• Click để copy

Văn học dịch thiếu ấn tượng

Việc các giải thưởng văn chương lớn để trống hạng mục văn học dịch được cho là điều hợp lý, bởi các tác phẩm xuất bản trong năm 2023 thiếu những yếu tố để chinh phục các chuyên gia cũng như độc giả thông thường.

Quy trình để tác phẩm văn học dịch có thể được vinh danh trải qua 3 bước. Đầu tiên, tác phẩm phải được các tổ chức và cá nhân đề cử lên các hội đồng văn học dịch. Sau đó, các ủy viên hội đồng sẽ đọc, thẩm định, chốt danh sách tác phẩm lọt vào chung khảo. Cuối cùng, ban chấp hành các hội nhà văn thảo luận, bỏ phiếu, nếu quá bán sẽ được trao giải thưởng.

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết: Năm nay chỉ có một tác phẩm văn học dịch lọt vào chung khảo. Ban chấp hành thảo luận nhận thấy có nhiều lý do chưa thuyết phục nên quyết định để trống hạng mục này. Còn theo nhà thơ Trần Gia Thái, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, do chưa có tác phẩm nổi bật, vượt trội nên Ban Chấp hành cũng để trống hạng mục văn học dịch của Hội Nhà văn Hà Nội.

<a title=
Bìa tập truyện ngắn "Truyện hư cấu" của văn hào J.L.Borges xuất bản trong năm 2023.  

Như vậy, về mặt quy trình, không có bất thường khi để trống hạng mục văn học dịch. Cũng giống như các hạng mục khác, tác phẩm văn học dịch có được trao giải hay không phụ thuộc vào trình độ kiến thức, thẩm mỹ của những người được giao việc xét chọn và tôn chỉ, mục đích mà các hội nhà văn theo đuổi.

Các tác phẩm văn học dịch được trao giải trong nhiều năm qua thường có một hoặc nhiều đặc điểm sau: Tác phẩm kinh điển, có tầm ảnh hưởng lớn của các nhà văn tên tuổi; có tính tiên phong, đại diện cho một lối viết, một trường phái nổi bật mới mẻ; giới thiệu triết lý, văn hóa đặc sắc của những miền đất còn xa lạ...

Năm nay, nhiều tác phẩm của các văn hào được dịch như: Albert Camus (Pháp, Giải Nobel Văn học năm 1957), Jorge Luis Borges (Argentina), Kurt Vonnegut, Philip Roth (Mỹ)... Song đây không phải lần đầu tiên tác phẩm của họ được giới thiệu ở Việt Nam. Một số tác phẩm của Bjørnstjerne Bjørnson (Na Uy, Giải Nobel Văn học năm 1903), William Butler Yeats (Ireland, Giải Nobel Văn học năm 1923)... nằm trong tủ sách “Trăm năm Nobel” do Công ty sách Đông A chủ trương xuất bản lần đầu tiên có sách in ở Việt Nam. Song phong cách của các nhà văn này không phù hợp với thị hiếu độc giả cũng như khả năng tác động đến văn chương Việt Nam đương đại. 

Rõ ràng có khá nhiều tác phẩm văn học dịch đáng đọc được xuất bản năm nay, nhưng lại thiếu vắng tác phẩm tầm cỡ, mới mẻ, có tầm ảnh hưởng đến suy nghĩ, tư duy của người đọc, góp phần đổi mới lối viết của nhà văn Việt Nam như hiện tượng Gabriel Garcia Marquez (Colombia, Giải Nobel Văn học năm 1982) với tiểu thuyết “Trăm năm cô đơn” trước đây. Điều này có thể thay đổi trong năm tới khi có tác phẩm văn học dịch có giá trị hơn, ấn tượng hơn được xuất bản.

Sau cùng, cán cân văn học dịch vẫn nghiêng về các loại hình văn học có tính giải trí cao như: Lãng mạn, kỳ ảo, trinh thám... Những tác phẩm kiểu này dễ dịch, dễ đọc và... dễ bán. Vẫn biết với nhiều đơn vị đây là cách “lấy ngắn nuôi dài”, tích lũy tiềm lực đầu tư chuyển ngữ những tác phẩm “nặng ký" nhưng chưa chắc phù hợp với số đông. Đặt trong bối cảnh nhiều tác phẩm văn chương lớn vẫn chưa được dịch, hy vọng đơn vị xuất bản vẫn tiếp tục thực hiện những dự án dịch thuật, giúp người đọc và người viết mở mang tri thức, thẩm mỹ, lối viết.

HÀM ĐAN

Bài liên quan

Tin mới

Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ
Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ

Một thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại không thể được quản lý hiệu quả chỉ bằng các biện pháp hành chính truyền thống. Yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng cường số lượng thủ tục hay cơ quan tham gia quản lý, mà quan trọng hơn là xác định rõ thẩm quyền, nâng cao khả năng phát hiện và kiểm soát rủi ro, đồng thời bảo đảm chi phí tuân thủ hợp lý cho doanh nghiệp. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm cần được giải quyết trong quá trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển và phục vụ nền kinh tế thực.

Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế
Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế

Ngày 16/11/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 03/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười
Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười

Ngày 15-11, Công an TP Hà Nội cho biết, đơn vị vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép khí N2O (khí cười), khởi tố, bắt tạm giam 22 đối tượng để điều tra về tội “Sản xuất hàng cấm” và “Mua bán hàng cấm”.

Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân
Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân

Sau 3 tuần xét xử và nghị án, chiều 16-11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên án phạt 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế” xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố.

Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị
Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị

Với chủ đề “Thành phố thông minh” (Synapse City), Vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 khu vực miền Bắc đã quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học tham gia tranh tài.

Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh
Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa thông tin, đã ban hành Thông tư số 95/2026/TT-BGDĐT ngày 11-11-2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư của Bộ ban hành quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.