Thi tốt nghiệp Trung học phổ thông: Cải tiến hay thêm áp lực?
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) hiện đang tiến hành lấy ý kiến công luận về dự thảo phương án thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT), trong đó có nhiều nội dung đổi mới đáng chú ý nhằm nâng cao chất lượng tuyển sinh đầu vào. Tuy nhiên, các đề xuất này đã gặp phải không ít ý kiến trái chiều.
Số bài thi tăng lên
Theo dự thảo phương án thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 đang được Bộ GDĐT lấy ý kiến, thí sinh phải làm 6 môn thi tốt nghiệp THPT, trong đó 4 môn học bắt buộc gồm Ngữ văn, Toán học, Ngoại ngữ, Lịch sử và cùng với 2 môn học tự chọn trong số 7 môn học đã chọn học là Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Giáo dục Kinh tế - Pháp luật, Tin học và Công nghệ. Như vậy, so với phương án thi tốt nghiệp hiện hành, số bài thi học sinh phải làm tăng lên.
Thông tư mới được xây dựng trên cơ sở các thay đổi của chương trình giáo dục phổ thông từ năm 2018. Theo đó, kỳ thi THPT không chỉ là một hình thức đánh giá kiến thức mà còn hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực cho học sinh. Mục tiêu của Thông tư là đáp ứng yêu cầu đánh giá đa chiều, giúp học sinh phát triển toàn diện từ trí tuệ, phẩm chất đạo đức, sức khỏe đến kỹ năng xã hội.
 |
| Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2024. Ảnh minh họa: congly.vn |
Tuy nhiên, thực tế tổ chức thi thời gian qua vẫn thiên về đánh giá kiến thức mà chưa chú trọng đủ đến các yếu tố khác. Các kỳ thi hiện nay chủ yếu đánh giá năng lực tư duy và kiến thức sách vở (thường gọi là mặt “Trí”), nhưng chưa có điều kiện để đánh giá các yếu tố như đạo đức, sức khỏe, kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm của học sinh.
Đánh giá kiến thức tức là đánh giá kết quả học tập của học sinh qua học các môn học hay hoạt động giáo dục bắt buộc và các môn học tự chọn. Nếu vậy thi, cũng phải thi theo các môn học bắt buộc và các môn học tự chọn trong chương trình mới. Ngoài ra, cũng cần lưu ý, thi không được làm tăng áp lực cho học sinh, tức là thi quá nhiều môn, theo cách “học gì thi nấy”. Hiện nay việc tổ chức học tập ở cấp THPT, rất khác so với những năm học trước, học sinh được tự chọn một số môn học, nhằm định hướng nghề nghiệp và thỏa mãn ham muốn theo học một số môn mà các em ưa thích.
Bên cạnh đó, quan điểm hướng dẫn thi, ngoài tính đặc thù, cũng cần thống nhất giữa các bậc học, đặc biệt cần nghiên cứu kỹ, rất thận trọng Thông tư cũ (hướng dẫn thi hiện hành), để quyết định nội dung nào cần bỏ, chỉnh sửa, bổ sung hay cần phải thay thế mới.
Những đề xuất cơ bản
Thi ba môn, trong đó môn Toán và Ngữ văn là thi bắt buộc. Quy định này sẽ chấm dứt các địa phương đưa ra các môn thi không thống nhất, thường theo cảm tính, thói quen của các Sở GDĐT. Những năm trước có địa phương thi tất cả các môn trong chương trình lớp 9, dưới dạng các bài thi tổ hợp của nhiều môn. Môn Toán và Ngữ văn là hai môn học đại diện và nền tảng của Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội và còn là cơ sở phát triển trí tuệ logic và cảm xúc của học sinh. Khi chọn môn thi bắt buộc Toán và Ngữ văn sẽ đồng bộ với hai môn thi bắt buộc trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Môn thi thứ 3 là tự chọn, nên giao quyền cho các địa phương tùy điều kiện dạy học khác nhau đưa ra nhóm môn học để học sinh lựa chọn. Cũng cần lưu ý, tự chọn môn học mà không nên tự chọn bài thi là tổ hợp môn học vì chúng ta đã có các môn thi bắt buộc được đại diện hai tổ hợp môn học Tự nhiên và Xã hội rồi. Ngoài ra, cho học sinh lớp 9 tự chọn môn học nhằm định hướng nghề sớm ở cấp THPT. Đây là việc làm vừa đồng bộ với học tự chọn ở THPT vừa đáp ứng nhu cầu của cá nhân học sinh.
