NATO thừa nhận "không hoàn hảo"

Lễ kỷ niệm được tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra từ ngày 9 đến 11-7 tại thủ đô Washington, Mỹ. Theo bản tin cập nhật ngày 10-7 trên trang web của NATO, Tổng thư ký Stoltenberg tuyên bố NATO là liên minh "mạnh nhất, thành công nhất, lâu đời nhất trong lịch sử". "Chúng ta mạnh hơn và an toàn hơn khi cùng ở trong NATO", ông Stoltenberg phát biểu.

Các nhà lãnh đạo NATO dự lễ kỷ niệm 75 năm thành lập liên minh quân sự. Ảnh: NATO

Ông Stoltenberg cho rằng những gì mà NATO đạt được không phải là hiển nhiên mà là kết quả của "những lựa chọn có chủ đích cùng những quyết định khó khăn", từ việc thành lập NATO vào năm 1949 cho đến tham gia các cuộc đàm phán về kiểm soát vũ khí, từ việc NATO mở rộng sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc cho đến sự hỗ trợ của khối dành cho Ukraine hiện nay. Nhấn mạnh không có lựa chọn nào là không phải trả giá hay không có rủi ro và NATO "không hoàn hảo", ông Stoltenberg cảnh báo liên minh quân sự sẽ tiếp tục phải đối mặt với "những câu hỏi khó khăn" trong tương lai.

Về phần mình, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố NATO ngày nay, với 32 nước thành viên, đang "mạnh hơn bao giờ hết". NATO cũng có nguồn lực lớn nhất từ trước đến nay khi 23 nước thành viên sẽ chi ít nhất 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho quốc phòng trong năm 2024 và các nước thành viên còn lại "sẽ sớm đạt cột mốc đó". Trong bài phát biểu, ông chủ Nhà Trắng công bố "khoản đóng góp lịch sử" cho Ukraine. Theo đó, Mỹ, Đức, Hà Lan, Romania và Italy sẽ cung cấp bổ sung 5 hệ thống phòng không chiến lược cho Ukraine. Trong những tháng tới, Mỹ cùng các đối tác cũng có kế hoạch gửi hàng chục hệ thống phòng không chiến thuật tới Ukraine.

NATO kỷ niệm 75 năm thành lập trong bối cảnh thách thức bủa vây. Theo Hội đồng Đại Tây Dương-một viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington, liên minh quân sự lớn nhất hành tinh đang phải đối mặt cùng lúc với các mối đe dọa liên quan tới bất đồng nội khối, khủng hoảng trong nội bộ các nước thành viên. Trong một bài viết trên tờ The Hill, Giáo sư Andrew Latham tại Đại học Macalester (Mỹ) cho rằng, thế giới đa cực ngày nay với sự trỗi dậy của các cường quốc khu vực chính là vấn đề đối với NATO. Việc điều chỉnh NATO cho phù hợp với thực tế này "chắc chắn không đáng để đầu tư thời gian, tiền bạc và sức lực". "Câu hỏi đặt ra cho Mỹ và các đồng minh châu Âu không phải là liệu NATO có thể được cứu hay không mà là liệu có nên cứu NATO hay không. Các nguồn lực hiện dành cho việc duy trì một cấu trúc liên minh cồng kềnh có thể được sử dụng tốt hơn vào việc xây dựng một cấu trúc an ninh linh hoạt và phản ứng nhanh hơn trước những thách thức của thế kỷ 21. Phải chăng không có khả năng NATO sẽ tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm ngày thành lập vào năm 2049? Điều đó thì không có gì phải nghi ngờ", Giáo sư Latham khẳng định.

Không riêng giới phân tích, ngay chính Thủ tướng Hungary Viktor Orban cũng cảnh báo NATO đang dần đi đến chỗ tự diệt vong. Trong một bài viết trên tờ Newsweek, Thủ tướng Orban lưu ý rằng NATO mà Hungary gia nhập 25 năm trước là "một dự án hòa bình" và "một liên minh phòng thủ". Tuy nhiên, NATO ngày nay đang xa rời mục đích ban đầu này và theo đuổi chương trình nghị sự tập trung vào các bước đi gây leo thang căng thẳng. "Nếu NATO lựa chọn xung đột thay vì hợp tác và chiến tranh thay vì hòa bình, điều đó đồng nghĩa với tự sát", Thủ tướng Orban nói.

HOÀNG VŨ