Thay huyết tương cứu sống người bệnh suy gan tối cấp

Theo đó, bệnh nhân T.M.H. (nam, Sóc Trăng) bị đau quặn bụng, toát mồ hôi, cơ thể mệt mỏi, nằm liệt trên giường 5 ngày và không đi bệnh viện. Khi cảm thấy khỏe hơn, anh H. đi Vũng Tàu du lịch cùng gia đình, vừa đến nơi, các triệu chứng tái phát và trở nặng.

Túi huyết tương bên phải, màu vàng nhạt là túi huyết tương của người hiến. Ảnh: BVCC

Bệnh nhân rơi vào suy gan tối cấp, kèm biến chứng rối loạn đông máu. Người bệnh đau bụng, đại tiện ra máu đỏ tươi, da và mắt vàng sậm. Bệnh viện tuyến trước tiên lượng khả năng sống còn là 50% thậm chí khả năng tử vong lên đến 90%, nếu không được điều trị kịp thời.

Ngay lập tức, một cuộc báo động đỏ và hội chẩn giữa Khoa Cấp cứu và Khoa Hồi sức tích cực và Chống độc diễn ra trong đêm. Kết quả xét nghiệm men gan cao hơn 40 lần cho phép, chỉ số bilirubin cao hơn 15 lần bình thường, chỉ số APTT (thời gian thromboplastin một phần hoạt hóa) khoảng 2.66 (bình thường <1).

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Duy Khương, Khoa Hồi sức tích cực-Chống độc, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh, cho biết người bệnh được chẩn đoán suy gan tối cấp kèm biến chứng rối loạn đông máu trên nền bệnh gan mạn tính do rượu.

Tình trạng này khá ít gặp, bởi suy gan tối cấp thường khởi phát đột ngột dưới 7 ngày, chủ yếu do viêm gan siêu vi A, B hay dùng quá liều acetaminophen (paracetamol), thuốc kháng lao, độc chất. Trong khi ở bệnh nhân này nguyên nhân do rượu.

Nhiệm vụ khẩn cấp lúc này là thay huyết tương thể tích cao cho bệnh nhân H. để bổ sung các yếu tố đông máu và loại bỏ bilirubin, chất độc phóng thích đột ngột vào cơ thể với số lượng lớn do tình trạng suy gan tối cấp có thể gây suy đa tạng và tử vong nhanh chóng. Mục đích của thay huyết tương thể tích cao là lấy độc chất khỏi máu, tạo điều kiện cho gan tự hồi phục.

Nếu không có nguồn huyết tương sẵn có từ những người hiến tặng, người bệnh đối diện nguy cơ phải ghép gan, trong khi nguồn hiến tạng khan hiếm, chi phí ghép gan cao… 

Để có đủ lượng huyết tương thể tích cao điều trị cho bệnh nhân H., các bác sĩ phải lấy nguồn huyết tương thể tích cao từ 120 người hiến tặng trong ngân hàng huyết học để cứu người. May mắn, người bệnh đã được huy động đủ lượng huyết tương thay thế và được cứu sống.

Bệnh nhân T.M.H. được thay 3 lần huyết tương thể tích cao, mỗi lần kéo dài khoảng 4 tiếng, cách nhau từ 24-48 tiếng do phải chờ độc chất từ các mô tế bào ngấm lại vào máu. Huyết tương sạch từ ngân hàng máu của bệnh viện, được lấy từ trên 120 người hiến máu khỏe mạnh (mỗi lần thay tương đương với hơn 40 người hiến), sẽ được bồi hoàn cho người bệnh.

Sau 3 lần thay huyết tương thể tích cao, gan của bệnh nhân T.M.H. đã có dấu hiệu hồi phục, có thể đảm nhận lại chức năng vốn có. Tuy nhiên, rất nhiều trường hợp do tổn thương gan quá mức, diễn tiến nặng, điều trị muộn, gan đã không còn khả năng hồi phục, tỷ lệ tử vong gần như 100%.

THÁI SƠN