Bình luận: Gió đảo chiều ở xứ sở sương mù

Vậy là cuộc bầu cử đầy kịch tính của nước Anh đã khép lại với chiến thắng vang dội thuộc về Công đảng, sau khi kết quả kiểm phiếu cho thấy đảng này giành được 412 trong tổng số 650 ghế Hạ viện, vượt xa 326 ghế cần thiết để thành lập chính phủ mới tại đảo quốc sương mù.   

Lãnh đạo Công đảng của Anh, ông Keir Starmer phát biểu tại tiệc chiêu đãi mừng chiến thắng sau cuộc bầu cử, London, Anh, ngày 5-7-2024. (Ảnh: Reuters)

Chiến thắng toàn diện của Công đảng đặt dấu chấm hết cho 14 năm cầm quyền đầy biến động của Đảng Bảo thủ. Niềm vui của người này là nỗi buồn của người kia, thành công vang dội của Công đảng càng làm tương phản rõ nét kết quả bầu cử thê thảm của Đảng Bảo thủ cầm quyền với 121 ghế-thành tích tệ hại nhất trong lịch sử đảng này, một kết quả mà như Reuters bình luận, là sự “trừng phạt” của cử tri Anh vì cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, các dịch vụ công yếu kém và hàng loạt vụ bê bối trong nội các do Đảng Bảo thủ lãnh đạo trong hơn một thập kỷ qua. Ngay cả đối với giới chính trị gia, thất bại của Đảng Bảo thủ vẫn là “một kết cục thảm khốc” trong “canh bạc” bầu cử sớm mà Thủ tướng Sunak đã đặt cược cả sinh mệnh chính trị của chính mình vào đó.

Như vậy, sau chiến thắng đầy thuyết phục, lãnh đạo Công đảng Starmer chính thức là người tiếp quản chiếc ghế Thủ tướng Anh đầy bất trắc từ ông Sunak. Nói là “bất trắc”, bởi chỉ trong chưa đầy 3 năm, nước Anh đã chứng kiến sự thay thế liên tiếp của 3 đời thủ tướng dưới thời Đảng Bảo thủ cầm quyền-sự kiện chưa từng có trong lịch sử Anh quốc, gây xáo trộn chính trường nước này.

Liệu “gió đảo chiều” lần này có là yếu tố giúp ông Starmer củng cố chiếc ghế quyền lực vào thời điểm đất nước đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức to lớn không dễ giải quyết ngày một ngày hai, trong đó phải kể đến gánh nặng nợ công của Anh đạt mức cao nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nợ ròng gần tương đương sản lượng kinh tế hằng năm, mức sống của người dân giảm sút, các dịch vụ công yếu kém, đặc biệt, tình trạng đình công kéo dài 18 tháng qua của các bác sĩ đòi tăng lương đã hủy hoại danh tiếng ngành y tế đảo quốc sương mù. Trong khi đó, tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) của Anh dự báo chỉ đạt mức 0,5% trong năm nay, một con số quá khiêm tốn so với mức trung bình 2% mỗi năm trước đại dịch.

Những thách thức nan giải ắt sẽ khiến tân Thủ tướng Anh gặp khó khăn trong việc đưa ra các quyết sách. Trên thực tế, ông Starmer đã buộc phải thu hẹp một số kế hoạch đầy tham vọng của Công đảng, chẳng hạn như các cam kết chi tiêu xanh, hứa hẹn không tăng thuế đối với người lao động, giới hạn thuế doanh nghiệp ở mức hiện nay là 25%...

Kết quả cuộc tổng tuyển cử lần này, như chính các nghị sĩ nước này thừa nhận, có thể chưa phải là sự tín nhiệm hoàn toàn của cử tri Anh dành cho Công đảng, song rõ ràng là phản ứng đầy bất bình của người dân Anh chán ngán với chính sách điều hành của Đảng Bảo thủ cầm quyền trong hơn một thập kỷ qua. “Chỉ cần không phải là đảng viên Đảng Bảo thủ dường như đã đủ đối với nhiều cử tri, khi họ có chung tâm trạng mong chờ sự “lội ngược dòng” của một chính quyền mới”, CNN bình luận.

Ý thức được điều đó nên ngay sau tuyên bố chiến thắng, ông Starmer đã lên tiếng vỗ về người dân quốc gia Tây Âu này rằng: “Thay đổi một quốc gia không dễ như bật cái công tắc. Đó là một công việc khó khăn. Kiên nhẫn, quyết tâm và chúng ta phải hành động ngay lập tức".

Ông Starmer cũng cam kết sẽ hủy bỏ chính sách gây tranh cãi của Đảng Bảo thủ về việc gửi người xin tị nạn đến Rwanda. Tuy nhiên, áp lực xử lý vấn nạn người di cư là vấn đề nan giải từng làm xói mòn uy tín của các thủ tướng tiền nhiệm. Bởi vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng của tân thủ tướng là tìm ra giải pháp hiệu quả, được lòng tất cả các bên trong nỗ lực ngăn chặn hàng chục nghìn người di cư bất hợp pháp tới Anh mỗi năm qua eo biển Manche trên những chiếc thuyền mong manh, mà hậu quả nhãn tiền là những vụ đắm thuyền liên tiếp cướp đi sinh mạng của hàng trăm người vô tội.   

“Trăm dâu đổ đầu tằm”, chủ nhân mới của ngôi nhà số 10 phố Downing thừa hưởng một nền kinh tế trì trệ, quân đội có quy mô nhỏ nhất kể từ thời Napoleon, dịch vụ y tế quốc gia đang trên đà suy yếu, các trường học phải đối phó với cơ sở hạ tầng xuống cấp, những trở ngại về thủ tục hành chính hậu Brexit khiến thương mại trở nên khó khăn hơn. 14 năm dưới thời Đảng Bảo thủ cầm quyền, qua 5 đời thủ tướng, phần lớn vai trò và tiếng nói của nước Anh trên trường quốc tế dường như đã “bị hủy hoại không thương tiếc”. Liệu nhà lãnh đạo mới có sớm đảo ngược tình thế, đáp ứng kỳ vọng của cử tri Anh, khôi phục niềm tin của công chúng, lấy lại vị thế cho đảo quốc sương mù?

HÀ PHƯƠNG