Báo động hát nhép, đàn giả và “nhạc sĩ AI”

Một trong những vấn nạn giả dối đó là các hành vi hát nhép, đàn giả, sáng tác ca khúc bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong một bộ phận người biểu diễn và sáng tác âm nhạc.

Hát nhép tức là ca sĩ chỉ nhấp nháy môi, cử động khẩu hình theo một bài hát đã thu âm từ trước. Đàn giả tức là nhạc công chỉ lướt ngón tay trên các dây/phím đàn cho phù hợp với bản nhạc cũng đã được thu âm sẵn.

Ảnh minh họa: vneconomy.vn

Thực tế có không ít ca sĩ, nhạc công tên tuổi được đông đảo công chúng biết đến nhờ một, hai bài hát hay bài hòa tấu nổi tiếng, nhưng họ không thường xuyên luyện thanh, trau dồi ngón đàn nên khi đi biểu diễn chỉ dựa vào hát nhép, đàn giả. Không tốn nhiều công sức luyện tập, nhưng trong nhiều chương trình nghệ thuật bán vé, tên tuổi và độ “hot” của họ có khi kiếm lời từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng cho một, hai tiết mục hát nhép. Sự vô lý này khiến khán giả vừa tốn tiền, vừa không được sống trọn vẹn với cảm xúc giọng hát thật, lời ca thật, trong khi ca sĩ hát nhép thì vẫn đòi hỏi và nhận cát-xê cao ngất ngưởng.

Không chỉ hát nhép, đàn giả, thời gian gần đây, một số nhạc sĩ trẻ còn lạm dụng công nghệ AI để sáng tác ca khúc. Hầu hết những bài hát dạng này đều thuộc dạng “mì ăn liền”, tức là sử dụng AI sáng tác trong thời gian rất ngắn, nhưng giai điệu, ca từ đánh trúng vào tâm lý, tâm trạng, nỗi niềm giới trẻ nên có độ phủ sóng rất nhanh. Thế nên, có ca khúc do “nhạc sĩ AI” sáng tác thu hút từ hàng triệu đến hàng chục triệu lượt nghe trên các nền tảng số.

Theo nhận định của các chuyên gia âm nhạc, bản chất của hát nhép, đàn giả, “nhạc sĩ AI” không chỉ phản ánh một bộ phận người biểu diễn, người sáng tác thiếu trung thực với chính mình và với cả công chúng, mà hệ lụy tai hại hơn là làm thui chột ý chí, động lực làm nghề của những nghệ sĩ chân chính. Mặt khác, khi để cái giả, sự thiếu chân thật “lên ngôi” trong đời sống âm nhạc thì không gian biểu diễn nghệ thuật sẽ bị biến dạng bởi mọi sự mô phỏng, sao chép cảm xúc giả tạo của người nghệ sĩ thực chất là sự thao túng, lừa dối khán giả.

Bản chất của nghệ thuật chân chính là gieo mầm, truyền bá, lan tỏa các giá trị chân-thiện-mỹ cho công chúng và xã hội. Vì vậy, sứ mệnh cao cả của người nghệ sĩ là phải đề cao tính trung thực, coi trọng đạo đức nghề nghiệp, tự nguyện cống hiến tâm huyết, tài năng của mình để làm cho các giá trị chân-thiện-mỹ ngày càng ăn sâu bén rễ vào đời sống tinh thần và nâng đỡ tâm hồn con người, góp phần làm giàu văn hóa xã hội.

Trong Tọa đàm “Giữ gìn tính trung thực trong biểu diễn nghệ thuật; ý thức trách nhiệm của người sáng tác trong kỷ nguyên số” tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia, nhà quản lý văn hóa đã lên tiếng cảnh báo rằng, những người cầm micro và soạn nhạc thời nay không nên chạy theo danh lợi thuần túy mà tự biến mình thành kẻ dối trá trong con mắt thiên hạ. Khi tiếng lòng cất lên không trung thực thì nghệ sĩ đừng tự ảo tưởng mình là “đại sứ văn hóa” và lại càng không xứng đáng với danh xưng “đại sứ vì cái đẹp”.