Tổ chức lại không gian phát triển quốc gia, tạo sức mạnh tổng hợp cho từng vùng và cả nước

Mở đầu nội dung quán triệt, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, sau hơn 3 năm thực hiện các nghị quyết của Bộ Chính trị khóa XIII về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh 6 vùng kinh tế - xã hội, nhận thức về vai trò của phát triển vùng được nâng lên, liên kết vùng được tăng cường, tiềm năng, lợi thế của các địa phương từng bước được phát huy. Tuy nhiên, phát triển các vùng vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra; chưa khơi thông và phát huy hiệu quả các nguồn lực xã hội; quy hoạch còn thiếu đồng bộ, thiếu liên kết; kết cấu hạ tầng vẫn là một điểm nghẽn; hành lang kinh tế, cụm liên kết ngành phát triển chậm; một số đô thị lớn, cực tăng trưởng chưa phát huy được vai trò hạt nhân, lan tỏa; liên kết vùng còn yếu và chưa hiệu quả.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị quán triệt Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28-8-2026 của Bộ Chính trị về “Phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới”. Ảnh: TRỌNG HẢI

Từ thực tiễn đó, cùng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Nghị quyết số 27-NQ/TW xác định những quan điểm chỉ đạo có tính định hướng xuyên suốt đối với phát triển vùng và tổ chức lại không gian phát triển quốc gia. Quán triệt Nghị quyết, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị tập trung làm rõ 3 quan điểm chỉ đạo: Về vai trò của phát triển vùng; về tổ chức lại không gian phát triển quốc gia, vùng; và về cơ chế liên kết, điều phối vùng.

Đối với vai trò của phát triển vùng, Bộ Chính trị xác định đây là phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia, tổ chức lại không gian phát triển, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh mới. Theo đó, cần đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng; chuyển từ chủ yếu dựa vào nguồn lực sẵn có sang kiến tạo, dẫn dắt, khơi thông và kích hoạt mọi nguồn lực; phát huy nội lực là cơ bản, chiến lược, lâu dài, quyết định, kết hợp hiệu quả với ngoại lực, bảo đảm phát triển nhanh, bền vững, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và có sức chống chịu cao.

Về yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển quốc gia, vùng, Bộ Chính trị xác định tổ chức lại không gian phát triển quốc gia thống nhất trên cơ sở làm rõ vai trò, vị trí, chức năng, lợi thế, bản sắc và sứ mệnh phát triển của từng vùng trong tổng thể phát triển đất nước. Đồng thời, phát huy liên kết, bổ trợ và lan tỏa giữa các vùng, vùng động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, chuỗi đô thị và các trung tâm kinh tế; khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới trong giới hạn sinh thái, phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường; khắc phục tư duy cục bộ, phát triển dàn trải, trùng lặp.

Để hiện thực hóa yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển theo hướng liên kết, bổ trợ và lan tỏa, cơ chế liên kết và điều phối vùng được xác định là một khâu có ý nghĩa đột phá. Theo đó, cần xây dựng cơ chế liên kết, điều phối vùng thật sự mạnh, thực chất, hiệu quả; bảo đảm đồng bộ, liên thông trong quy hoạch, đầu tư, phát triển hạ tầng, dữ liệu và phân bổ nguồn lực; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, địa phương, hài hòa lợi ích giữa địa phương, vùng và quốc gia.

Trên cơ sở những quan điểm chỉ đạo đó, về mục tiêu tổng quát, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ, Nghị quyết hướng tới tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển vùng đồng bộ với không gian phát triển quốc gia trên cơ sở phát huy tối đa lợi thế của từng vùng, vai trò dẫn dắt của các vùng động lực, hành lang kinh tế, cực tăng trưởng; bảo đảm yêu cầu về tự chủ chiến lược, an ninh năng lượng, lương thực, nguồn nước, nâng cao đời sống nhân dân, củng cố quốc phòng, an ninh; giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; duy trì môi trường hòa bình, ổn định.

Cụ thể hóa mục tiêu tổng quát, Nghị quyết đề ra một số mục tiêu, chỉ tiêu đến năm 2030. Theo đó, Nghị quyết xác định 22 chỉ tiêu cụ thể cho từng vùng, phù hợp với tiềm năng, lợi thế so sánh, thực tiễn phát triển, qua đó tạo cơ sở để các vùng phát huy thế mạnh, đóng góp ngày càng hiệu quả vào sự phát triển chung của cả nước.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, một nội dung quan trọng được đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh là 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trong đó, tập trung tổ chức không gian phát triển vùng và thực hiện tốt quy hoạch vùng; hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển vùng; đổi mới mô hình tăng trưởng, hình thành và phát triển các động lực kinh tế mới của vùng; phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, đồng bộ, liên vùng; phát triển hệ thống đô thị hiện đại và các cực tăng trưởng của vùng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển văn hóa, xã hội và bảo đảm an sinh xã hội toàn diện; bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu; tăng cường quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế; đồng thời xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Xuyên suốt các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu cũng như nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết là yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khắc phục tư duy cục bộ, phát triển dàn trải; chuyển mạnh từ dựa vào nguồn lực sẵn có sang kiến tạo, dẫn dắt, khơi thông và kích hoạt mọi nguồn lực; tăng cường liên kết để hình thành không gian phát triển mới, tạo sức mạnh tổng hợp cho từng vùng và cả nước. Đây không chỉ là yêu cầu đối với tổ chức không gian phát triển mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển nhanh, bền vững.

Để những định hướng, mục tiêu và giải pháp của Nghị quyết sớm được cụ thể hóa trong thực tiễn, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị chỉ rõ, Nghị quyết số 27-NQ/TW đã phân công nhiệm vụ cụ thể tổ chức thực hiện cho các ban đảng, đảng ủy trực thuộc Trung ương; các tỉnh ủy, thành ủy; Đảng ủy Quốc hội; Đảng ủy Chính phủ; Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; Ban Tuyên giáo Trung ương; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương.

Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XIV thay thế các Nghị quyết của Bộ Chính trị khóa XIII, thể hiện tư duy mới, tầm nhìn mới về tổ chức lại không gian phát triển quốc gia và phát triển 6 vùng kinh tế - xã hội. Đây là cơ sở quan trọng nhằm cụ thể hóa, tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, hướng tới thực hiện 2 mục tiêu 100 năm của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.