Tăng mức phạt tù đối với tội quảng cáo gian dối: Cần thiết nhưng nên ưu tiên tăng mức phạt tiền

Trước đây, chị Vũ Thị Hoài Phương ở phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh là người thường xuyên theo dõi, mua hàng qua các buổi livestream (phát trực tiếp) của những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Các sản phẩm mới, nhất là các loại thực phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng chỉ xuất hiện một thời gian ngắn trên thị trường là đã có ở nhà chị. Tuy nhiên, vài tháng trở lại đây, khi nhiều vụ việc, cá nhân liên quan đến sản xuất, kinh doanh các mặt hàng này bị phanh phui, chị Phương đã không còn niềm tin và từ bỏ sở thích này.

“Tôi nhớ nhất là kẹo Kera được nhiều người nổi tiếng quảng cáo “có thể thay thế rau xanh trong bữa ăn” nên mua về cho con. Khi vụ việc vỡ lở, tôi mất ăn mất ngủ vì lo lắng cho sức khỏe của con. Rồi sản phẩm sữa Hiup giả được nhiều người nổi tiếng quảng cáo “giúp tăng chiều cao chỉ trong 3-6 tháng”... Từ những vụ việc thế này, tôi rất mong pháp luật quy định nghiêm hơn nữa đối với tội quảng cáo gian dối để răn đe, phòng ngừa vi phạm”, chị Vũ Thị Hoài Phương cho biết.

Quảng cáo kẹo Kera, các đối tượng liên quan đã bị Tòa án Nhân dân TP Hồ Chí Minh xét xử vào tháng 11-2025, trong đó có tội lừa dối khách hàng. Ảnh chụp màn hình

Tổng kết việc thi hành Bộ luật Hình sự, tại dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ Công an cho biết: Trong lĩnh vực y tế, phát hiện thủ đoạn phạm tội mới như các đối tượng sử dụng mạng xã hội để kinh doanh các sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sử dụng hình ảnh của các cơ sở y tế, bác sĩ, diễn viên, ca sĩ... để quảng cáo, giới thiệu sản phẩm không đúng bản chất thực tế của sản phẩm, gây hiểu nhầm hoặc đánh lừa người tiêu dùng.

Mức phạt tù ở một số loại tội danh có nhiều diễn biến phức tạp, xâm hại trực tiếp đến danh dự, nhân phẩm, tự do của con người, các tội phạm có tính chất gian dối, gây nhiều bức xúc trong thời gian qua, các tội có mức thu lợi bất chính lớn, các tội danh mà bản chất là “trộm cắp tài sản”... còn thấp, chưa tương xứng, chưa bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa và tính công bằng trong chính sách hình sự, cụ thể như: Tội làm nhục người khác (Điều 155); tội vu khống (Điều 156); tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (Điều 157); tội vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới (Điều 189); tội quảng cáo gian dối (Điều 197); tội lừa dối khách hàng (Điều 198); tội trốn thuế (Điều 200); tội vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên (Điều 227); tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản (Điều 232).

Bày tỏ đồng tình, ủng hộ việc nghiên cứu sửa đổi Bộ luật Hình sự, Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, đây là việc cần thiết nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, tăng cường quản lý xã hội. Luật sư kiến nghị, cần “hình sự hóa” đối với các hành vi mới gây tác động xấu, nguy hiểm cho xã hội như: Tin giả, lừa đảo công nghệ cao, xâm phạm đến an ninh quốc gia; các hành vi xâm phạm dữ liệu quốc gia, dữ liệu dân cư; các hành vi liên quan đến tiền ảo, tài sản ảo; rửa tiền điện tử; trí tuệ nhân tạo...

Về tội quảng cáo gian dối, Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng: “Việc tăng cường cơ chế kiểm soát hoạt động quảng cáo, trong đó có tăng chế tài xử lý hình sự là cần thiết. Tuy nhiên, việc tăng mức chế tài đối với tội quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng... cần tuân thủ chủ trương cải cách tư pháp là tăng cường phạt tiền, giảm bớt phạt tù, tăng cường áp dụng các hình phạt khác ngoài phạt tù. Cụ thể, tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đều ưu tiên áp dụng các biện pháp về dân sự, kinh tế, hành chính trước, cho phép các doanh nghiệp, doanh nhân được chủ động khắc phục sai phạm, thiệt hại. Trường hợp đến mức phải xử lý hình sự thì cho phép chủ động khắc phục hậu quả kinh tế trước...”.

Cùng quan điểm trên, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI cho rằng, với trường hợp cố tình vi phạm, gây hậu quả nghiêm trọng thì cần tăng hình phạt, còn nếu hậu quả chưa tới mức nghiêm trọng thì cần giữ nguyên hình phạt hiện tại, thậm chí có thể giảm đi. Tuy nhiên, theo luật sư, cần tăng hình phạt đối với tội quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng theo quan điểm chung là tăng hình phạt tiền và giảm hình phạt tù. “Có thể tính toán thiệt hại do hành vi quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng gây ra để đưa ra mức phạt tiền thật nặng khiến tổ chức, cá nhân không dám tái phạm. Theo đó, chúng ta có thể phạt tiền gấp nhiều lần số tiền thu lợi bất chính để khắc phục hậu quả xã hội và tăng tính răn đe. Đồng thời, nên coi việc người vi phạm nộp phạt, bồi thường thiệt hại đầy đủ là hình thức giảm nhẹ theo chủ trương chung của Đảng”, luật sư Trương Thanh Đức nhấn mạnh.