Đề xuất Chính phủ bổ sung mức phạt, hành vi “chứa chấp” và “sử dụng” thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Bằng rất nhiều nỗ lực, công sức và kinh phí của nhiều cấp, nhiều ngành và Ủy ban nhân dân các cấp, tỷ lệ hút thuốc lá điếu thông thường đã giảm đáng kể. Tuy nhiên sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã dẫn đến gia tăng tỷ lệ sử dụng các sản phẩm này cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên. Đây là điều cực kỳ đáng báo động trong giới trẻ vì các sản phẩm này ngoài tính chất độc hại, gây bệnh, còn gây nghiện nicotin, và nghiện ma túy do tình trạng “núp bóng” thuốc lá điện tử trộn ma túy, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất và tinh thần của cả một thế hệ tương lai của đất nước.

Trong 02 năm gần đây Bộ Công an đã khởi tố tội phạm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có ma túy: năm 2023: 86 vụ/155 đối tượng, riêng quý I/2024 đã khởi tố 33 vụ/73 đối tượng (Chỉ 1 quý năm 2024 mà gần bằng ½ của cả năm 2023) cho thấy sự gia tăng nhanh chóng, báo động các vi phạm này. Năm 2023, số người nhập viện do ngộ độc, bệnh vì thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là 1.224 người.

Hiện nay trong khu vực ASEAN đã có 6 quốc gia bao gồm Brunei, Campuchia, Lào, Singapore, Thái Lan và Việt Nam cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội cần phải được thể chế hoá bằng các quy định của pháp luật, đặc biệt là khẩn trương hoàn thiện chế tài xử lý, xử phạt hành vi cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội.

Theo Bộ Y tế: Các chế tài xử lý hành chính, hình sự hiện hành và mức phạt Hành vi sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo hàng cấm đã có các chế tài xử phạt tại Điều 8 Nghị định số 98/2020/NĐ-CP ngày 26/8/2020 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Điều 33 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hoá và quảng cáo và Điều 190, 191 Bộ Luật Hình sự.

Do vậy, để tránh khoảng trống pháp lý về chế tài xử lý hành vi bị nghiêm cấm tại Nghị quyết số 173/2024/QH15, Bộ Y tế xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế theo hướng bổ sung mức phạt, hành vi “chứa chấp” và “sử dụng” thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và phân định thẩm quyền xử phạt các hành vi này. Đồng thời bổ sung, làm rõ khái niệm “thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng”, bổ sung nội dung về cai nghiện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để bảo đảm tính khả thi của quy định tại Nghị quyết số 173/2024/QH15.

Dự kiến mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền chiếm hữu của mình hoặc do mình quản lý. Về biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.