Sách điện tử thu hẹp khoảng cách văn hóa đọc giữa thành thị và nông thôn

Học sinh không còn cúi mình bên những giá sách cũ mà ngồi trước các máy tính bảng, vừa đọc vừa nghe, thỉnh thoảng xen lẫn tiếng chuông thông báo nhẹ và giọng đọc rõ ràng phát ra từ thiết bị. 

Ảnh minh họa: Akishop

Những chiếc máy này kết nối với một trợ lý ảo là một sản phẩm trí tuệ nhân tạo có thể đọc truyện, ngâm thơ và thậm chí gợi ý tài liệu phù hợp với từng em. Với lũ trẻ ở vùng núi, đó không chỉ là một công cụ học tập mà còn là cánh cửa mở ra thế giới mà trước đây các em khó chạm tới.

Vương Tiêu Tiêu, học sinh lớp 4, chia sẻ, em có thể đọc những cuốn sách chưa từng biết tới, chỉ cần chạm nhẹ là nghe được phát âm chuẩn bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung. Đây là điều vốn rất bình thường ở thành phố, nhưng lại là bước tiến lớn với những đứa trẻ nơi đây. 

Câu chuyện ở Tây Khê không phải là cá biệt. Chương trình này nằm trong một nỗ lực rộng hơn của Trung Quốc nhằm thu hẹp khoảng cách về văn hóa đọc giữa thành thị và nông thôn vốn tồn tại dai dẳng suốt nhiều năm.

Trường THCS thị trấn Tây Khê nằm ở khu vực giáp ranh giữa 3 tỉnh Chiết Giang, An Huy và Giang Tây, nơi phần lớn học sinh là “trẻ em bị bỏ lại” vì phải sống với ông bà trong khi cha mẹ đi làm xa. Trước đây, thư viện trường chỉ có vài trăm cuốn sách, nhiều cuốn đã cũ, thậm chí không còn phù hợp với lứa tuổi học sinh.

Mọi thứ bắt đầu thay đổi khoảng nửa năm trước, khi Trung Quốc triển khai chương trình thí điểm đưa thiết bị đọc thông minh đến các trường học nhỏ ở nông thôn. Từ tháng 11-2025, chương trình bắt đầu trang bị thiết bị số cho những trường có dưới 100 học sinh. Giờ đây, ở Tây Khê, học sinh từ lớp 4 đến lớp 6 đã có thể tiếp cận kho tài nguyên này. Sau khi chương trình được triển khai một thời gian, khoảng một nửa học sinh trong trường đã hình thành thói quen đọc sách mỗi ngày, là điều trước đây rất khó đạt được. 

Những thay đổi tương tự đang được lan rộng ra các địa phương khác. Tại Quý Châu, một kho dữ liệu khổng lồ với hơn một triệu sách điện tử, hàng chục nghìn tạp chí và bài giảng video đã được mở cho cả học sinh thành thị lẫn nông thôn. Ở Vân Nam, các thư viện địa phương cũng bắt đầu cung cấp hàng chục nghìn đầu sách điện tử miễn phí cho trẻ em.

Dữ liệu cho thấy đến cuối năm 2025, Trung Quốc có hơn 70 triệu tác phẩm đọc kỹ thuật số, tăng gần 12% so với năm trước. Tỷ lệ đọc sách điện tử ở trẻ vị thành niên cũng đã chạm gần 76%. 

Đáng chú ý, từ năm 2026, Trung Quốc bắt đầu áp dụng quy định mới nhằm thúc đẩy văn hóa đọc, trong đó nhấn mạnh việc bảo đảm tiếp cận công bằng giữa nông thôn và thành thị. Tuần thứ tư của tháng 4 hằng năm cũng được chọn là Tuần lễ đọc sách quốc gia-một cách để biến việc đọc thành một phần của đời sống xã hội.