Cái bắt tay của hai “ông lớn” khí đốt

Theo TASS, gần đây, Thứ trưởng Dầu mỏ Iran kiêm Tổng giám đốc Công ty Dầu khí quốc gia Iran (NIOC) Majid Chegani thông báo, Tehran và Moscow đã đạt được một số thỏa thuận nhất định về việc thành lập trung tâm năng lượng. Tạp chí Eurasia Review cho biết, Chính phủ Nga đã đưa ra đề xuất hợp tác xây dựng trung tâm năng lượng với Iran. Đề xuất này bao gồm việc thành lập một liên doanh sản xuất và xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), phát triển cơ sở hạ tầng khí đốt của Iran cũng như thiết lập thị trường khí đốt, bao gồm các quốc gia ở khu vực Biển Caspi và Trung Á.

Sau khi cuộc xung đột ở Ukraine nổ ra, quan hệ hợp tác giữa Nga và Iran trong lĩnh vực năng lượng đã được tăng cường đáng kể. Nga và Iran hiện đang tham gia nhiều sáng kiến và thỏa thuận, bao gồm năng lượng hạt nhân, năng lượng tái tạo, đường ống dẫn khí và sản xuất LNG. Hồi tháng 7-2022, NIOC và Tập đoàn Năng lượng Gazprom của Nga đã ký một thỏa thuận hợp tác trị giá 40 tỷ USD nhằm hỗ trợ phát triển năng lượng. Theo thỏa thuận, Gazprom sẽ giúp NIOC phát triển các mỏ khí đốt của Iran, hoàn thành các dự án LNG và xây dựng các đường ống mới để xuất khẩu khí đốt. Tờ OilPrice nhận định, thỏa thuận hợp tác này là bước đệm giúp Nga và Iran thực hiện kế hoạch lâu dài để trở thành những bên tham gia cốt lõi trong một liên minh toàn cầu của các nhà cung cấp khí đốt, tương tự mô hình Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) dành cho các nhà cung cấp dầu. Mục tiêu của việc thành lập liên minh khí đốt toàn cầu là nâng cao ảnh hưởng đối với các quốc gia phương Tây, đặc biệt là châu Âu vốn có sự phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu khí đốt.

Tập đoàn Gazprom của Nga hỗ trợ Iran xây dựng đường ống dẫn khí đốt. Ảnh: Reuters

Nga và Iran lần lượt chiếm vị trí số một và số hai trong danh sách các quốc gia có trữ lượng khí đốt lớn nhất trên thế giới. Trong khi Moscow có trữ lượng khí đốt gần 48.000 tỷ mét khối thì Tehran có trữ lượng gần 34.000 tỷ mét khối. Lâu nay, các lệnh trừng phạt do Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) áp đặt đã ngăn chặn khả năng tiếp cận công nghệ cũng như quá trình xuất khẩu khí đốt của Iran. Về phần Nga, ngành năng lượng của nước này cũng đang hứng chịu hàng loạt biện pháp trừng phạt của phương Tây do cuộc xung đột ở Ukraine.

Là hai nước cùng chịu sự trừng phạt của phương Tây, Nga và Iran đã xích lại gần nhau để tìm cách vượt qua khó khăn, thách thức. Moscow cần đối tác thương mại và kinh nghiệm lâu năm của Tehran trong việc đối phó với các lệnh trừng phạt. Trong khi đó, Iran sẵn sàng thúc đẩy hợp tác với Nga để đạt được các mục tiêu của mình. Tăng cường hợp tác về năng lượng sẽ giúp Nga và Iran có thể khắc phục một số hạn chế cũng như nâng cao triển vọng thương mại và đầu tư. Với kinh nghiệm dày dạn cùng năng lực công nghệ tiên tiến trong sản xuất LNG và xây dựng đường ống dẫn khí đốt, Nga có thể hỗ trợ đáng kể cho Iran trong quá trình phát triển ngành năng lượng. Tehran hiện đang cần các đường ống mới nhằm tăng sản lượng xuất khẩu khí đốt ra nước ngoài. Công suất đường ống dẫn khí đốt ra nước ngoài thấp đang là vấn đề chính khiến lượng khí đốt xuất khẩu của Iran không được cao. Theo số liệu thống kê năm 2021, tổng sản lượng xuất khẩu khí đốt của Iran đạt 17 tỷ mét khối. Trong khi đó, con số này của Nga là 241 tỷ mét khối. 

Việc Nga và Iran bắt tay nhau trong lĩnh vực năng lượng là “cơn đau đầu” đối với phương Tây. Sự hợp tác ngày càng chặt chẽ giữa Moscow và Tehran không chỉ giúp hai nước giảm thiểu tác động của các lệnh trừng phạt mà còn giúp họ có thể tạo áp lực lên nguồn cung khí đốt thế giới. Eurasia Review nhận định, vị thế của Nga và Iran trên thị trường khí đốt toàn cầu có khả năng sẽ được nâng cao khi hai bên thành lập liên doanh sản xuất và xuất khẩu LNG. Bên cạnh đó, thông qua sự phối hợp chiến lược trong xuất khẩu năng lượng, Moscow và Tehran có thể gây ảnh hưởng đến động lực cung và cầu khí đốt, qua đó tác động đến việc định giá trên thị trường toàn cầu.

LÂM ANH