Khám phá Tết Songkran trong lòng TP Hồ Chí Minh

Nguồn gốc Tết Songkran: Vụ cá cược thần thoại

Hình thành lâu đời và có nguồn gốc từ Ấn Độ, Tết Songkran được Hoàng gia Thái Lan chính thức tổ chức từ năm 1941 và dần trở thành truyền thống văn hóa không thể thiếu trong mỗi người dân Thái Lan. “Songkran” xuất phát từ tiếng Phạn, mang nghĩa “sự chuyển giao” hoặc “thay đổi”. Trong thiên văn học, Songkran đánh dấu thời điểm mặt trời chuyển dịch từ cung Song Ngư sang cung Bạch Dương, bắt đầu một chu kỳ năm mới theo Phật lịch của người Thái và một số quốc gia Đông Nam Á khác.

Sinh viên thực hành nghi thức rót nước lên tay bà Wiraka Moodhitaporn, Tổng lãnh sự Thái Lan tại TP Hồ Chí Minh trong Lễ hội Songkran 2026, diễn ra ở Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh).

Truyền thống “xây tháp cát” được tái hiện bởi các sinh viên Việt Nam.

Theo thần thoại Thái Lan, nguồn gốc của Songkran gắn liền với vụ cá cược giữa vị thần Kabilla Phrom (hay thần Maha Songkran) với chàng trai Dhammaban thông minh qua câu đố: “Niềm hãnh diện của con người ta nằm ở đâu, vào buổi sáng, buổi chiều và buổi tối?”. Theo giao ước, nếu trong 7 ngày mà không có câu trả lời đúng, chàng trai sẽ chịu hình phạt mất đầu. Và ngược lại, nếu có câu trả lời đúng thì vị thần cũng sẽ chịu hình phạt tương tự. Cuối cùng, thần Kabilla Phrom đã thua cuộc và phải thực hiện lời hứa. Tuy nhiên, đầu của thần Kabilla Phrom có sức mạnh khủng khiếp: Nếu chạm đất sẽ gây hỏa hoạn, ném lên trời sẽ gây hạn hán và rơi xuống biển thì nước biển sẽ cạn kiệt.

Các bạn trẻ cùng hòa mình vào hoạt động “té nước” vui nhộn tại lễ hội Songkran 2026.

Để bảo vệ thế giới, 7 người con gái của thần đã đặt đầu cha mình vào một cái khay và rước vào hang trong núi Krailart. Hằng năm, vào dịp Songkran, một trong 7 người con gái sẽ cưỡi linh vật đi rước đầu của cha mình - đây chính là nguồn gốc của nghi lễ diễu hành “các nàng Songkran” ngày nay.

Hiện nay, ở Thái Lan, ngày đầu tiên của Tết Songkran được ấn định vào ngày 13-4 dương lịch và diễn ra liên tiếp trong 3 ngày. Trong đó, ngày Maha Songkran chính là ngày mặt trời chính thức tiến vào cung Bạch Dương. Năm nay, ngày Maha Songkran rơi vào thứ Ba (14-4) nên nàng tiên Songkran đại diện năm 2026 chính là nàng Rakshasa Devi - con gái thứ 3 của thần Kabilla Phrom. Nàng cài hoa sen hồng trên tóc, đeo trang sức ngọc mã não, tay phải nàng cầm đinh ba, tay trái cầm cung tên và đứng trên lưng lợn rừng. Theo tín ngưỡng Thái Lan, nàng Rakshasa Devi là hiện thân cho vẻ đẹp rực rỡ, mạnh mẽ và đầy quyền uy.

Thái Lan “thu nhỏ” giữa lòng TP Hồ Chí Minh

 Hằng năm cứ đến dịp Tết Songkran, Tổng lãnh sự quán Thái Lan tại TP Hồ Chí Minh sẽ phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) tổ chức Lễ hội Songkran. Trải qua hơn 30 năm, từ một sự kiện giao lưu thuần túy, lễ hội Songkran đã trở thành không gian sinh hoạt văn hóa không thể thiếu của những người yêu thích văn hóa Thái Lan.

Hoạt động cắt giấy truyền thống tung sai moo.

Các sinh viên hào hứng khi lần đầu trải nghiệm nghệ thuật đan lá cá chép.

Lễ hội Songkran 2026 quy tụ nhiều gian hàng gồm triển lãm, ẩm thực, trò chơi dân gian và nghi lễ truyền thống. Điểm nhấn thu hút đông đảo các bạn trẻ chính là hành trình khám phá ẩm thực xứ Chùa Vàng với những món Thái đặc trưng như gỏi đu đủ chua cay, xôi thịt nướng thơm lừng hay các món tráng miệng trứ danh như xôi xoài, bánh “quên nuốt”, bánh koithong cùng trà Thái đỏ đậm đà và trà hoa cúc thanh mát.

Bên cạnh ẩm thực, các sinh viên còn được trải nghiệm nghệ thuật đan lá cá chép và cắt giấy tung sai moo cùng những trò chơi dân gian thú vị như mon son pha (bỏ khăn đuổi bắt), mak kep (thắt sỏi), ri ri khao san (hát và chạy dưới vòng tay). Chính sự kết hợp trên đã mang lại nhiều niềm vui và giúp các bạn trẻ hiểu sâu sắc hơn về một cộng đồng ASEAN đa dạng và gắn kết.

Các món bánh đậm chất Thái được chính tay các bạn sinh viên chuẩn bị.

Sinh viên chuyên ngành Thái Lan học thực hiện món gỏi đu đủ truyền thống của Thái Lan.

Bạn Nguyễn Nhật Minh Thư, sinh viên năm 3 chuyên ngành Thái Lan học, Khoa Đông phương học - Nhật Bản học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, chia sẻ: “Được đứng trên sân khấu với vai trò dẫn chương trình cho lễ hội là một trải nghiệm rất đặc biệt đối với tôi. Khi được sử dụng tiếng Thái và khoác lên trang phục truyền thống trong một không gian văn hóa đúng nghĩa, tôi cảm thấy những gì đã học suốt ba năm qua trở nên sống động và có ý nghĩa hơn”.

Sinh viên Nguyễn Nhật Minh Thư duyên dáng trong trang phục truyền thống Thái Lan.

Theo PGS, TS Phan Thị Hồng Xuân, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - ASEAN TP Hồ Chí Minh, lễ hội Songkran năm nay càng đặc biệt hơn khi được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan (6-8-1976 / 6-8-2026). Qua đó, lễ hội không chỉ tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa Thái Lan dành cho các bạn trẻ mà còn mở ra cơ hội thắt chặt tình hữu nghị giữa hai nước trong môi trường học thuật. Riêng các bạn ngành Thái Lan học, đây còn là cơ hội rèn luyện ngôn ngữ, tìm hiểu sâu sắc về văn hóa Thái; xa hơn nữa là tìm kiếm việc làm thông qua các nhà tài trợ và các tổ chức quốc tế tại sự kiện.

Tại TP Hồ Chí Minh, Tết Songkran còn được tái hiện qua các hoạt động khác như lễ hội Tết cổ truyền của Campuchia, Lào và Thái Lan (Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP Hồ Chí Minh phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố tổ chức tại chùa Phổ Minh); hội chợ Thái Lan - ASEAN (phường An Đông)…