Để bắt kịp “chuyến tàu” STEM

Không chỉ bởi Mỹ là quê hương của STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học), mà lần đầu tiên, một lĩnh vực như STEM được xuất hiện trong tuyên bố chung giữa hai nước, mở ra nhiều chương trình hợp tác, trao đổi về lĩnh vực này trong tương lai.

Sau hơn 10 năm triển khai giáo dục STEM, chúng ta đã bước qua giai đoạn “phá băng”. Giáo dục STEM được triển khai ở nhiều cơ sở đào tạo. Nhờ nỗ lực của Bộ Giáo dục và Đào tạo và thành viên của các tổ chức như Liên minh STEM, STEAM for Vietnam, Học viện sáng tạo S3, Đại học Bách khoa Hà Nội... hàng trăm câu lạc bộ STEM thành lập trong các trường ở Thái Bình, Nam Định, Lào Cai và Hà Nội.

Giáo viên các trường học trên địa bàn huyện Bảo Thắng (Lào Cai) tham gia lớp tập huấn STEM do Liên minh STEM tổ chức.

Báo cáo tổng kết dự án hỗ trợ đổi mới giáo dục đại học trong lĩnh vực STEM giữa Hoa Kỳ và Việt Nam vào tháng 8 vừa qua, dự án BUILD-IT với ngân sách 8,7 triệu đô la đã khai thác hiệu quả tới 8 cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam; 121 chương trình giáo dục đã đạt kiểm định khu vực và quốc tế; hơn 2.000 khóa học được thiết kế lại để đáp ứng nhu cầu của lực lượng lao động số mới...

Có thể thấy, Việt Nam đã có những bước khởi đầu tích cực trong việc triển khai giáo dục STEM, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Để đón nhận những hợp tác sắp tới từ quốc gia khởi nguồn và rất coi trọng STEM như Hoa Kỳ, Việt Nam cần nâng cao năng lực tiếp nhận từ con người đến cơ chế chính sách, hạ tầng kỹ thuật.

Quá trình này đòi hỏi thời gian cần thiết, trong đó, cơ chế chính sách là nền tảng quan trọng để thúc đẩy hợp tác STEM giữa hai nước. Chính phủ cần ban hành các văn bản pháp luật, chính sách ưu đãi, hỗ trợ cụ thể cho các cơ sở giáo dục đại học tham gia những dự án hợp tác STEM với Hoa Kỳ. Các văn bản pháp luật cần quy định rõ về mục tiêu, nội dung, hình thức, đối tượng, kinh phí, cơ chế phối hợp, đánh giá, nghiệm thu các dự án hợp tác STEM... Đây là những căn cứ quan trọng để các đơn vị đào tạo chủ động nhận những hỗ trợ, hợp tác.

Các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cần tập trung vào việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, cung cấp kinh phí, trang thiết bị, cơ sở vật chất cho những cơ sở giáo dục tham gia các dự án hợp tác STEM. Các trường cần có kế hoạch tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ giảng dạy, quản lý, nghiên cứu viên có trình độ cao, kinh nghiệm trong lĩnh vực STEM. Ngoài kiến thức chuyên môn, cán bộ, giảng viên, sinh viên tham gia các dự án hợp tác STEM cần được trang bị những kỹ năng nghiên cứu khoa học, làm việc nhóm, tư duy phản biện, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin...

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, việc hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Hoa Kỳ nói chung, trong lĩnh vực STEM nói riêng, là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục Việt Nam, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Con tàu cao tốc STEM đang đến gần, không chỉ các cơ sở giáo dục mà cả công tác quản lý cũng cần có những chuẩn bị tốt nhất để không bỏ lỡ chuyến tàu ấy.

Bài và ảnh: KHÁNH HÀ