Xung đột tại Trung Đông: Mỹ và Iran ký kết bản ghi nhớ chấm dứt xung đột

Hãng tin AFP ngày 17-6 (giờ địa phương) dẫn nguồn tin quan chức Mỹ xác nhận thông tin trước đó được trang tin Axios tiết lộ rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký văn kiện này trong bữa tối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Cung điện Versailles sau Hội nghị thượng đỉnh G7.

Người dân tại Tehran, Iran. Ảnh: THX/TTXVN

Trong khi đó, hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran ngày 18-6 cũng dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận: "Văn bản của Bản ghi nhớ Islamabad đã được hoàn tất với chữ ký của các Tổng thống - giờ là lúc kiểm chứng việc thực thi thỏa thuận". Ông Baqaei cho biết việc ký kết diễn ra từ xa và nhấn mạnh lễ ký chính thức "không có nhiều ý nghĩa" trong kế hoạch của Iran.

Thông tin trên được đưa ra sau khi giới chức Mỹ đã cung cấp cho truyền thông nội dung MoU 14 điểm với Iran. Theo đó, văn kiện trên tuyên bố mục tiêu hướng tới việc “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự” trong cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran. Hai bên sẽ cam kết tiếp tục đàm phán nhằm đạt được một “thỏa thuận cuối cùng” mang tính toàn diện hơn trong vòng 60 ngày, với khả năng gia hạn nếu có sự đồng thuận từ cả hai phía.

MoU cũng quy định eo biển Hormuz sẽ được mở lại, trong đó Iran cho phép “các tàu thương mại đi lại an toàn mà không thu phí trong thời hạn 60 ngày” sau đó sẽ tiến hành đàm phán với Oman để “xác định cơ chế quản lý trong tương lai” đối với tuyến hàng hải quan trọng này.

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ “chấm dứt mọi hình thức trừng phạt”, “cho phép sử dụng đầy đủ các khoản tiền và tài sản bị phong tỏa hoặc hạn chế”, đồng thời bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran.

Bên cạnh đó, Iran cũng “tái khẳng định sẽ không mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân”, đồng thời sẽ xây dựng một cơ chế “được hai bên nhất trí” liên quan đến kho dự trữ urani của nước này. Hãng tin AFP dẫn nguồn tin quan chức cấp cao Mỹ cho biết Iran đã đồng ý pha loãng lượng urani làm giàu đang nắm giữ. Trong khi đó, nội dung bản ghi nhớ nêu rõ “phương thức tối thiểu” cho vấn đề này sẽ là “pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA)”.

Một nội dung khác trong MoU có thể gây tranh cãi là cam kết của Mỹ hợp tác với các đối tác khu vực để xây dựng kế hoạch phân bổ ít nhất 300 tỷ USD cho Iran nhằm phục vụ “tái thiết và phát triển kinh tế”. Giới chức Mỹ đã giảm nhẹ tầm quan trọng của nội dung này và lưu ý rằng Mỹ không bắt buộc phải đóng góp vào quỹ nói trên.

TTXVN