Di sản văn hóa của Gaza bị tàn phá

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ước tính, hơn 40 di tích lịch sử-văn hóa ở Gaza bị phá hủy hoàn toàn hoặc hư hại nghiêm trọng trong cuộc xung đột. “Cung điện Qasr al-Basha xây dựng từ thế kỷ 13 ở khu phố cổ của TP Gaza bị phá hủy hoàn toàn. Đây cũng là bảo tàng trưng bày hàng trăm cổ vật quý”, nhà khảo cổ học người Palestine Fadel al-Otol chia sẻ với AFP.

Người ta tin rằng Hoàng đế Napoleon của nước Pháp đã lưu trú ở Qasr al-Basha vào thời điểm kết thúc thảm hại chiến dịch Ai Cập năm 1799. Cũng qua các bức ảnh chụp từ vệ tinh, có thể thấy những gì còn sót lại của Nhà thờ Hồi giáo Omari lâu đời nhất TP Gaza chỉ là một khung cảnh tan hoang.

Bảo tàng Cung điện Qasr al-Basha ở Gaza trước và sau khi bị bom đạn tàn phá. Ảnh: AFP

AFP cho hay, khảo cổ học là một vấn đề mang tính chính trị cao ở Israel và các vùng lãnh thổ Palestine, “với những khám phá khảo cổ học thường được sử dụng để biện minh cho những tuyên bố của hai dân tộc đang tham chiến”.

Trong khi Israel có một đội quân hùng hậu các nhà khảo cổ học đã khai quật được một số lượng ấn tượng những kho báu cổ xưa thì Gaza vẫn tương đối nguyên vẹn dù có một quá khứ phong phú kéo dài hàng nghìn năm. Gaza là bến cảng tự nhiên duy nhất nối bán đảo Sinai (Ai Cập) với Lebanon và trong nhiều thế kỷ là “ngã tư của các nền văn minh”. Với vị trí chiến lược nằm giữa châu Phi và châu Á, là trung tâm buôn bán hương liệu, Gaza được người Ai Cập, Ba Tư, Hy Lạp, La Mã và Ottoman thèm muốn.

Bất động sản vùng đất ven biển Gaza bùng nổ vào thập niên 1990 sau Hiệp ước hòa bình Oslo và sự thành lập chính quyền Palestine. Khi công nhân thi công các công trình xây dựng, họ đào được rất nhiều cổ vật, tất cả thuộc sở hữu của ông trùm bất động sản Gaza Jawdat Khoudary.

Năm 2004, khi các nhà khảo cổ nước ngoài được mời tham quan khu vườn biệt thự của Khoudary, tất cả ngỡ ngàng trước bộ sưu tập gồm 4.000 cổ vật quý giá. Năm 2006, khoảng 260 hiện vật được đưa đến Geneva (Thụy Sĩ), một số sau đó tiếp tục được đưa đến trưng bày triển lãm ở Paris.

Một năm sau, Hamas giành quyền kiểm soát Gaza, cùng lúc, Israel áp lệnh phong tỏa dải đất này, vậy là các cổ vật trên vẫn mắc kẹt ở châu Âu cho tới giờ. Nhờ đó, chúng được cứu khỏi cuộc xung đột tàn khốc đang diễn ra ở Gaza.

Từ Cairo (Ai Cập), Khoudary nói với AFP: “Bộ sưu tập hiện vật quan trọng nhất về lịch sử Gaza hiện đang ở Geneva. Nếu tổ chức được cuộc triển lãm mới, nó sẽ giúp cả thế giới hiểu thêm về lịch sử của Gaza”.

HIỀN MINH