Xác định trách nhiệm của đơn vị tư vấn về ngập cục bộ trên cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây

Theo đó, Bộ Giao thông vận tải đã giao cơ quan chuyên môn rà soát hồ sơ khảo sát, thiết kế; cử đoàn công tác bao gồm các cơ quan chuyên môn, đơn vị tư vấn, nhà thầu, chuyên gia thủy văn có kinh nghiệm tổ chức kiểm tra thực tế hiện trường, đánh giá chi tiết điều kiện địa hình, thủy văn thượng lưu và hạ lưu khu vực ngập, rà soát hồ sơ khảo sát, thiết kế.

Theo Bộ Giao thông vận tải, quá trình thi công dự án cao tốc này, các đơn vị đã thực hiện theo đúng hồ sơ thiết kế được duyệt, bảo đảm yêu cầu về chất lượng. Đơn vị tư vấn thiết kế đã điều tra khảo sát mực nước lũ lịch sử cao nhất vào năm 1992 tại vị trí cống là 43,14m và tính toán khẩu độ cống. Vị trí cống ở Km25+419 (nơi xảy ra ngập) được thiết kế với khẩu độ đáp ứng yêu cầu thoát nước của lưu vực tự nhiên phía thượng lưu. Thời điểm xảy ra ngập, mặc dù lượng mưa chưa đạt tới tần suất tính toán nhưng cao độ đã lên đến 45,23m, cao hơn đỉnh lũ lịch sử.

Về nguyên nhân ngập: Đoạn tuyến nằm sát sông Phan, phía thượng lưu có đập sông Phan cách vị trí ngập khoảng 8,6km. Hạ lưu các đập nói chung sau khi đưa vào vận hành, lòng sông, suối đều có biến đổi, bồi lắng, hệ thực vật xâm lấn làm tăng độ nhám và thu hẹp dòng chảy, dẫn đến chế độ thủy văn rất phức tạp, gây dềnh ứ nước cục bộ làm mực nước tại khu vực cống dâng cao, gây ngập.

Đoạn tuyến trên cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây bị ngập vào ngày 29-7-2023. Ảnh: Báo Lao động

Về trách nhiệm: Đây là tuyến đường làm mới, tại thời điểm khảo sát, khu vực tuyến đi qua dân cư thưa thớt, việc điều tra số liệu thủy văn khó khăn, tư vấn chưa lường hết được việc thu hẹp dòng chảy phía hạ lưu cống nên hồ sơ tính toán thủy văn chưa xét đến mực nước dềnh. Trách nhiệm thuộc về đơn vị tư vấn mặc dù không phải là lỗi cố ý.

Để xử lý vấn đề này, Bộ Giao thông vận tải đã chỉ đạo chủ đầu tư, trước mắt phối hợp với địa phương tổ chức thanh thải các chướng ngại vật lòng sông từ vị trí cống về phía hạ lưu cầu sông Phan để tăng khả năng thoát nước và hạ thấp cao độ mực nước trên sông Phan (đoạn từ hạ lưu cống đến hạ lưu cầu Sông Phan), giảm ảnh hưởng nước dềnh lên khu vực công trình, hoàn thành trong tháng 8-2023.

Giai đoạn lâu dài, cần lựa chọn đơn vị tư vấn chuyên ngành độc lập đủ năng lực để tiến hành khảo sát tính toán, xây dựng mô hình cho toàn bộ khu vực, từ đó xác định mực nước tương ứng với tần suất thiết kế của dự án, hoàn thành trong tháng 8-2023. Căn cứ cao độ mực nước tính toán sau khi thanh thải lòng sông, suối đề xuất giải pháp xử lý, báo cáo Bộ Giao thông vận tải trong tháng 9-2023. Làm rõ trách nhiệm của các đơn vị để xử lý theo đúng quy định hợp đồng, bao gồm các chi phí khắc phục do lỗi của các bên liên quan.

Bộ Giao thông vận tải đã quán triệt tới các đơn vị phải coi đây là bài học kinh nghiệm và yêu cầu các chủ đầu tư tổng rà soát lại hồ sơ thiết kế đối với các dự án đang thi công, đặc biệt là các dự án triển khai tại những khu vực có yếu tố địa chất, thủy văn phức tạp, cần tính toán các điều kiện thủy văn bị tác động bởi các yếu tố biến đổi khí hậu và tác động bởi các hoạt động xây dựng, sản xuất… để kịp thời điều chỉnh (nếu cần) bảo đảm chất lượng bền vững của công trình.

Bộ Giao thông vận tải khẳng định sẽ xử lý nghiêm các chủ thể liên quan nếu để xảy ra tồn tại ảnh hưởng đến chất lượng công trình theo đúng hợp đồng đã ký kết.

MẠNH HƯNG