Quy trình kiểm tra, giám sát hải quan đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh; phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh

Quy trình này quy định trình tự kiểm tra, giám sát hải quan đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh; kiểm tra, giám sát đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; phương tiện vận tải ra, vào cửa khẩu biên giới đường bộ, cụ thể: Đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh; Hành lý mang theo của người xuất cảnh, nhập cảnh; Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được người xuất cảnh, nhập cảnh mang theo hành lý. Ngoại tệ tiền mặt, đông Việt Nam liền mặt, công cụ chuyển nhượng, vàng, kim loại quý, đá quý, sản phẩm văn hóa, các vật phẩm khác của người xuất cảnh, nhập cảnh.

 Đối với phương tiện vận tải: Phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; Phương tiện vận tải thô sơ hoạt động để giao nhận hàng hóa trong khu vực cửa khẩu đường bộ.

Về khu vực thực hiện kiểm tra, giám sát hải quan: Khu vực từ Ba-ri-e kiểm soát số 1 tiếp giáp biên giới đến Nhà kiểm soát liên hợp gồm: Khu vực dừng, đỗ phương tiện vận tải nhập cảnh, xuất cảnh chờ làm thủ tục tại khu vực cửa khẩu; Khu vực kho, bãi, địa điểm, nơi phương tiện vận tải dừng, đỗ, lưu giữ, giao nhận hàng hóa trong khu vực cửa khẩu. Khu vực Nhà kiểm soát liên hợp: Khu vực chờ làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh. Khu vực làm thủ tục nhập cảnh, xuất cảnh. Khu vực kiểm tra hành lý qua máy soi; khu vực kiểm tra thực tế hành lý; khu vực khám người.

Khu vực từ Nhà kiểm soát liên hợp cửa khẩu đến Ba-ri-e kiểm soát số 2 hướng vào nội địa: Khu vực dừng, đỗ phương tiện vận tải nhập cảnh, xuất cảnh chờ làm thủ tục tại cửa khẩu. Khu vực kho, bãi, địa điểm, nơi phương tiện vận tải dừng, đỗ, lưu giữ, giao nhận hàng hóa trong khu vực cửa khẩu. Khu vực cửa hàng bán hàng miễn thuế. Các khu vực khác theo quy định của pháp luật, cơ quan Hải quan, công chức Hải quan thực hiện Kiểm tra, giám sát hải quan đối với hành lý, phương tiện vận tải phát sinh loại hình mới (đường ống, băng tải .... giao, nhận hàng hóa).

Trách nhiệm của Chi Cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực: Bố trí lực lượng hải quan thuộc Hải quan cửa khẩu đường bộ (sau đây gọi tắt là Hải quan cửa khẩu) và các đơn vị thuộc Hải quan khu vực Triển khai thực hiện quy trình này. Chỉ đạo, điều phối đơn vị thuộc Hải quan khu vực phối hợp với các đơn vị trong ngành và ngoài ngành để xử lý các trường hợp thuộc thẩm quyền của Hải quan khu vực; báo cáo kịp thời Cục Hải quan các trường hợp vượt thẩm quyền. Hướng dẫn, chỉ đạo và kiểm tra các đơn vị thuộc và trực thuộc trong việc tổ chức, triển khai thực hiện nhiệm vụ được giao. Quy định chức năng, nhiệm vụ đối với từng vị trí kiểm tra, giám sát của công chức tại cửa khẩu đường bộ cho công chức hải quan theo quy định tại Quyết định này và các văn bản quy phạm pháp luật về hải quan hiện hành.

