Say đắm duyên chèo

Nhắc đến Hoài Thu, soạn giả chèo Mai Văn Lạng tấm tắc: “Sân khấu luôn đòi hỏi sự thanh tân, cũng cần hơn cả những chín, những đằm, những sắc nước hương trời mà thời gian dẫu hờn ghen cay nghiệt cũng khó bề xóa dấu vết. Hoài Thu đang hội tụ những yếu tố đó”.

Từ năm 15 tuổi, bước chân vào Nhà hát Chèo Thái Bình-một trong những chiếng chèo nổi tiếng nhất Bắc Bộ-học nghề, cô con gái trong gia đình nông dân thuần phác với 7 anh chị em đã ý thức đủ đầy trách nhiệm: Trau dồi nội tâm mình sao cho dư sức chứa chở những vai diễn trĩu nặng thân phận của kiếp người, đậm chất trữ tình-vốn là đặc trưng của chèo truyền thống. Để rồi tại Hạ Long, Quảng Ninh năm 2001, trong hàng loạt vở diễn mẫu được các nhà hát, đoàn nghệ thuật đem ra đua tài, rất nhiều Thị Kính, Thị Mầu cùng khoe sắc, rất nhiều Súy Vân, Đào Huế... cùng đua độ tinh xảo của ca và diễn... Hoài Thu 17 tuổi trở thành Thị Mầu trẻ nhất hội thi, được yêu mến và giành không ít giải thưởng (Huy chương Vàng (HCV) vở diễn, HCV cá nhân, Diễn viên trẻ xuất sắc, Diễn viên đạt thành tích xuất sắc do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam trao tặng) giữa các liền chị sẵn tên tuổi hơn mình. Thiếu nữ mới hai năm hát chèo, với Hoài Thu ngày đó, học chèo chỉ là lựa chọn tình thế bởi gia cảnh khó khăn, bố mẹ lớn tuổi khó lòng nuôi cô con gái út xinh đẹp, hát hay, múa giỏi ăn học. Giữa lúc sự nghiệp đang phơi phới, cô lấy chồng, sinh con, những tưởng đã "đoạn tuyệt" với chèo và chia tay ánh đèn sân khấu...

Hoài Thu nổi danh với vai đào lẳng lơ Thị Mầu. Ảnh do nghệ sĩ cung cấp.

Khi Nhà hát Chèo Hà Nội dựng vở “Vương nữ Mê Linh”, tái hiện cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng vào mùa xuân năm 40-43 sau công nguyên, đúng dịp kỷ niệm 2.000 năm sinh bà Trưng Trắc, Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Mùi đã thuyết phục Hoài Thu trở lại sân khấu, trở lại với chèo, nhận vai "đinh" của vở diễn. Gần 10 năm không làm nghề, Hoài Thu vẫn linh hoạt, xinh tươi trên sân khấu, vẫn "vang, rền, nền, nẩy" và nhận về thành quả HCV Cuộc thi nghệ thuật sân khấu chèo chuyên nghiệp toàn quốc 2013 tại Hải Phòng. Sau thành công trong "Vương nữ Mê Linh", Hoài Thu vàng son rực rỡ cùng nhiều vai diễn "đinh" trong các vở diễn lớn của Nhà hát Chèo Hà Nội như vai Mỹ Duyên trong “Cánh chim trắng trong đêm”, Trương phu nhân trong “Chuyện tình trên bến Nam Xang”, Kiều Loan trong “Kiều Loan” đều giành HCV tại các hội diễn, liên hoan chèo.

Có cả thanh lẫn sắc, sáng sân khấu nhưng Hoài Thu không an bài với những vai diễn mà nuôi khát vọng lớn hơn. Niềm đam mê của Hoài Thu được người chồng nức tiếng tài hoa và khó tính-Nghệ sĩ Nhân dân, đạo diễn Lê Hùng-cổ vũ. Thành quả là vở diễn lịch sử “Linh Từ Quốc Mẫu” do Nghệ sĩ Ưu tú Hoài Thu lần đầu ra mắt với vai trò đạo diễn đã giành HCV vở diễn và đạo diễn xuất sắc nhất tại Liên hoan chèo toàn quốc 2022 tổ chức tại Hà Nam hồi tháng 10 vừa qua.

Hoài Thu nói: “Trót mang lấy nghiệp vào thân”, ánh đèn sân khấu vẫn có sức hút ma mị, cám dỗ bao số phận, bao nhan sắc lao theo dù biết sự nổi tiếng nếu có cũng thuần là hư danh mà khó mang lại vật chất, tiền bạc. Nhưng chính những điều này đã và đang giúp chèo và các loại hình sân khấu truyền thống tồn tại năm này qua tháng khác, tiếp lửa theo dòng thời gian, góp phần làm nên nghệ thuật Việt Nam giàu bản sắc.

CHÂU XUYÊN