn về tình hình trên không.

Lực lượng Không gian Mỹ đã trao cho SpaceX hợp đồng trị giá 4,16 tỷ USD để phát triển mạng lưới SB-AMTI. Ảnh: Boeing

Trong các cuộc xung đột cường độ cao tương lai, khi máy bay chiến đấu, tên lửa hành trình và UAV có thể xuất hiện trên diện rộng với thời gian cảnh báo rất ngắn, vệ tinh theo dõi mục tiêu toàn cầu được đánh giá sẽ giúp giảm các khoảng trống giám sát, rút ngắn thời gian từ phát hiện đến phản ứng và tăng cường hiệu quả phòng thủ.

Lực lượng Không gian Mỹ đặt mục tiêu triển khai năng lực ban đầu của SB-AMTI vào năm 2028. Tuy nhiên, hiện các chi tiết kỹ thuật quan trọng vẫn chưa được công bố, bao gồm số lượng vệ tinh, loại cảm biến, cấu trúc quỹ đạo và mức độ tích hợp với các mạng lưới phòng thủ hiện có. Theo giới chức Mỹ, thành công của SB-AMTI sẽ không chỉ phụ thuộc vào các vệ tinh trên quỹ đạo mà còn ở khả năng xử lý, bảo mật và truyền tải dữ liệu đủ nhanh để tạo ra lợi thế tác chiến trong môi trường chiến tranh hiện đại.