Tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án PPP giao thông

Sửa đổi quy định của pháp luật để khơi thông nguồn lực

Theo số liệu tổng hợp của Bộ Giao thông vận tải, tính đến trước thời điểm Luật đầu tư theo phương thức đối tác công-tư (PPP) ban hành (năm 2020), cả nước đã huy động gần 319.000 tỷ đồng đầu tư 140 dự án giao thông theo phương thức PPP, hình thức hợp đồng BOT. Đến nay, hầu hết các dự án đã hoàn thành và đưa vào khai thác hiệu quả, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, giảm ùn tắc, tai nạn giao thông, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn là một trong những dự án giao thông được đầu tư theo phương thức PPP.

Tuy nhiên, kể từ khi Luật PPP có hiệu lực năm 2021, số lượng dự án hạ tầng giao thông đầu tư theo phương thức PPP có xu hướng giảm.

Để tháo gỡ những khó khăn pháp lý và tạo điều kiện cho các dự án giao thông PPP triển khai hiệu quả hơn, Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo sửa đổi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), Luật Đấu thầu.

Trong đó, Chính phủ kiến nghị bãi bỏ hạn mức về quy mô vốn đầu tư tối thiểu để thực hiện dự án PPP, đồng thời giao cho các bộ, ngành và địa phương quyết định lựa chọn dự án phù hợp với nhu cầu và điều kiện của nhà đầu tư.

Về cơ chế tài chính, dự thảo luật đề xuất cơ chế linh hoạt trong việc bố trí nguồn vốn nhà nước tham gia thực hiện dự án PPP. Theo đó, tỷ lệ vốn nhà nước duy trì ở mức 50%, và Thủ tướng Chính phủ hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định mức cao hơn nhưng không quá 70% tổng mức đầu tư cho dự án. Dự thảo luật cũng bổ sung quy định làm rõ thủ tục thanh toán vốn đầu tư công trong trường hợp chấm dứt hợp đồng sớm và bổ sung các nguồn vốn để chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp dự án PPP.

Nhà đầu tư cần sự đồng hành của Nhà nước

Theo PGS, TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), một trong các bất cập cần giải quyết trong dự án sửa đổi Luật PPP là cần bảo đảm sự cân bằng lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư trong xử lý các bất cập.

“Tôi kỳ vọng rằng, trong lần sửa đổi này, các cơ quan có thẩm quyền cũng điều chỉnh lại quan hệ hợp tác giữa các bên, nhằm bảo đảm tính công bằng và thúc đẩy thành công của các dự án”, ông Trần Chủng cho biết.

Đồng tình với ý kiến này, ông Trần Hồng Minh, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng cho rằng, cần bãi bỏ quy định về hạn mức quy mô vốn đầu tư tối thiểu cho các dự án theo hình thức PPP, đồng thời áp dụng cơ chế linh hoạt đối với tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia vào các dự án này nhằm thu hút nhà đầu tư tại những dự án đi qua vùng kinh tế khó khăn.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng Trần Hồng Minh chia sẻ ý kiến.

Cũng theo ông Trần Hồng Minh, hiện nay, Luật PPP chưa quy định rõ ràng về trách nhiệm chia sẻ rủi ro. “Muốn thu hút nhà đầu tư, cần vai trò đồng hành của Nhà nước trong việc chia sẻ rủi ro”, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng chỉ ra.

Trước đó, tại phiên thảo luận của Quốc hội ngày 26-10, đại biểu Hoàng Văn Nghiệm, Phó bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn cho biết, hiện có 11 dự án PPP gặp khó khăn tài chính, với tổng nhu cầu hỗ trợ khoảng 15.000 tỷ đồng.

Ông Hoàng Văn Nghiệm chỉ ra rằng cần kịp thời rà soát vướng mắc tại các dự án đang triển khai hoặc đã vận hành để tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp, ví dụ như dự án cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn, tài chính đang gặp nhiều khó khăn mặc dù mang lại hiệu quả lớn.

MẠNH HƯNG