Bài thi môn Ngữ văn theo tự luận các môn thi còn lại theo hình thức trắc nghiệm khách quan. Kỳ thi tốt nghiệp THPT trong nhiều năm qua đã khẳng định tính đúng đắn và phù hợp với xu thế thời đại công nghệ số, do vậy kỳ thi tuyển sinh cũng nên kế thừa và đồng bộ phương thức ra đề thi, chấm thi trong toàn ngành. Điều này vừa có lợi cho người làm thi vừa có lợi cho các thí sinh.
Duy trì cả ba hình thức tuyển sinh qua thi tuyển; qua xét tuyển và kết hợp cả hai. Đây là quy định trong Hướng dẫn tuyển sinh cũ, nhưng có tư tưởng đổi mới và hiện đại. Chúng ta phải tiến tới hạn chế thi theo cách đánh giá bằng định lượng, tăng cường đánh giá học sinh qua kỹ năng phi nhận thức và kỹ năng mềm (tức là qua xét tuyển). Một số quốc gia có nền giáo dục phát triển họ rất chú trọng tới bài viết luận của thí sinh. Đây thực chất là thí sinh phải mô tả và viết ra “chân dung” tự họa của mình, cùng những minh chứng trong quá trình hình thành và phát triển toàn diện bản thân.
TS ĐẶNG TỰ ÂN, Giám đốc Quỹ hỗ trợ Đổi mới Giáo dục Phổ thông Việt Nam
- Click để copy
Tin mới
Công an TP. Cần Thơ: Phát hiện đường dây sản xuất, buôn bán nước hoa giả số lượng lớn
Theo Thông tin điện tử Công an TP. Cần Thơ, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an TP. Cần Thơ phối hợp Công an xã Thạnh An, Đội Quản lý thị trường số 4 thuộc Chi cục Quản lý thị trường TP. Cần Thơ vừa tiến hành khám xét khẩn cấp 3 địa điểm tại ấp Phụng Quới A, xã Thạnh An, TP. Cần Thơ là nơi sản xuất, buôn bán hàng giả là nước hoa mang các nhãn hiệu nổi tiếng của nước ngoài sản xuất do L.V.H, sinh năm 1973 và vợ là V.T.T, sinh năm 1985 thực hiện.
Liên tiếp phát hiện, bắt giữ các vụ vận chuyển hàng giả và thực phẩm không rõ nguồn gốc tại Sơn La
Chỉ trong thời gian ngắn đầu tháng 1, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (Công an tỉnh Sơn La) đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng liên tiếp phát hiện và ngăn chặn 3 vụ vận chuyển hàng giả, hàng hóa và thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Đây là kết quả của đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự thị trường dịp cận Tết.
Thái Nguyên: Bắt giữ và tiêu hủy 185 kg thịt lợn không rõ nguồn gốc xuất xứ
Đội Quản lý thị trường số 1 (Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên) vừa kịp thời phát hiện và ngăn chặn một vụ vận chuyển thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh. Lực lượng chức năng đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 17 triệu đồng đối với chủ hàng, đồng thời buộc tiêu hủy toàn bộ 185 kg thịt lợn không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Sơn La: Thu giữ gần 400 kg chân gà, thịt đông lạnh không rõ nguồn gốc
Lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Sơn La vừa phát hiện, thu giữ gần 400 kg chân gà và thịt gà đông lạnh không rõ nguồn gốc xuất xứ.
TP. HCM: Phát hiện khoảng 2 tấn thịt heo không rõ nguồn gốc xuất xứ
Lực lượng chức năng TP. HCM vừa phát hiện khoảng 2 tấn thịt heo đông lạnh có dấu hiệu biến đổi màu sắc, không rõ nguồn gốc xuất xứ tại một kho hàng trên địa bàn. Số thịt này được xác định không bảo đảm an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng nếu bị tuồn ra thị trường.
Tăng cường kiểm tra, đôn đốc chống buôn lậu dịp cao điểm Tết Bính Ngọ 2026
Nhằm chủ động kiểm soát thị trường, phòng ngừa buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong dịp cao điểm cuối năm và Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã thành lập Đoàn công tác liên ngành để trực tiếp kiểm tra, đôn đốc và hướng dẫn công tác tại một số địa phương trọng điểm.