Trách nhiệm của Đội trưởng Hải quan cửa khẩu: Tổ chức thực hiện công tác Kiểm tra, giám sát hải quan tại khu vực cửa khẩu đối với hành lý và hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mang theo của người xuất cảnh, nhập cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; phương tiện vận tải ra, vào cửa khẩu đường bộ. Tổ chức thực hiện công tác Quản lý rủi ro trên cơ sở các thông tin về lịch sử và thông tin vi phạm (nếu có) của người xuất cảnh, nhập cảnh, phương tiện vận tải ra, vào cửa khẩu đường bộ, tình hình, nguồn nhân lực và đặc thù của cửa khẩu đường bộ. Tổ chức thực hiện biện pháp kiểm tra, giám sát phù hợp, đảm bảo giám sát toàn bộ quá trình di chuyển của người xuất cảnh, nhập cảnh, quá trình vận chuyển hành lý kể từ khi đến cửa khẩu cho đến khi thực hiện các thủ tục nhận hành lý, đi ra khỏi khu vực cửa khẩu; Kiểm tra, giám sát toàn bộ quá trình di chuyển và quá trình dừng, đỗ, chờ làm thủ tục của các phương tiện vận tải ra, vào khu vực cửa khẩu. Tổ chức thực hiện phân công nhiệm vụ đối với từng vị trí kiểm tra, giám sát của công chức tại cửa khẩu đường bộ cho công chức Hải quan theo quy định tại Quyết định này và các văn bản quy phạm pháp luật về hải quan hiện hành. Ban hành kế hoạch tăng cường kiểm tra, giám sát hải quan trong các thời điểm tổ chức những sự kiện lớn của quốc gia như: ngày lễ, tết, ngày kỷ niệm, Đại hội Đảng hoặc theo chỉ đạo của Cục Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực để triển khai công tác kiểm tra, giám sát đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh, phương tiện vận tải ra, vào cửa khẩu trên cơ sở đánh giá quản lý rủi ro theo từng thời điểm. Điều phối và chỉ đạo công chức Hải quan phối hợp với các lực lượng chức năng tại cửa khẩu trong triển khai thực hiện kiểm tra, giám sát hải quan...

Công chức Hải quan: Khai thác trên hệ thống, thu thập thông tin và/hoặc tiếp nhận văn bản, tổng hợp, liên kết các thông tin về đối tượng thuộc Hồ sơ rủi ro, Hồ sơ nghiệp vụ kiểm soát hải quan do Cục Hải quan và Hải quan khu vực cung cấp. Thực hiện phân tích, xác định đối tượng trọng điểm, báo cáo kịp thời Đội trưởng Hải quan cửa khẩu. Tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định tại Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 của Chính phủ được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ, trong quá trình kiểm tra, giám sát phát hiện dấu hiệu nghi vấn, phát sinh vướng mắc vượt thẩm quyền, báo cáo kịp thời cho lãnh đạo Hải quan cửa khẩu để xin ý kiến chỉ đạo thực hiện. Chịu trách nhiệm thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao trong kiểm tra, giám sát hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, phương tiện vận tải ra, vào khu vực cửa khẩu. Cập nhật thông tin kiểm tra, giám sát theo quy định. Căn cứ thực trạng trang thiết bị, cơ sở vật chất và nguồn lực tại địa bàn, trên cơ sở áp dụng quản lý rủi ro theo quy định của pháp luật về hải quan, Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quyết định khu vực kiểm tra, hình thức, mức độ kiểm tra.

Đối với địa bàn đã được trang bị máy soi thì sử dụng máy soi để thực hiện kiểm tra. Trường hợp chưa được trang bị máy soi hoặc máy soi không hoạt động (máy soi hỏng, đang bảo trì, bảo dưỡng) thì công chức Hải quan kiểm tra dựa trên nguyên tắc áp dụng quản lý rủi ro và các thông tin có được trong quá trình giám sát hành khách xuất cảnh, nhập cảnh để lựa chọn hành lý cần kiểm tra.

Căn cứ thông tin phân tích xác định trọng điểm, Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quyết định Kiểm tra toàn bộ hoặc tỷ lệ đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh; quyết định sử dụng trang thiết bị, phương tiện, chó nghiệp vụ (nếu được trang bị) để kiểm tra, giám sát hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh. Công chức thực hiện kiểm tra hành lý và cập nhật kết quả kiểm tra hành lý theo vị trí được phân công sau khi hoàn thành việc kiểm tra hành lý. Sử dụng chó nghiệp vụ (nếu có) để phát hiện chất ma túy, vũ khí, chất nổ và các chất cấm khác.

Việc kiểm tra thực tế hành lý phải được thực hiện tại địa điểm kiểm tra theo quy định, có hệ thống camera giám sát của cơ quan hải quan, dưới sự chứng kiến của người xuất cảnh, nhập cảnh. Trường hợp kiểm tra vắng mặt phải có sự chứng kiến của đại diện cơ quan nhà nước tại khu vực cửa khẩu, đại diện doanh nghiệp vận tải hoặc doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi. Trường hợp có căn cứ xác định người xuất cảnh, nhập cảnh có hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới thì thực hiện việc khám người theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Cơ quan Hải quan áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro trong công tác sàng lọc đối tượng trọng điểm, khu vực trọng điểm và thời gian trọng điểm để thực hiện kiểm tra, giám sát đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh, phương tiện vận tải ra/vào cửa khẩu đường bộ.