Trung Đông: Mồi lửa kích hoạt thùng thuốc súng

The Wall Street Journal (WSJ) ngày 5-8 dẫn nguồn thạo tin cho biết, Iran đã phát điện văn thông báo hàng không (NOTAM) khẩn cấp, cảnh báo máy bay về những nguy hiểm trong không phận ở miền Trung, phía Tây và Tây Bắc nước này. Iran cũng khuyến cáo các hãng hàng không không thay đổi lộ trình. Điện văn cũng cảnh báo về nguy cơ giảm hoặc mất hoàn toàn tín hiệu định vị vệ tinh toàn cầu (GPS) trên không phận Iran. Những dấu hiệu này cho thấy khả năng biện pháp tác chiến điện tử đã được kích hoạt.

Trong khi đó, trong chuyến thăm tới sở chỉ huy ngầm của không quân Israel ngày 5-8, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant yêu cầu lực lượng này sẵn sàng chuyển trạng thái sang tấn công một cách nhanh chóng. Đây là một dấu hiệu cho thấy Tel Aviv đã tính đến phương án đáp trả đối phương ngay lập tức sau giai đoạn phòng thủ.

Cảnh sát Israel kiểm tra hiện trường trúng đạn sau khi Hezbollah cho biết đã phóng một loạt máy bay không người lái tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự ở miền Bắc Israel, ngày 6-8. Ảnh: Reuters

Các tín hiệu sẵn sàng cho chiến tranh được phát đi từ Iran và Israel đang đặt “thùng thuốc súng” Trung Đông trước một “mồi lửa lớn”. Iran đã khẳng định quyết tâm tấn công trả thù Israel do hành động ám sát thủ lĩnh Hezbollah tại Lebanon và thủ lĩnh Hamas tại Iran cuối tháng trước. Cho đến nay, Iran và các lực lượng ủy nhiệm cáo buộc Israel đã tiến hành cả hai vụ ám sát này, nhưng Israel chỉ nhận trách nhiệm trong vụ không kích thủ đô Beirut của Lebanon khiến thủ lĩnh Hezbollah Fuad Shukr thiệt mạng và không xác nhận hay phủ nhận vai trò trong vụ ám sát thủ lĩnh Hamas Ismail Haniyeh. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Nasser Kanaani ngày 5-8 tuyên bố, Iran không muốn leo thang căng thẳng trong khu vực nhưng cần phải “trừng phạt” Israel để ngăn chặn tình trạng bất ổn hơn nữa sau vụ ám sát thủ lĩnh Ismail Haniyeh của Hamas tại Tehran.

Theo The Jerusalem Post, thông qua Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto, Iran đã truyền đi thông điệp nước này quyết định sẽ tấn công trả đũa Israel bất chấp nỗ lực ngăn chặn của các nước. Ông Israel Katz, Ngoại trưởng Israel cho biết đã nhận được thông điệp này qua cuộc điện đàm hôm 5-8 với người đồng cấp Hungary Peter Szijjarto.

Trong dự đoán về khả năng chiến tranh bùng nổ, giới tình báo phương Tây không loại trừ khả năng Iran phối hợp với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực như Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen và các nhóm vũ trang khác ở Syria, Iraq. Theo Sputnik, lực lượng Houthi đang lên kế hoạch lớn cho một cuộc tấn công từ mọi hướng vào Israel giữa lúc có lo ngại Iran và các nhóm vũ trang đồng minh sẽ phối hợp cùng tập kích trả đũa quốc gia này. Trả lời phỏng vấn Newsweek, người phát ngôn của Houthi, ông Nasreddin Amer từ chối nêu cụ thể sự tham gia của lực lượng này vào cuộc tấn công tiềm tàng của Iran nhằm trả đũa Israel, song nhấn mạnh họ đang phác thảo “những kế hoạch lớn”.

Căng thẳng giữa Israel với Iran và các lực lượng ủy nhiệm làm dấy lên lo ngại một cuộc xung đột lan rộng khắp khu vực Trung Đông. Theo TASS, hãng tin Axios ngày 6-8 dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, tình báo nước này dự đoán có thể xảy ra hai làn sóng tấn công nhằm vào Israel. Theo nguồn tin nắm thông tin cuộc họp giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden, Phó tổng thống Kamala Harris và đội ngũ an ninh quốc gia, đợt tấn công thứ nhất dự kiến đến từ Iran và đợt còn lại do lực lượng Hezbollah thực hiện. Tuy nhiên, Washington chưa thể xác định rõ quy mô, cách thức và thời điểm của những vụ tấn công đó. Đội ngũ an ninh của Tổng thống Biden nói rằng họ có rất ít thông tin liên quan đến chi tiết một cuộc tấn công tiềm tàng của Iran.

Tại cuộc họp trên, Tổng thống và Phó tổng thống Mỹ cũng được báo cáo về các biện pháp của Washington nhằm hỗ trợ quân sự cho Israel trong trường hợp nước này bị Iran tấn công. Các biện pháp này bao gồm những hỗ trợ cần thiết, hành động phối hợp giữa các đơn vị quân sự của hai nước. Trước đó, Lầu Năm Góc xác nhận triển khai thêm máy bay, tàu chiến đến Địa Trung Hải để đề phòng nguy cơ Iran tấn công Israel.

Có vẻ dự đoán trên là có cơ sở khi cùng ngày 6-8, nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon cho biết đã phóng nhiều thiết bị bay không người lái (UAV) và rocket vào các mục tiêu quân sự ở miền Bắc Israel. Cuộc tấn công được tiến hành từ trên không “với một phi đội UAV cảm tử nhắm vào trụ sở của Lữ đoàn Golani và trụ sở của Đơn vị Egoz 621 tại doanh trại Shraga ở phía Bắc thị trấn Acre” của Israel. Dù vậy, lực lượng này cảnh báo đây chưa phải là đòn đáp trả mạnh mẽ nhất về phía Israel. 

Cùng với sự chuẩn bị cho tình huống xấu nhất xảy ra, các bên đang thực hiện nhiều nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn kịch bản tồi tệ này. Theo Reuters, Mỹ có thể đang cố gắng xây dựng liên minh trong nỗ lực ngăn chặn hoặc hạn chế phạm vi cuộc tấn công tiềm tàng của Iran. Bên cạnh việc theo dõi sát sao các động thái của Iran và đồng minh, liên tục gửi thông điệp đến Tehran qua các kênh ngoại giao, Mỹ cũng đang tìm cách thuyết phục Israel đáp trả kiềm chế với cuộc tấn công của Tehran.

Hiện nay, trong nỗ lực ngăn chặn chiến tranh, một số quốc gia đã tỏ rõ lập trường của mình. Truyền thông đưa tin, Saudi Arabia tuyên bố sẽ không để tên lửa hoặc UAV của Iran bay qua không phận nước này. Trong khi đó, theo hãng tin Al-Araby al-Jadeed của Qatar, Ai Cập cho biết sẽ không trợ giúp Israel trong trường hợp Iran phát động một cuộc tấn công trả đũa có nguy cơ dẫn đến chiến tranh toàn diện. Ngày 5-8, tờ The New York Times cho biết, các quan chức Iran tiết lộ, Nga đã bắt đầu chuyển giao các hệ thống phòng không và radar tiên tiến cho Iran sau yêu cầu của Tehran, để đối phó với các cuộc tấn công tiềm tàng của Israel. Thông tin được hé lộ khi Thư ký Hội đồng An ninh Nga, ông Sergei Shoigu đang có chuyến thăm Iran giữa bối cảnh căng thẳng Iran-Israel leo thang.

XUÂN PHONG