Sóng gió sau lời tuyên bố

Sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2024 vào đầu tháng 11 vừa qua, Tổng thống đắc cử Donald Trump tuyên bố sẽ áp mức thuế 25% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Canada và Mexico, nếu hai quốc gia láng giềng này không giải quyết các mối quan ngại của Washington, bao gồm tình trạng người di cư bất hợp pháp và ma túy tràn qua biên giới vào nước Mỹ.

Một số nguồn tin cho biết, chỉ ít ngày sau đó, Thủ tướng Canada Justin Trudeau đã có cuộc gặp với ông Trump tại nhà riêng của ông Trump tại bang Florida để thảo luận về các vấn đề biên giới và thương mại song phương. Theo Đại sứ Canada tại Mỹ Kirsten Hillman, ông Trudeau đã thuyết phục ông Trump từ bỏ ý định áp thuế nói trên.

Cùng với những động thái nhằm thuyết phục vị tổng thống thứ 47 của nước Mỹ, Thủ tướng Trudeau đe dọa đáp trả nếu như ông Trump quyết tâm áp đặt mức thuế mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada. Ông Trudeau nói: "Tất nhiên, Canada sẽ phản ứng lại các mức thuế quan không công bằng theo nhiều cách và chúng tôi vẫn đang tìm kiếm những cách phản ứng phù hợp nhất". Thủ tướng Trudeau thẳng thắn chỉ ra rằng, mức thuế 25% sẽ là cú giáng mạnh vào nền kinh tế Canada, nhưng phía Mỹ cũng sẽ hứng chịu hậu quả bởi chi phí đối với nhiều hàng hóa mà Mỹ nhập khẩu từ Canada sẽ tăng theo.

Xe chở hàng từ British Columbia (Canada) qua cửa khẩu biên giới vào Mỹ. Ảnh: The New York Times

Áp lực từ tuyên bố áp thuế của ông Trump lớn tới mức ngày 17-12, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Canada Chrystia Freeland đã từ chức, mà theo truyền thông Canada là do căng thẳng với Thủ tướng Trudeau về vấn đề thuế quan với Mỹ. "Trong vài tuần qua, chúng ta đã có những bất đồng về con đường tương lai tốt nhất cho Canada", bà Freeland thừa nhận trong bức thư gửi Thủ tướng Trudeau.

Ngoài ra, áp lực ấy cũng buộc Canada phải đề ra các đối sách nhằm tăng cường an ninh biên giới. Theo đó, Chính phủ của Thủ tướng Trudeau đã công bố kế hoạch chi tiêu 1,3 tỷ dollar Canada (CAD), chủ yếu để tháo gỡ những lo ngại về tình trạng di cư bất hợp pháp và buôn bán ma túy xuyên biên giới. Các quan chức thực thi pháp luật của Canada cho rằng, thời gian gần đây, Chính phủ Canada đã cam kết điều thêm nhân viên và áp dụng cả công nghệ vào việc kiểm soát dòng người di cư từ nước này vào Mỹ, song hiệu quả vẫn còn hạn chế.

Cùng với đó, dường như một số địa phương của Canada đang chuẩn bị các phương án đáp trả nếu lời đe dọa áp thuế của ông Trump trở thành hiện thực. Theo AFP, mới đây, Thủ hiến tỉnh bang Ontario của Canada, ông Doug Ford, cảnh báo rằng nếu mức thuế quan nói trên được áp dụng, Ontario có thể đình chỉ tất cả hoạt động xuất khẩu điện sang Mỹ. Hiện nay, Ontario vẫn đang là nhà xuất khẩu điện và dầu thô lớn cho Mỹ, đặc biệt là các bang Michigan, New York và Minnesota của xứ cờ hoa. Bởi vậy, các chuyên gia phân tích kinh tế cho rằng bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào từ Canada cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng cho cả hai nước. Việc áp thuế và các biện pháp trả đũa qua lại sẽ làm chi phí sinh hoạt, giá thực phẩm và hàng tiêu dùng tăng cao, khiến người tiêu dùng ở Mỹ đối mặt với áp lực lớn.

Chưa rõ sau khi chính thức nhậm chức vào tháng 1-2025, Tổng thống đắc cử Donald Trump có thực hiện triệt để tuyên bố áp thuế của mình hay không, nhưng có lẽ sẽ chẳng dễ để câu chuyện thuế quan giữa Mỹ và Canada đi đến kết cục êm xuôi. Cũng giống như vấn đề di cư luôn “làm nóng” biên giới Mỹ-Canada trong những năm gần đây, thuế quan và an ninh biên giới được dự báo sẽ trở thành những vấn đề gai góc đối với quan hệ giữa quốc gia nước láng giềng trong 4 năm tới.

TRUNG DŨNG