Đổi mới tư duy lập pháp, kiến tạo chính sách thúc đẩy khoa học, công nghệ và môi trường

Tham dự cuộc làm việc có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên.

Cuộc làm việc tập trung trao đổi về việc tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; triển khai phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”; đổi mới tư duy lập pháp, nâng cao năng lực kiến tạo chính sách; đổi mới phương thức giám sát nhằm khơi thông nguồn lực phát triển; hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy và cơ chế vận hành để Ủy ban thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao. Đồng thời, cuộc làm việc cũng xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến hết năm 2026 và trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, làm rõ những khó khăn, vướng mắc và đề xuất các giải pháp khắc phục.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc. Ảnh: PHẠM THẮNG

Khối lượng công việc lớn, nhiều lĩnh vực khó

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận và đánh giá cao những kết quả toàn diện mà Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã đạt được trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, cũng như trong 5 tháng đầu năm 2026. Trong bối cảnh năm 2025 với nhiều khó khăn, thách thức, yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao và phạm vi công tác ngày càng mở rộng, Ủy ban đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động, nỗ lực vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt công tác thẩm tra, đồng thời phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với Chính phủ và các cơ quan hữu quan trong việc chuẩn bị, trình Quốc hội xem xét, thông qua nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng. "Có những lĩnh vực rất khó, tưởng chừng chúng ta làm không xong, nhưng đến khi hoàn thành thì mang lại kết quả vượt ngoài mong đợi. Đó là minh chứng cho sự nỗ lực, cố gắng và quyết tâm quyết liệt của tập thể Ủy ban", Chủ tịch Quốc hội biểu dương.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường là một trong những cơ quan tiên phong trong việc thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động lập pháp và tổ chức triển khai các chương trình của Quốc hội. Đặc biệt, phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số” do Ủy ban khởi xướng đã và đang phát huy hiệu ứng lan tỏa sâu rộng, góp phần thúc đẩy chuyển đổi nhận thức, nâng cao năng lực số trong toàn hệ thống. 

Đổi mới tư duy lập pháp, tăng cường giám sát thực thi chính sách khoa học công nghệ

Định hướng nhiều nhiệm vụ trọng tâm để đưa công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả trong giai đoạn mới, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: Nhiệm vụ của Quốc hội khóa XVI sẽ ngày càng nặng nề hơn. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới-kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để hiện thực hóa mục tiêu này, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là động lực cốt lõi.

Quang cảnh cuộc làm việc. Ảnh: PHẠM THẮNG

Trên cơ sở đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm là tập trung triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội lần thứ nhất và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, cần quán triệt và thực hiện đồng bộ, bảo đảm thống nhất từ chủ trương đến tổ chức thực hiện, tạo chuyển biến rõ nét trong hiệu quả công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Về công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ “thẩm tra hồ sơ” sang “thẩm tra chính sách”, tham mưu chiến lược ngay từ giai đoạn đầu xây dựng luật. Theo đó, đề nghị Ủy ban chủ động phối hợp với Chính phủ, đi khảo sát thực tiễn trước khi dự án luật được trình Quốc hội, nhằm nâng cao chất lượng chính sách, rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời bảo đảm tính khả thi. Trong đó, tập trung rà soát, xây dựng hành lang pháp lý vững chắc cho công nghệ số, kinh tế số, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI) và đặc biệt là công nghệ lượng tử – một lĩnh vực chiến lược vừa được Trung ương thảo luận. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện thể chế về năng lượng xanh, năng lượng mới nhằm thu hút dòng vốn tư nhân đầu tư vào hạ tầng truyền tải và lưu trữ năng lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe…

Yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban không chỉ dừng lại ở việc thẩm tra chính sách mà phải theo dõi chặt chẽ quá trình thực thi pháp luật, đặc biệt các luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu cá nhân, trí tuệ nhân tạo, tiêu chuẩn-quy chuẩn kỹ thuật… Trong đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung để phục vụ giám sát; tăng cường theo dõi thực tiễn triển khai từ Trung ương đến địa phương; kịp thời phát hiện các điểm nghẽn về thể chế để kiến nghị sửa đổi. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý vai trò của Ủy ban trong giám sát các vấn đề nóng như môi trường, ô nhiễm công nghiệp, chất thải, an toàn thực phẩm và các dự án năng lượng.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao kết quả bước đầu của chương trình “Quốc hội số”, trong đó việc triển khai hạ tầng công nghệ theo hình thức thuê dịch vụ giúp tiết kiệm chi phí đáng kể so với đầu tư truyền thống.

Do vậy, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phải là mô hình mẫu mực của một “Cơ quan Quốc hội số” hiện đại, không giấy tờ, xử lý công việc dựa trên dữ liệu. Hệ thống dữ liệu dùng chung cần được chuẩn hóa, liên thông và tích hợp các công cụ trí tuệ nhân tạo phục vụ hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh và Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông dự cuộc làm việc. Ảnh: PHẠM THẮNG

Không để pháp luật đi sau thực tiễn trong lĩnh vực khoa học công nghệ

Nhấn mạnh chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về khoa học công nghệ, chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, với vai trò là cơ quan tham mưu của Quốc hội trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lượng, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường không được phép đi sau thực tiễn mà phải chủ động đi đầu, dự báo sớm, tham mưu chiến lược và kiến tạo chính sách.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu mỗi thành viên của Ủy ban phải phát huy tư duy khoa học, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, quyết liệt trong hành động, góp phần đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lượng trở thành động lực quan trọng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tiếp tục chú trọng công tác xây dựng Đảng, xây dựng tổ chức trong sạch, vững mạnh, coi đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, mỗi cán bộ, đảng viên cần tăng cường đoàn kết nội bộ, nâng cao bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm, thái độ công tâm, khách quan trong tham mưu, thẩm tra và giám sát, qua đó góp phần củng cố niềm tin, nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải báo cáo tại cuộc làm việc.

Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2026 và cả nhiệm kỳ, trở thành một trong những Ủy ban hoạt động chất lượng, hiệu quả, có nhiều sản phẩm cụ thể, góp phần nâng cao vị thế, vai trò của Quốc hội trong sự nghiệp phát triển đất nước.